Wohlenschwil

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Woleschwil
Wappe vo Woleschwil
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Badew
BFS-Nr.: 4046i1f3f4
Poschtleitzahl: 5512
Koordinate: 661967 / 25177747.4138868.259725374Koordinate: 47° 24′ 50″ N, 8° 15′ 35″ O; CH1903: 661967 / 251777
Höchi: 374 m ü. M.
Flächi: 4.39 km²
Iiwohner: 1453 (31. Dezämber 2012)[1]
Website: www.wohlenschwil.ch
Karte
Turgi Würenlos Deutschland Kanton Zürich Bezirk Bremgarten Bezirk Brugg Bezirk Laufenburg Bezirk Lenzburg Bezirk Zurzach Baden AG Baden AG Bellikon Bergdietikon Birmenstorf Ehrendingen Ennetbaden Fislisbach Freienwil Gebenstorf Killwangen Künten Mägenwil Mellingen AG Neuenhof AG Niederrohrdorf Oberrohrdorf Obersiggenthal Remetschwil Spreitenbach Stetten AG Turgi Untersiggenthal Wettingen Wohlenschwil Würenlingen WürenlosKarte von Woleschwil
Iber des Bild
www

Woleschwil isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt i de Nöchi vo de Rüüs bi Mellige un isch bekannt, wil d Entscheidigsschlacht im Schwiizer Buurechrieg vo 1653 derte gsi isch. Di hütig Gmeind isch im 1906 wäge ere Fusion vo Woleschwil u Büblike entschtande.

Geographi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Blick auf Woleschwil

Di Gmeind bschtoht us vier Siedlige, wo in de letschte Johr zämmegwachse sin. Am witschte im Norde isch Rüüstal, witer im Süde chunnt Büblike, dann Woleschwil u zum Schluss Oberbärg. Di Ortsteil bildet hüt es zwei Kilometer langs Siedligsband entlang ere Endmoräne nördlich vom Wagerai, wo am End vo de Würmiisziit durch de Rückzug vom Rüüsgletscher entschtande-n-isch. S hät au vili Findling in de Gegend.

S Gmeindsgebiet isch 439 Hektare gross, dodervo sin 154 Hektare bewaldet, 204 Hektare Acker un Wiisland un 73 Hektare überbaut. Di tüfschti Schtell isch uf 346 Meter a de Rüüs, di höchsti uf 547 Meter uf em Hanebärg, ere Erhebig am Nordrand vom Wagerai.

D Nachbargmeinde vo Woleschwil sin Birrhard u Birmischtorf im Norde, Mellige im Oschte, Tägerig im Südoschte, Hägglige im Weschte u Mägewil im Weschte.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Woleschwil isch vermutlich zwüsche 700 u 800 entschtande un isch e Buuresidlig vo alemannische Iiwanderer gsi. Büblike gits vermutlich scho sit de Ziit zwüsche 600 u 700. In ere Klageschrift isch s Dorf im Johr 893 mit em Näme Woleeswilare s erschti mol erwähnt worde. S Fraumoischter z Züri duet in dere Urkunde Persone us em niedere Adel ufzähle, wo sich widerrechtlich Abgabe aageeignet hei, doderbi au Lüt us Woleschwil u de Umgebig. Di erschti Erwähnig vo Büblike (mit em Näme Buoblinchon) isch vo 1250.

Bis zum 13. Johrhundert sin d Kyburger zu de wichtigschte Herre im Aargau worde. Wo des Adelsgschlecht im Johr 1264 ushschtorbe-n-isch, hei d Habsburger de Bsitz übernoh. Au s Chloschter Königsfälde - e Gründig vo de Habsburger - isch z Mägewil en bedütender Grundherr im Hochmittelalter gsi.

Im 1415i vo de Eidgenosse eroberet worde. Mägewil het ab do zu de Freie Ämter ghört, ere gmeine Herrschaft. Di Dörfer Mägewil (mit em Wiler Eckwil), Büblike u Woleschwil hei zum Amt Büblike ghört u sin vo eme Untervogt verwaltet worde. Im 1529 het me d Reformation iigführt, nach de Niderlag im Zweite Kappelerchrieg im 1531 hets d Gmeind wider müesse katholisch werde.

Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt u-n-hei di Helvetisch Republik usgruefe. Chünte het in dere Ziit zum Kanton Bade ghört, wo 1803 zum noie Kanton Aargau cho isch.

Am 7. November 1830 hei 3'000 bis 4'000 Lüt an ere Volksversammlig z Woleschwil teilgnoh. Settigi Volkstäg oder Landsgmeinde, wo nach de französische Julirevolution im 1830i in verschidnige Kantön vo de Schwiiz schtattgfunde hei (vgl. Uschtertag), hei d Regeneration igleitet. Ma het gwaltlos d Reschtauration welle rückgängig mache. Letschtendlich het des zu de erschte demokratische Verfassig vom Kanton Aargau gführt.

Uf Bschluss vom Aargauische Grosse Rot hei Woleschwil u Büblike gäge ihre Wille zum 1. Januar 1906 müesse fusioniere.

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bevölkerungsbestand per Ende Dezember 2012, Statistisches Amt des Kantons Aargau

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Wohleschwil – Sammlig vo witere Multimediadateie
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Wohlenschwil“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.