Windisch

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Windisch
Wappe vo Windisch
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Bruggw
BFS-Nr.: 4123i1f3f4
Poschtleitzahl: 5210
Koordinate: 659063 / 25916047.4805538.222225357Koordinaten: 47° 28′ 50″ N, 8° 13′ 20″ O; CH1903: 659063 / 259160
Höchi: 357 m ü. M.
Flächi: 4.91 km²
Iiwohner: 7339 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.windisch.ch
Charte
Dütschland Kanton Solothurn Bezirk Aarau Bezirk Bade Bezirk Bremgarte Bezirk Laufeburg Bezirk Lenzburg Bezirk Zurzach Auenstein AG Birr AG Birrhard Böze Brugg Effinge Elfinge Gallenkirch Habsburg AG huuse Linn AG Lupfig Mandach Mönthal Mülige Oberözberg Oberflachs Remige Rinike Rüfenach Scherz AG Schinznach-Bad Schinznach-Dorf Thalheim AG Unterbözberg Veltheim AG Vilige Villnachern Windisch AGCharte vo Windisch
Iber des Bild
ww
Dialäkt: Aargauerdüütsch

Windisch isch e Gmeind im Bezirk Brugg im Kanton Aargau in de Schwiiz. De Ort isch bekannt wil d Römer s gröschte Legionslager nördlich vo de Alpe dört gha hei: Vindonissa. Noch dervo gseht me no hüt s römische Amphitheater. Usserdem isch au s Chloschter Chönigsfälde berüemt.

Chloschterchile vo Chönigsfelde

Geography[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind liegt zwüsche de Aare im Norde un de Rüüs im Oschte. Sie het mehreri Ortsteil, wo im 19. un im früeche 20. Johrhundert zämme gwachse sin. Uf enem schmale Hügel über ere Kurve vo de Rüss, ungfähr zwei Kilometer vo de Mündig i d Aare, isch de Kirchweiler. Uf de Halbinsle öschtlich devo, ungefähr vierzg Meter tüfer, liegt de Dorfteil Unterwindisch. Im Weschte isch e flachi Ebeni mitem Oberdorf, wo d Ortsteil Oberburg un d Chlosteralag vo Chönigsfälde dezue ghöre. D Gemeind isch 491 Hektare gross, davo sin 120 bewaldet und 211 Hektare überbaut. Die höchscht Stell vo Windisch isch s Hohe Hölzli (468 Meter), die tüfschti isch bim Zämefluss vo de Aare un de Rüss (328 Metern). Nochbargmeinde sind Brugg im Weschte un Norde, Gäbischtorf un Birmischtorf im Oschte, Müllige im Südoschte un Huse im Süde.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gschicht vo Windisch fangt scho vor de Zit vo de Römer aa, wo vermutlich im Johr 14 n. Chr. am Zämefluss vo de Rüss un de Aare es Legionslager gründet un em dr Name Vindonissa gäh hei. Denn scho vorher het s derte es helvetischs Oppidum gha. Vo dem kennt me dr Name nid. Im Johr 101 hei d Römer s Militärlager verlaa, d Siidlig hets aber witerhin gäh. Vo 270 bis ins 5. Johrhundert isch au wider s römische Militär da gsi. Usem 6. Johrhundert sin z Vindonissa sogar drü Bischöf urkundlich nochegwise: dr Bubulcus, dr Grammatius un vilech au dr Ursinus, wo den Bischof z Konschdanz gsi isch.

Am 1. Mai 1308 isch bi dr Fährschtell a dr Rüss dr dütsch Chönig Albrecht tötd worde. Gli drufabe hei d Habsburger i dr Nöchi s Chloschter Chönigsfälde gründet.

D Berner hei 1415 das Gebiet eroberet und nach dr Reformazyon 1528 usem Chloschter a Landvogtei gmacht.

Sid 1798 ghört Windisch zum Kanton Aargau.

Wichtigi Hüüser[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • S Chloschter
  • Ruine vom Legionärslager
  • Di psychiatrischi Chlinik
  • S Gebiet vo dr Fachhochschuel Nordweschtschwiz
  • D Pfarrchille
  • Hüüser vo dr alte Schpinnerei Kuenz

Lueg au[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. [https://www.ag.ch/media/kanton_aargau/dfr/dokumente_3/statistik/statistische_daten_3/statistische_daten_nach_themen/02_test_2/kantonale_bevoelkerungsstatistik/AG_Gemeinden_Bevoelkerungsmutionen_Halbjahresstatistiken.xlsx