Deutsches Kaiserreich

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dütschs Riich
1871–1918
D Faane vom Dütsche Riich 1888–1918 Wabbe vom Dütsche Riich 1888–1918
Faane Wabbe
Flag of the German Empire.svg Navigation Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg
Verfassig Verfassig vom Dütsche Riich vom 16. April 1871
Amtssprooche Dütsch
Hauptstadt Berlin
Regierigsform Konstituzionelli Monarchii
Staatsoberhaupt
– 1871 bis 1888
– 1888
– 1888 bis 1918
dr Dütsch Kaiser, Köönig vo Pröisse
Wilhelm I.
Friedrich III.
Wilhelm II.
Regierigschef
– 1871 bis 1890
– 1890 bis 1894
– 1894 bis 1900
– 1900 bis 1909
– 1909 bis 1917
– 1917
– 1917 bis 1918
– 1918
Riichskanzler
Fürst Otto von Bismarck
Graf Leo von Caprivi
Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst
Fürst Bernhard von Bülow
Theobald von Bethmann Hollweg
Georg Michaelis
Graf Georg von Hertling
Prinz Max von Baden
Flechi
– 1910

540.858 km²
Iiwooner
– 1871 (1. Dez.)
– 1890 (1. Dez.)
– 1910 (1. Dez.)

41.058.792
49.428.470
64.925.993
Bevölkerigsdichdi
– 1871
– 1890
– 1910

76 Iiwooner pro km²
91 Iiwooner pro km²
120 Iiwohner pro km²
Wäärig 1 Mark = 100 Pfennig
Gründig
– 1. Januar 1871
– 18. Januar 1871

Wo d Novämberverdrääg in Chraft dräte si
Broklamazioon
Nazionaalhümne Käini.
Kaiserhymne: Heil dir im Siegerkranz
Nazionaalfiirdig inoffiziell am 2. Septämber (Sedandaag)
Zitzoone
– 1871 bis 1893
– 1893 bis 1918

käi äihäitligi Zitzoone
UTC+1 MEZ
Kfz-Kennzäiche
– 1871 bis 1907
– 1907 bis 1918

käi äihäitligi Regelig
D
Charte
Charte vom Dütsche Riich 1914
Länder vom Dütsche Riich

S Dütsche Riich zwüsche 1871 und 1918, amtlig Deutsches Reich, wird im Allgemäine as Dütschs Kaiserriich bezäichnet. In dere Zit isch dr dütschi Nazionaalstaat e konstituzionelli Monarchii gsi, wo bundesstaatlig organisiert und am monarchische Brinzip usgrichtet gsi isch.

S Riich isch gründet worde mit dr Broklamazioon vom pröissische Köönig Wilhelm I. zum Dütsche Kaiser am 18. Januar 1871 im Spiegelsaal im Schloss Versailles noch em Siig im Dütsch-Franzöösische Chrieg vom Norddütsche Bund und de süddütsche Staate, wo mit em verbündet gsi si. Dr erst dütsch Nazionaalstaat isch uf chläidütscher Grundlaag und under dr Heerschaft vo de pröissische Hohezollere entstande.

Wääred em Kaiserriich isch Dütschland wirtschafts- und sozialgschichtlig dur d Hoochindustrialisierig brägt gsi. Ökonomisch und sozial-strukturell isch in de letschte Joorzäänt vom 19. Joorhundert us eme Agrarland en Industriiland worde. Au d Bedütig vom Dienstläistigssektor isch gwaggse, wo dr Handel und s Bankwääse sich entwicklet häi. Die franzöösische Chriegsreparazioone noch 1871 häi d Wirtschaft no witer aakurblet bis es 1873 zum sogenannte Gründerchrach choo isch, und die langjöörigi Konjunkturkrise, wo vo däm usglööst worden isch, het s Waggsdum für e Zit usbrämst. Das het zwar erheebligi politischi Folge ghaa, het aber an dr strukturelle Entwicklig zum Industriistaat nüt gänderet.

D Gsellschaft het sich stark afo verändere: d Bevölkerig isch rasch gwaggse, d Binnewanderig und d Urbanisierig häi die stedtische und industrielle Zentre versterkt. D Gsellschaftsstruktur het sich wääsentlig veränderet, wil die stedtischi Arbäiterbevölkerig grösser worden isch und – vor allem vo öbbe 1890 aa – au dr nöi Middelstand us Techniker, Aagstellte, und chliine und middlere Beamte sterker worde isch. Die wirtschaftligi Bedütig vom Handwärk und vo dr Landwirtschaft hingege isch eender zrugggange, wemm mä sä uf iiri Biidrääg zum Bruttosozialprodukt beziet. Dr Aadel allerdings het sis hooche gsellschaftlige Brestiisch bhalte und au si vorherrschendi Rolle bim Milidäär, in dr Diplomatii und dr hööchere Zivilverwaltig.[1]

Die inne- und ussepolitischi Entwicklig het dr Otto von Bismarck bestimmt, dr ersti Kanzler, wo vo dr Riichsgründig bis 1890 im Amt gsi isch und am lengste vo alle Riichskanzler gregiert het. Si Regierigszit cha mä in e relativ liberaali Faase, wo vo innepolitische Reforme und vom Kulturkampf brägt gsi isch, und in e eender konservativ brägti Zit noch 1878/79 iidäile. As Zäsur gältet dr Übergang zum Staatsintervenzionismus mit dr Iifüerig vo Schutzzöll, vo dr Sozialversicherig und vom Sozialistegsetz.

Dr Bismarck het sich Müe gee, s Riich ussepolitisch mit eme komplexe Bündnissüsteem abzsichere. In siner Amtszit het au dr dütsch Imperialismus in Übersee aagfange, wenn er au erst spööter intensiviert worde isch. Wäge däm het s immer mee internazionaali Inträssekomflikt mit andere Koloniaalmächt gee, bsundrigs mit dr Wältmacht Groossbritannie.

D Zit noch dr Eera vom Bismarck wird vilmol as s Wilhelminische Zitalter bezäichnet, wil dr Kaiser Wilhelm II. (vo 1888 aa) nochdäm dr Bismarck entloo worden isch, persönlig groosse Iifluss uf d Politik usgüebt het. Allerdings hä drnääbe au anderi Aktöör, wo zum Däil mit em konkurriert häi, e wichdigi Rolle gschbiilt. Si häi d Entschäidige vom Kaiser beiiflusst und wäge däm het s vilmol usgsee, wie wenn si Politik widersprüchlig und unberächebar sig.

D Masseverbänd und Volksbardeie si gwaggse und au d Press het immer mee Bedütig überchoo und mit iire die öffentligi Mäinig. Nit zletscht wäge däm het d Regierig mit ere imperialistische Wältpolitik, mit ere antisozialdemokratische Sammligspolitik und ere populääre Flotterüstig brobiert, mee Understützig vo dr Bevölkerig überzchoo. Ussepolitisch het aber im Wilhelm sis Strääbe noch Wältmacht Dütschland in d Isolazioon driibe und mit dere Politik het s Riich drzue biidräit, ass d Gfoor vom ene groosse Chrieg gröösser worde isch. Wo dr Ersti Wältchrieg[2] schliesslig 1914 usglööst worde isch, isch s Riich in e Meerfrontechrieg verwicklet worde. Au in dr Innepolitik het s Milidäär an Iifluss gwunne. Wo denn aber de Erfolg an de Fronte usbliibe und immer mee Soldaate gfalle si und dr Häimet sich die soziali Noot versterkt het, isch d Monarchii immer weniger populäär worde.

Erst gege s Ändi vom Chrieg isch s 1918 zu de Oktoberreforme choo, wo under anderem bestimmt häi, ass dr Riichskanzler s Verdraue vom Riichsdaag müessi haa. Scho bald druf isch in dr Novämberrevoluzioon d Republik usgrüeft worde, und die verfassigsgääbendi Nazionaalversammlig z Weimar het s Riich 1919 as parlamentarischi Demokratii konstituiert. S hütige Dütschland isch völkerrächtlig mit em Dütsche Riich vom Joor 1871 idäntisch, au wenn sich d Form vo dr Regierig und s Staatsgebiet sithär e baar Mol gänderet häi.

Litratuur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Überblicksdarstellige

D Era Bismarck

  • Wolfgang J. Mommsen: Das Ringen um den nationalen Staat. Die Gründung und der innere Ausbau des Deutschen Reiches unter Otto von Bismarck, 1850 bis 1890. Propyläen-Verlag, Berlin 1993 (= Propyläen Geschichte Deutschlands 7/1), ISBN 3-549-05817-9.

Die Wilhelminischi Epoche

S Kaiserriich und dr Erst Wältchrieg

  • Fritz Fischer: Griff nach der Weltmacht. Die Kriegszielpolitik des kaiserlichen Deutschland 1914/18 (1961), Droste 2000 (Nachdruck der Sonderausgabe 1967), ISBN 3-7700-0902-9.
  • Jürgen Kocka: Klassengesellschaft im Krieg. Deutsche Sozialgeschichte 1914–1918. Göttinge 1978, ISBN 3-525-35984-5.
  • Gunther Mai: Das Ende des Kaiserreichs: Politik und Kriegführung im Ersten Weltkrieg. Münche 1993, ISBN 3-423-04510-8.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Deutsches Kaiserreich – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource Historische Rechtstexte zum Deutschen Kaiserreich im dütschsprochige Wikisource

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. F.-W. Henning: Die Industrialisierung in Deutschland 1800 bis 1914. Schöningh, Paderborn 1973, S. 203 ff.
  2. Im änglische Sproochruum het sich dr Naame „Groosse Chrieg“ as Sünonüüm für en Erst Wältchrieg erhalte.