Ruanda

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Republic of Rwanda (engl.)

République du Rwanda (frz.)
Repubulika y'u Rwanda (Kinyarwanda)
Republik Ruanda

D’Flagge vo Republic of Rwanda (engl.) République du Rwanda (frz.) Repubulika y'u Rwanda (Kinyarwanda) Republik Ruanda
S Wappe vo Republic of Rwanda (engl.) République du Rwanda (frz.) Repubulika y'u Rwanda (Kinyarwanda) Republik Ruanda
Wahlspruch: Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu
(Kinyarwanda, „Eiheit, Arbet, Patriotismus“)
Amtsschpraach Englisch, Französisch, Kinyarwanda
Hauptschtadt Kigali
Schtaatsform Präsidialrepublik
Schtaatsoberhaupt Paul Kagame
Regierigschef Bernard Makuza
Flächi 26.338 km²
Iiwohnerzahl 8.882.000 (Schdand 2004; Quelle: WHO World Health Report 2006)
Bevölkerigsdichti 301 Iiwohner pro km²
Währig Ruanda-Franc
Unabhängigkeit vo Belgie am 1. Juli 1962
Nationalhymne Rwanda nziza
Ziitzone UTC+2
Kfz-Kennzeiche RWA
Internet-TLD .rw
Vorwahl +250
LocationRwanda.svg
Ruanda deutsch UNO-Karte mit Neuer Gliederung.jpg

Ruanda [ˈru̯anda] (frz.: Le Rwanda [ʀwɑ̃ˈda]) isch ä dicht bevölkerete Binneschdaat in Oschdafrika. Er gränzt an Burundi, die Demokratischi Republik Kongo, Uganda und Tansania. Wäge siiner Landschaft, wo zum ä groosse Deil hügelig isch, sait men em au s „Land vo de duusig Hügel“. Uf siim Schdaatsgebiet isch die afrikanischi Hauptwasserscheide zwüsche de Iizugsgebiet vom Nil und vom Kongo. Vo 1884 bis 1916 isch Ruanda ä dütschi Kolonii gsi, 1962 het s si Unabhängigkeit vo der UNO-Mandatsmacht Belgie übercho.

Nit zletscht wäge de Komflikt zwüsche de Volksgruppe vo de Hutu und de Tutsi – wo im Völkermord an de Tutsi 1994 gipflet het – zelt s Land zu de ärmschde in Afrika, au wenn in de letschte Johr Fortschritt gmacht worde si.[1].

Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ruandischi Chinder

Religione[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Scho sit dr dütsche, vor allem aber sit dr belgische Kolonisation noch em Erschde Wältchrieg isch s Land chrischdlig missioniert worde, was zu rä Dominanz vom Katholizismus, wo z Belgie d Hauptreligion isch, gfüehrt het. No churz vor em Völkermord si öbbe zwei Drittel vo der Bevölkerig katholisch gsi, hützudag si s no 55 %.[2]

D Proteschdante, rund 38%, si mit verschieden Chille verdräte (Anglikaner, Presbyterianer, Adventischde, Methodischde und Baptischde). Zum Islam bekenne sich rund 5 % vo de Ruander.[3] Au charismatischi Gruppe, Adventischde und vili neui Chille (Wiidergeboreni Chrischde und Erweckigschille) hai sich sit em Völkermord chönne usbreite.

Vom iiheimische Vorfahre- und Ryangombe-Kult gseht me zwar in dr Öffentlichkeit nit vil, er wird aber näbe de andere Religione vom ä bedrächtlige Deil vo dr Bevölkerig immer no praktiziert. Es handlet sich drbii au um ä monotheischdische Religion mit em ä Schöpfergott (Imana) und erä grosse Persönlichkeit (Ryangombe), wo ä Vermittler und irdische Vertdräter vo Gott gsi isch. Wäge de Parallele zum Jesus isch s vergliichswiis liicht gsi d Ruander für ä chrischdlige Glaube z gwünne. Im Norde vom Land – wie au z Uganda und im Kongo – git s no dr Nyabingi-Kult, in welem siim Mittelpunkt ä Frau schdoht.

Demografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ruanda het schetzigswiis 8,9 Millione Iiwohner. Dr Bevölkerigsadeil vo de Under-14-Jöhrige isch 42,3 %, dä vo de 15-bis-64-Jöhrige 55 % und dä vo de Über-65-Jöhrige 2,7 %.

Mit durchschnittlig 314 Iiwohner pro Quadratkilometer isch Ruanda s Land z Afrika, wo am dichteschde bevölkeret isch. Der hochi Bevölkerigsdruck isch im Ruanda si Hauptschdrukturproblem[4], wil s Land kuum Induschdrie und käini nennenswärte Ressource het. Belaschdet wird s Land au vo dr hoche Zahl vo Flüchtling, wo vor allem us dr Demokratische Republik Kongo nach Ruanda chömme. S Bevölkerigswaggsdum bedrait öbbe 2,1 % jöhrlig, ä Frau bringt im Durchschnitt 5-6 Chinder uf d Wält. Es beschdöhn dorum Blän auf dr politische Ebeni ä „Drei-Chinder-Politik“ iizfüehre.

Uf äi Arzt chömme 24.697 Iiwohner. Die durchschnittligi Läbenserwartig isch öbbe 46 Johr – für d Manne 44, für d Fraue 47 Johr [5]. 31 % vo de Fraue nähme Gsundheitsdienschd bi dr Geburt in Aschbruch. 24 % vo de under 5-jöhrige Chinder si fehlernährt. D Schdärbligkeit vo de Chinder under 5 Jöhr isch öbbe 18-20%. D HIV-Prävalen in der Gsamtbevölkerig wird mit 5,1 % age; sie isch in de sexuell aktive Bevölkerigsdeil aber höcher.

D Alphabetisierigsrote lit bi de Manne um 65 %, bi Fraue ä chli drunter. D Iischueligsquote vo de Maitli het mä 2004 dere vo de Buebe chönne abasse.

Zsämmesetzig vo der Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Ruanda läbt ä Volk mit erä gmeinsame Schbroch und Kultur. D Kolonialmächt, zerschd die Dütsche, denn d Belgier, hai beschlosse, dur indirekti Herrschaft z regiere und hai nit welle än eigene Verwaltigsapparat ufbaue. S hai zerschd die herrschende Elite vo de Tutsi underschdützt und brobiert si für ihri Zwäck z bruuche. D Kolonialmächt hai die gsellschaftlige Kategorie von „Hutu“, „Tutsi“ und „Twa“ als „Schdämm“ definiert, und se noch rassischdische Kriterie bezüglig em üssere und em agäblige Charakter definiert, und noch dr Wirtschaftbasis (Tutsi = Rinderzüchter; Hutu = Buure; Twa = Jeger/Sammler, Döpfer). Dütschi Forscher (Rassetheoretiker) hai am Ändi vom 19. Johrhundert im Geischd vo dr Rassekund die „hamitische Hypothese“ erfunde und ä viilfältig vermischti afrikanischi Gsellschaft, wo deren ihri Volksgruppe Schbrooch, Sitte und Traditione deilt hai, in „Schdämm“ sortiert: uf dr einte Siite d Minorität vo de Tutsi, wo agäblig us em Nildal iigewanderet siige, ä hochwüggsigi, hellhüütigi, blaublüetigi, hamitischi Rasse, uf dr andere Siite die autochthoni Mehrheit vo de undersetzte, negroide, servile, büürlige Hutu us dr Bantufamilie. D Hamite siige d Dräger vo der kulturelle Entwicklig vo Afrika gsi und siige überhaupt ä überlägeni „Herrerasse“, so d Hamitetheorii vom John Hanning Speke. Die „Ethnie“ oder „Rasse“ ghöre zum Gschichtsmythos vo de Kolonialherre, wo zum ä wichdign ideologische Inschdrument vo dr Kolonialpolitik worden isch. D Tutsi, so zu säge „schwarzi Wiissi“, si im koloniale Herrschaftssyschdem privilegiert gsi; si hai gärn ä Theorii übernoh, wo ihri Überlägeheit hischdorisch „bewiise“ düen.

1934/35 isch vo dr belgische Kolonialmacht ä Volkszelig duregefüwhrt worde. D Zueghörigkeit zu de Tutsi oder de Hutu isch u.a. vo der Zahl vo de Rinder definiert worde, wo öbber gha het. Alli Familie mit meh as 10 Rinder si Tutsi gsi, alli mit weniger Hutu. Wär keini Rinder gha het, isch as Twa iigeschdueft worde. D Kolonialmächt hai zerschd mit de riichere Tutsi verhandlet, zu wele s Königshuus und die draditionelle Elite gehört hai.

Im Johr 1939 hai die belgische Kolonialischde dr Vermerk vo der ethnische Zueghörigkeit im Personalusweis vorgschriibe. Dr poschdulierti Unterschiid – dr Völkerkundler Claude Meillassoux redet von erä „imaginäre Ethnographii“ – isch zum Naturzueschdand erklärt worde und het as tribalischdischs Schdereotyp d Vorschdelligswält vo de Ruander vergiftet.

D Tutsi ellai hai zerschd Zuegang zu de Kolonialschuele übercho mit de Ziil, ass si äso dr Kolonialverwaltig wurde diene. Vo dr Kolonialpolitik isch d Bevölkerig zu Abgabe und Zwangsarbet verpflichtet worde, und d Tutsi si zueschdändig gsi, die iizdriibe. All das het zu Unzufriideheit und Niid gfüehrt. Usserdäm het s immer meh Broblem ge, wil d Tutsi ihri eigene Gedanke sich gmachd hai und nit alli Aordnige vo der (belgische) Kolonialmacht hai welle umsetze. So het die belgischi Kolonialverwaltig und die katholischi Mission immer meh s Brinzip vo „divide et impera“ aagwändet und agfange d Hutu politisch z fördere. Wo d Hutu 1959 d Macht übernoh hai, hai si die ethnischi Segregation zunerä Art „schwarze Apartheid“ pervertiert. Si hai s rassischdische Gedankeguet vo de Europäer übernoh und agfange, d Tutsi as schbööter iigwandereti Fremdi z Ruanda z behandle.

Vor de erschde Massaker, Verdriibige und der erschde Fluchtwelle vo Tutsi im Johr 1959 isch dene ihre Adeil an dr Bevölgerig uf 12–13 % gschetzt worde. Dä Adeil söll bis zum Völkermord dur wiiteri Fluchtwälle und Verdriibige uf öbbe 9–10 % abgnoh ha. Au dr Adeil vo de Twa schiint sit de 1930er Johr die ganz Ziit gsunke z si. Es het immer ä Adeil vo Lüt ge, wo ä gmischti odr unsicheri ethnischi Identität hai, au wenn d Ethnizität amtlig regischdriert worden isch.

Bim Völkermord si mindeschdens drei Viertel, villicht au über 90 % vo de Tutsi, wo z Ruanda gläbt hai, ermordet worde. Wäge dr Rückwanderig von erä grosse Zahl vo Exil-Tutsi möche d Tutsi widr wäsentlig meh as 1–3 % vo der Bevölkerig us, wie mä erwrtet gha het. Neueri Zahle zur Ethnizität si kuum erhältlig.

Die „hamitischi Hypothese“ isch bis hüt sehr beliebt, wil si es eifachs Erklärigsmodell für ä Genozid liiferet.

Schbrooche[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Mutterschbrooch vo fachd alle Ruander isch d Bantuschbrooch Kinyarwanda. 88 % vo de Iiwohner beherrsche usschliesslig die Schbrooch. Wiiteri offizielli Amtsschbrooche si Französisch (sit der belgische Kolonialziit) und (sit Mitti 1994) Änglisch (vor allem vo de Langziitflüchtling iigefüehrt, nochdäm si vo Tansania und Uganda zruggcho si ). In de Handelszäntre wird au Kiswahili gschwätzt, wo ebefalls zu de Bantuschbrooche ghört und wo z Ruanda as Fremdschbrooch glehrt wird.

Neueri Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In der neuere Gschicht si näbe der Kolonisation, wo s Land erschd churz vor 1900 erreicht het, d Unabhängigkeit im Johr 1962 und dr Völkermord vo 1994 die wichtigschde Ereignis.

Ruanda isch zsämme mit Burundi bis 1916/18 Deil vo Dütsch-Oschdafrika gsi. 1916 hai belgischi Druppe vom Belgisch-Kongo us s Land bsetzt. Noch em Erschde Wältchrieg het Belgie s Mandat zur Verwaltig vo Ruanda-Urundi vom Völkerbund übercho, noch em Zweite Wältchrieg vo der UNO.

Noch der Unabhängigkeit am 1. Juli 1962 het s än erschdi (1962–1973) und denn ä zweiti Republik (Juli 1973–1994) gha. Vor allem die erschdi Republik isch ä Ziit vo Massaker, Verdriibige und Fluchtbewegige vo Tutsi gsi. Ä groossi Zahl von enä hai nochhär nit noch Ruanda chönne zrugggo und hai johrzehntelang in de Nochberländer (Uganda, Burundi, Tansania und dr Kongo, z.T. au Kenia) gläbt.

Am 1. Oktober 1990 het die Ruandischi Patriotischi Front (RPF), in welerä Exil-Ruander us Uganda schdark verdräte gsi si, s Land agriffe, für zum militärisch d Rückkehr vo de Flüchtling z erzwinge. Si het Deil vom Norde vom Land bsetzt (in Byumba und Mutara). International vermitteledi Verhandlige hai zerschd zum ä Waffeschdillschdand im Juli 1992 gfüehrt. Noch em Friidensverdrag vo Arusha im Januar 1993 isch s aber meh oder weniger zun erä politische Blockade vo der Umsetzig vom Friidensvertrag cho. Radikali Chreft si nit zur Kooperation mit em Gegner in Übergangsschdrukture vo Regierig, Parlament und Armee barat gsi.

Am 6. April 1994 isch s Flugzüüg vom Schdaatschbräsident Juvénal Habyarimana bim Landeaflug uf d Hauptschdadt Kigali abgschosse worde. Vom 7. April bis zum Juni 1994 isch denn der Völkermord an Tutsi duregefüehrt, verbunde mit der Liquidation vo dissidente Hutu. D RPF het d Kampfhandlige gege s Regime, wo dr Völkermord organisiert het, wider ufgnoh. Si het bis Juli dr Norde, Oschde und Südoschde und d Hauptschdadt eroberet, denn au dr zentral und nördlig Weschde vom Land. Französischi Druppen, wo vom Oschdkongo us cho si, hai ä Ziit lang dr Südweschde vom Land under dr Kontrolle gha.

Am 19. Juli isch dr Pasteur Bizimigu zum Präsident ernennt worde. Es isch ä Übergangsphase cho mit Übergangsregierige, wo sich am Arusha-Vertrag orientiert und wo bis 2003 duurt het. Sit 2003 het Ruanda ä neui Verfassig, ä gwehlts Parlament und ä gwehlte Schdaatschbräsident.

1998 het im Kongo der Kongochrieg agfange, wo Ruanda (und au Uganda) mitgmacht het – offiziell, für zum d Räschde vo de Hutu-extremischdische Interahamwe-Milize z verfolge, wo dörtane gflüchdet si, aber au, um sich an de kongolesische Bodeschetz z beriichere. 2002 isch ä Friidensabkomme mit em Kongo gschlosse worde. Bis hüt (2007) kämpfe im Oschde vom Kongo immer no Druppe vo dr kongolesische Regierig und vom Tutsi-General Laurent Nkunda; dr Nkunda wirft der Regierig vor, dä Hutu-Milize ä freiji Hand z ge und wäge däm siig dr militärisch Schutz vo de Tutsi dur siini Druppe notwändig. Druf het dr Präsident Joseph Kabila im Oktober 2007 d Entwaffnig vo de Hutu-Milize akündiget.[6].

Aafangs Jänner 2009 isch dr Nkunda in eme Machtkampf in dr Füehrig vo dr CNDP vo siim Militärchef Bosco Ntaganda gstürzt worde.[7] Dr Ntaganda het e Waffestillstand unterzeichnet und isch gmeinsam mit kongolesische und ruandische Regierigstruppe gege dr Nkunda vorgange. Am 22. Jänner 2009 isch dr Laurent Nkunda uf ruandischem Biet feschtgnoo worde.[8]

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. BBC News: Rwanda 'most improved' in Africa
  2. Länderinformationen des Auswärtigen Amtes zu Ruanda
  3. Länderinformationen des Auswärtigen Amtes zu Ruanda
  4. Regierig plant Gesetz: Nur drei Kinder pro Paar
  5. Schdand 2004, WHO World Health Report 2006
  6. BBC DR Congo 'to disarm Hutu rebels'News:
  7. die tageszeitung: Machtkampf vor Friedensrunde vom 7. Jänner 2009.
  8. Tagesschau: Rebellenführer Nkunda festgenommen vom 23. Januar 2009.


Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Ruanda“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.