Muttenz
| Wappe | |
|---|---|
 |
|
| Basisdate | |
| Kanton: | Baselland |
| Bezirk: | Arlese |
| BFS-Nr.: | 2770 |
| PLZ: | 4132 |
| Koordinate: | 47.516667 n. Br. 7.650014 ö. L. |
| Höchi: | 292 m ü. M. |
| Flächi: | 16.64 km² |
| Iwohner: | 17.361 (31. Märze 2011) [1] |
| Website: | www.muttenz.ch |
| Karte | |
 |
|
| Dialäkt: Baseldütsch |
Muttez (hochdütsch Muttenz, usgsproche Muttnz) isch ä Gmeind im Bezirk Arlese im Baselbiet in dr Schwiz. Es isch öbbe fümf Kilometer vo dr Stadt Basel entfärnt und lit 292 m über em Meerespiegel.
Inhaltsverzeichnis |
[ändere] Geographi
Muttez lit öschtlig vo dr Stadt Basel, zwüschem Rhy im Norde und em Gämpe im Süde. Es isch än Industriistadt mit 14000 Arbetsblätz, die meischte im Industriigebiet Schwiizerhalle, wo Muttez mit dä Gmeinde Brattele und Birsfälde deilt. Ein vo dä gröschte europäische Rangierbahnhöf befindet sich im Gebiet vo dr Gmeind. D Flechi vo dr Gmeind isch 1664 Hektare gross, drvo si 41 Brozänt Wald, 41 Brozänt besiidlet, 16 Brozänt si landwirtschaftligi Gebiet, dr Räschte isch umbroduktiv.
[ändere] Wappe
Dr Oberdeil vom änä uffgrichtete rote Leu, wo nach links luegt, stoht über drei rote Dürm, wo mitenader verbundene si, uf äm ä silbrige Grund.
[ändere] Vergangeheit
[ändere] Name
In dr Zit vo dä Römer het d Siidlig Montetum gheisse. D Alemanne, wo sich dört niiderglo hei, hän em Mittenza gsait. Us em früeche Middelalter gits ä Dokument, wo dr Ort als Methimise erwähnt wird. Im 13. Johrhundert isch dr hütig Name Muttenz uffcho.
[ändere] Gschicht
Uff em Gebiet vo dr hütige Gmeind Muttez het me vorhistorischi Fünd gmacht, z.B. Gräber us dr Isezit. Im 8. Johrhundert het Muttez em Domstift vo Strossburg ghört und d Chille, wo denn baut worden isch, isch em heiligen Arbogast gweiht worde. Middi 13. Johrhundert isch Muttez an d Münch vo Münchestei gfalle, nachdäm sie d Iwohner gfolteret und underdrückt hei. Im grosse Basler Ärdbebe vo 1356 si die drei Wartebärg Burge schwer beschädigt und ä baar Johrzähnt spöter verlo worde. Au d Dorfchille het Schade gnoh und het müesse repariert wärde. D Münch si im 15. Johrhundert verarmt und hai 1470 Muttez und d Herrschaft Münchestei an Basel verpfändet. 1515 hai si s verchauft, s Dorf isch dr Stadt Basel Underdan und in s Amt Münchestei iigliideret worde. D Bevölkerig, wo 1585 öbbe 360 Iiwohner zelt het und bis 1770 uf 850 gwachsen isch, het vom Buure gläbt, und erst im 18. Johrhundert het d Posamänterei zuesätzligi Verdienstmöglikeite gee.
Noch em Bürgerchrieg vo 1833 zwüsche dr Stadt und dr Landschaft isch Muttez zum Halbkanton Baselland cho. Birsfälde isch e Deil vo Muttez östlig vo dr Birs gsi und het sich erst noch dr Kantonsdeilig afo entwickle. 1832 het s no 32 Iiwohner gha, 1860 scho 1416 und 1874 het s sech denn vo Muttez drennt und isch en eigeni Iiwohnergmeind worde.
D Industrialisierig het 1836 mit dr Entdeckig vo de Salzvorkomme bim Rothuus agfange und chemischi Fabrike hai sech in dr Schwiizerhalle afo niiderloo. 1854 isch dr Bahnhof an dr Basel-Liestal-line ufdoo worde. Noch em Erste Wältchrieg het e Dramlinie Muttez mit Basel verbunde und us em Buuredorf isch meh und meh e Stadtvorort worde, wo Aagstellti und Arbeiter gläbt hai. 1927 het dr Bau vom Rangierbahnhof aagfange, wo 1962 erwiiteret worden isch. Dr Rhiihafe Au isch grad vor em Zweite Wältchrieg baut worde und het noch em Chrieg drzue bidrait, ass sich no meh Undernähme z Muttez niidergloo hai.
[ändere] Politik
[ändere] Gmeindiversammlig
D Gmeindiversammlig findet öbbe viermol im Johr statt: im allgemeine im Merz, Juni, Oktober und Dezämber. Si isch öffentlig. Die, wo nit stimmberächdigt si, müesse uf bsundrige Blätz sitze und dörfe im allgemeine nit s Wort ergriffe. Don- und Filmufnahme müesse vo dr Versammlig gnähmigt wärde. D Kompetänze vo dr Gmeindiversammlig si im Ardikel 47 vom Gmeindigsetz festgleit. Mit em Gmeindireglemänt cha men ere meh Befuegnis ge, solang die gsetzlig nit emene andere Gmeindiorgan ghöre.[1]
[ändere] Gmeindirot
Dr Gmeindirot het siibe Mitgliider, duet d Beschlüss vo dr Gmeindiversammlig umsetze und erfüllt d Ufgobe, won er vom Kanton und vom Bund us het. Er isch au d Muttezer Vormundschaftsbehörde. D Amtsziit vom jetzige Gmeindirot isch vom 1. Juli 2008 bis zum 30. Juni 2012. Dr Gmeindspresidänt isch dr Peter Vogt (CVP), si Vize dr Marcus Müller (FDP), die andere Mitgliider si dr Thomi Jourdan (EVP), dr Kurt Kobi (SP), dr Hanspeter Ruesch (SP), d Heidi Schaub (SP) und d Franziska Stadelmann (CVP).[2]
[ändere] Sehenswürdigkeite
- Die reformierti Arbogast Wehrchille,
- S Burehusmuseum: e Buurehuus, wo wie im 19. Johrhundert iigrichdet isch. Im Oktober jedes Johr wärde typischi Dätikeite us em Buurealldag us sällere Ziit demonstriert.
- S Ortsmuseum: Gschicht, Handwärk, Gwärb, Industrii, Huushalt, Verein. S het en Abdeilig mit Wärk vom Historiemoler und Illustrator Karl Jauslin (1842-1904).
- D Burgruine uf em Warteberg
- S Kunsthuus Baselland, wo uf ere Flechi vo meh as 1500 m² internationali ziitgenössischi Kunst zeigt wird. Im ene Galerii-Ruum wärde Wärk us dr Region usgstellt.
- S Freidorf, dr bedütendscht Siidligsbau in dr Schwiz us dr Zit zwüschen em 1. und 2. Wältchrieg - entworfe vom spötere Bauhus Architekt und Urbanist Hannes Meyer.
-
Die reformierti Arbogast Wehrchille
-
D Jauslin Sammlig im Ortsmuseum
-
Die Middleri Burg uf em Wartebärg
-
S Freidorf
D Gmeind het 1983 dr Wakkerbriis übercho für ihri Asträngige gschichtlichi Gebäud z erhalte.
[ändere] Bevölkerig
40 % vo dr Bevölkerig si reformiert und 27 % römisch-katholisch. Dr Usländeradeil bedräit 17.4 %.
[ändere] Bildig
- D Fachhochschuel vo dr Nordwestschwiz in de Berich Architektur, Bau und Geomantik
- S kantonale Gymnasium
- Die kantonali Technikerschuel für Informatik
- Ä gwärblig-industrielli Bruefsschuel.
[ändere] Industrii
D Industrii z Muttenz isch konzentriert in dr Schwiizerhalle, eme Gebiet diräkt am Rhii, wo zu de Gmeinde Muttez und Brattele ghört. Es isch dr Standort vo de Rhiisaline, Novartis Clariant und andere Konzärn. Meh as d Helfti vo de Bedriib im Baselbiet si z Muttez und z Brattele agsiidlet.[3]
Z Muttez isch ein vo de vier Schwiizer Rhiihäfe. Es isch kei Zollfreihafe, aber me cha zollfrei lagere. Er isch uf dr Umschlag vo Driib- und Flüssigstoff spezialisiert.[3]
[ändere] Nowiis
- ↑ D Website vo dr Gmeind Muttez: Gmeindiversammlig
- ↑ D Website vo dr Gmeind Muttez: Behörde
- ↑ 3,0 3,1 Materialien zum "Konzept räumliche Entwicklung Kanton Basel - Landschaft": Aktuelle Situation und Entwicklungstendenzen, September 2005
[ändere] Weblinks
Allmänd (Commons): Muttenz — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel| Dä Artikel basiert uff ere fräie Übbersetzig vum Artikel „Muttenz“ vu de dütsche Wikipedia.
E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
