Aesch BL

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Aesch
Wappe vo Aesch
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Basel-Landschaft (BL)
Bezirk: Arlesheimw
BFS-Nr.: 2761i1f3f4
Poschtleitzahl: 4147
UN/LOCODE: CH AES
Koordinate: 611728 / 25764247.4694477.594184315Koordinaten: 47° 28′ 10″ N, 7° 35′ 39″ O; CH1903: 611728 / 257642
Höchi: 315 m ü. M.
Flächi: 7,39 km²
Iiwohner: i10'211 (31. Dezämber 2013)[1]
Website: www.aesch.bl.ch
Karte
Deutschland Deutschland Frankreich Kanton Aargau Kanton Basel-Stadt Kanton Solothurn Kanton Solothurn Bezirk Laufen Bezirk Liestal Aesch BL Allschwil Arlesheim Biel-Benken Binningen Birsfelden Bottmingen Ettingen Münchenstein Muttenz Oberwil BL Pfeffingen BL Reinach BL Schönenbuch TherwilKarte von Aesch
Iber des Bild
ww
Dialäkt: Baseldytsch

Ääsch (hochdytsch Aesch) isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlise vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.

Lag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ääsch liggt an dr Birs uff 315 m.ü.M. zwyschem Faltejura (Blaue) und em Tafeljura (Gämpe). Dr Ort gränzt an Duggige, Pfäffige, Ettigä, Därwyl, Rynech und s'soledurnische Dornech.

Wappe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S'Ääscher Wappe, wo syt 1937 offiziell isch, zaigt uff silbrigem Grund en schwarze Speer us Yse und rächts obe dra en rote Stärn mit säggs Straale. Es handlet sich dodrby ums Wappe vom usgstorbene Basler Adelsgschlächt Macerel, wo im 14. Joorhundert die elter Ääschburg (hytte Ruine Bärefels) als Lehe gheert het.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

E jungstaizytlichs Dolmegrab, wo stärbligi Überräscht vo 47 Lyt dinne gsi sin, wyst uff e frieni Besiidlig vor Region hii. Im friene Mittelalter isch dr Ort relativ bedytend gsi, wie ryychi Grabfünd am Andlauerwäg (6./7. Jhd.) und am Salwäg (9./10. Jhd.) belegge. Am Saalwäg hett me au Spure vonere Kapälle uss karolinigischer Zyt gfunde. Bis ins 18. Joorhundert isch dr hytte normali Wäg ins Laufetal nid meeglig gsi, will d Birsschlucht bim Chessiloch z'Grellige nid z'überwinde gsi isch. Also isch dr Wäg ins (obere) Laufetal über dr Plattepass gange, wo au scho d Römer brucht hän. A däm Wäg, in dr Ääscher Klus, hetts Gschlächt "Ääsch" - e thiersteinischs Dienschtmannegschlächt, drei Burge, Münchsberg, Schalberg (Vorgänger Burg Engenstein) und Frohburg (au Tschöpperli gnennt) baut und dr Wäg so kontrolliert. S Gschlächt isch im 13. Joorhundert usgstorbe und ihrer Burge sin als Lehe an Bischof vo Basel ko. Bim grosse Ärdbebe vo Basel 1356 sin d Burge zersteert und verloo worde. Wäärend em Drissgjöörige Krieg isch s Dorf 1638 vo schwedische Truppe plünderet worde. 1792 ischs Fürschtbischtum Bsel uffghobe und als Raurakische Republik konstituiert worde. Die isch 1793 als Département du Mont-Terrible Frankrych yverleibt worde, so dass d'Ääscher kurzi Zyt Franzose gsi sin. 1815, noch em Wiener Kongräss, isch s Dorf definitiv zur Schwiizer Eidgenosseschaft ko.

Schloss
Katholischi Chile

Verkeer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

öffentlige Verkeer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ääsch liggt an dr Jurabahn Basel - Dälsbrg - Biel. Am Bahnhof, wo am linke Birsufer und dodrmit am Ortsrand gläge isch, haltet all halb Stund d Regio-S-Bahn Linie 3 (Dälsbrg-Laufe-Basel-Olte). In Ortskärn fahrt d Tramlinie 11 vo dr BLT, wo vo Basel kunnt und Ääsch als Ändstation hett. D Buslinie 65 fiehrt vom Bahnhof vo Dornach yber Ääsch noch Pfäffige.

Strooss[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Schnällstroos J18 fiehrt vo Basel (Autibahn A2) bis noch Ääsch und heert am Dorfrand bim Schloss Angestai uff. D Hauptstroos vo Basel durs Laufetal fiehrt dur Ääsch.

Sehenswürdigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Schloss Ääsch, 1606 erbaut, hytte vor Gmeindsverwaltig gnutzt
  • Katholischi Chile, 1820 erbaut, mit Glasfänschter vom Jacques Düblin und Freske vom Hans Stocker.
  • Schloss Angestai (uff Duggiger Bode)
  • Ruine Münchsberg, Engenstein, Schalberg und Frohburg (Tschöpperli), alli uff Pfäffiger Bode.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Aesch – Sammlig vo witere Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)


Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Aesch_BL“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.