Rotten

Dialäkt: Wallisertiitsch

Rottu

Flusslöif

Där Rottu (Franzesisch le Rhône; Patois: Roûno, Schrifttiitsch der Rotten odr die Rhone) isch än 812 km lange europäische Fluss und där zweitlängschte und wassärrichschte Strom va Frankrich.

Där Rottulöif

Där Fluss äntspringt innär Schwiiz am Rhonegletscher und mündut z Frankrich innär Nechi va Arles und Marseille immu Deltas ins Mittelmeer. Där eiguntli ditsche Namu vannär Rhône, Rottu, isch nur no im Oberwallis gibrüchte. Ds grammatikalisch Gschlächt vam Fluss isch im Latinischu („Rhodanus“), Franzesischu („le Rhône“) und im Walserditschu („der Rotten“) männlich, was fär Fliss ehnär untypisch isch.

Na dum Fluss isch öi z'franzesischa Département Rhône binänts.

Där Rottu äntspringt dum Rhônegletscher im Nordoschtu vam Kanton Wallis innär Schwiiz und fliässt afangs va Oschtu nach Weschtu. In Martigny machtär än grobe 90-Grad-Bogu (z'Rottuchnew) und fliässt Richtig Nordu. Er mündut in Le Bouveret inu Gänfärsee, wellu nu in Gänf widär värlaht. Anschliässund fliässt'är dum Jura äntlang na Südu bis Culoz, wanär du Jura na Weschtu durchbrächu tüät. Fa Lyon ä wäg fliässt'är va Nordu nach Südu. Nerdlich va Arles zwigt är na Weschtu ind’ Petit Rhône, währund där Höüptaaru als Grand Rhône wechstlich va Marseille inz'Mittlmeer fliässt. Zwischu dä beidu Mündigsarma ligt där Camargue, bikannt fär schini wissu Pferdi, schwarzi Rindär und fär d'Sumpf- und Wassärvegil (vor allum d'Flamingos, d'Reihär und d'Ibissa).

Vegetazion

Em Rottu entlang wärdund vili Obschtsorte agiplfanzt, so zum Bispiel Pfirsicha, Chriässini, Ämbrich, aber öi Tomate und Ärdbeerlini.

Z'Rottutelli isch öi fär schini Wiibärga bikannt.

Rottukorrektür im Wallis

Va 1863 bis 1893 isch d'erscht Rottukorrektur gmacht wordu. Där Fluss isch ins Flussbett igleit wordu, so dass d'Äbni het cheni biwirtschaftut wärdu.

Inne Jahr 1930 bis 1960 hentsch di Dämm ärhecht und äs Dopplprofil agleit.

Na du Ubärschwämmige vam 2000 hentsch im druf folgundu Jahr mit dä Planige fär die drittusch Korrektür agfangu. Z'Ziil isch d'Sichärheit z'ärhechu und du Fluss widär natürlichär z'gstaltu.

Gresseri Stät am Rottu

• Brig
• Sittu, d Hauptstadt vum Wallis
• Gänf
• Lyon
• Vienne
• Valence
• Châteauneuf-du-Pape (Rotwiistat)
• Avignon
• Tarascon
• Arles, mit schinär Römärsidlig

Wichtigi Näbufliss

• Arve
• Ain
• Saône
• Isère
• Ardèche
• Durance
• Gard

Galerii

• 

  Rottugletscher 2005

• 

  Rottu im Oberwallis bi Steihüüs

• 

  där Rottu kanalisiärt öschtlich va Sittu

Weblinks

 Allmänd (Commons): Rhône — Witeri Mulitimediadateie zum Artikel

• Artikel Rhone im Historische Lexikon vo dr Schwiiz
• Kajaktour Obere Rhône