Ayas (Aostatal)

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Ayas (Aostatal)
Wappe
Ayas (Aostatal) (Italien)
Ayas (Aostatal)
Lag vu dr Gmai Ayas im Augschtdal
Lag vu dr Gmai Ayas im Augschtdal
Staat: Italie
Region: Aostatal
Koordinate 45° 49′ N, 7° 41′ O45.8166666666677.68333333333331698Koordinaten: 45° 49′ 0″ N, 7° 41′ 0″ O
Hechi: 1.698 m s.l.m.
Yywohner: 1419 (31. Dez. 2013)[1]
ISTAT-Nummer: 007007

Ayas (frankoprov. Ayas / Ayah, töitschu un titsch Ajats) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.

Ayas ghert zue dr Bärggmainschaft Comunità Montana Evançon.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ayas lyt im Val d'Ayas, eme Sytedal vum Augschtdal.

Zue dr Gmai ghere d Wyyler Antagnod, Champoluc, Cunéaz, Frachey, Lignod, Periasc, Pilaz, Saint-Jacques. Nochbergmaine sin Brusson, Chamois, Châtillon, Gressoney-La-Trinité, Gressoney-Saint-Jean, La Magdeleine, Saint-Vincent, Valtournenche un Zermatt (CH-VS)

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704-1706, 1798-1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Ayas dr italienisiert Name Aias drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1861 1871 1881 1901 1911 1921 1931
Yywohner 1704 1619 1753 1683 1664 1534 1392
Johr 1936 1951 1961 1971 1981 1991 2001
Yywohner 1291 1153 1139 1177 1230 1266 1268

Politik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Burgermaischter vu Ayas isch dr Giorgio Munari.

Sproch und Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Ayas ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).

Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Ayas sin 104 Froogebeege wider retuurchuu[2].

Froog 0301: Was isch Ihri Muetersprooch?
Italienisch Patois Italienisch un Patois Piemontesisch kai Andwoord Total
47 (45,2 %) 51 (49 %) 1 (1 %) 1 (1 %) 4 (3,9 %) 104
Froog 1403a: Wie guet verstehn si Frankoprovenzalisch (Patois)?
guet mittelguet e weng gar nit kai Andwoord Total
93 (89,4 %) 6 (5,8 %) 2 (1,9 %) 3 (2,9 %) 0 (0 %) 104
Froog 1403b: Wie guet chenne si Frankoprovenzalisch (Patois) schwätze?
guet mittelguet e weng gar nit kai Andwoord Total
84 (80,8 %) 13 (12,5 %) 1 (1 %) 5 (4,8 %) 1 (1 %) 104

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistiche demografiche ISTAT. Monatliche Bevölkerungsstatistiken des Istituto Nazionale di Statistica, Stand 31. Dezember 2013.
  2. Fondation Émile Chanoux: ‘‘Sondage linguistique’’

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Ayas (Italy)‎ – Sammlig vo witere Multimediadateie