Bad Zurzach

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Bad Zorzi
Wappe vo Bad Zorzi
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Zurzibietw
BFS-Nr.: 4323i1f3f4
Poschtleitzahl: 5330
Koordinate: 664377 / 27110747.5874978.294447341Koordinaten: 47° 35′ 15″ N, 8° 17′ 40″ O; CH1903: 664377 / 271107
Höchi: 341 m ü. M.
Flächi: 6,52 km²
Iiwohner: 4149 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.badzurzach.ch
Charte
Klingnauer Stausee Dütschland Kanton Züri Bezirk Aarau Bezirk Bade Bezirk Brugg Bezirk Laufeburg Bad Zurzach Baldige Böbike Böttstein Döttige Endige Fisibach Full-Reuethal Chaiserstuel Chlingnau Koblänz Leibstadt Lengnau AG Leuggere Mellikon Rekinge Rietheim AG Rümike Schnaisige Siglistorf Tägerfälde WislikofeCharte vo Bad Zorzi
Iber des Bild
ww

Bad Zorzi oder inoffiziell eifach Zorzi (au Zurzi gschribe; dt.: Bad Zurzach) isch e politischi Gmeind im Kanton Aargau in de Schwiiz. D Gmeind isch de Hauptort vom Zorzibiet und ligt am Rhii an de Gränze zu Bade. Bekannt isch Zorzi für sini Thermalquelle.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Ebeni am Rhii isch öppe 500 Meter breit und derte isch s Siidligsgebiet vo Bad Zorzi uf ere Lengi vo öppe 2 Kilometer. D Flächi vom Gmeindsbann umfasst 652 Hektare, dodervo sind 278 Hektare Wald und 182 Hektaren überbout. Der höchscht Punkt isch bi 521 m ü. M. uf em Achebärg, die tüüfscht uf 318 Meter am Rhii.

Nochbargmeinde sind Küssaberg im Norde, Rekige im Oschte, Tägerfäld im Süde, Döttige im Südweschte, Chlingnau im Weschte und Riete im Nordweschte.

Archäologii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zorzi het in gallo-römischer Ziit Tenedo gheisse. Zerscht hei d Röömer am Rii es Milidärlaager a dr Gränze bout. Spöter hei si dernäbe es Chaschtell mid starche Muure und ere Brügg übere Rii gha. Det isch d Hauptschtross vom Legioonslaager Vindonissa zu de römische Stedt am Negger un zu der Alemannegränze am Limes duregange. Uus em 4. Jahrhundert n. Chr isch i dere Burg dr Grundriss von ere chliine Chille uus dr ganz früehe chrischtliche Ziit im Mitteleuropa uusgrabe worde.[2].

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo de Alemanne, wo am Ändi vom römische Riich übere Rii cho si, hed me bi Zurzi e Friidhof us dr Ziit vom sächste bis zum achte Joorhundert gfunde.

Uf em eltere Friidhof vo de Römer isch denn scho e Kapälle gschtande wo d Lüüt sid em föifte Joorhundert s Grab vo dr Häilige Verena bsuecht hei. Sid dr Karolingerziit isch i dr Nöchi es chlises Chloschter gsi und im elfte Joorhundert isch dört s romanische Verenamöischter bout worde. S Grab vo der Verena i dr Krüpta under em Chillechor isch im Mitelalter un bis zur Reformazioon es wichtigs Ziil vo Wallfaarte gsi. D Verena isch eini vo de beliebtischte Häilige im alte Bischtum Chonschtanz gsi.[3]

Sid em 14. Joorhundert isch d Mäss vo Zurzi e wichtige Handelsblatz für d Nordschwiiz und s süddütsche Gebiet gsi. Dr dütsch König Ruprecht ane 1408 un au anderi König hei dere Mäss ghulfe wachse. Sid em 1415i isch si im Biet vo de Acht alte Ort vo dr Schwiizer Eidgnosseschaft un zwaar i dr gmeine Herschaft Baade gläge und hed vo dene Hilf übercho.

Thermalbad[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sid em 1955i gids z Zurzi es Thermalbad mid em warme Wasser wo me dört bi der Suechi noch Steisalz gfunde hed.[4]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Bad Zorzi – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. [https://www.ag.ch/media/kanton_aargau/dfr/dokumente_3/statistik/statistische_daten_3/statistische_daten_nach_themen/02_test_2/kantonale_bevoelkerungsstatistik/AG_Gemeinden_Bevoelkerungsmutionen_Halbjahresstatistiken.xlsx
  2. dtv-Atlas zur Baukunst, Band 1
  3. Edward Attenhofer: Das Büchlein von der heiligen Verena. 2. Uflag. Lenzbrg 1981 (1. Uflag 1943).
  4. [ Gschicht vom Thermalbad]