Moritz Leuenberger

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Züridütsch (See)
Moritz Leueberger

De Moritz Leuenberger (* 21. September 1946 z Biel als Sohn vomene Theolog), heimatberechtiget in Rohrbach, isch en Schwiizer Politiker (SP), Rechtsaawalt und Ehredokter vo dr Universität Udine. Im Jahr 2001 und 2006 isch er Bundespräsident gsi.

Uf ere Pressekonferenz am 9. Juli 2010 het dr Leuenberger sii Rucktritt uf Ändi 2010 aagchündet.[1][2][3] Am 9. Augste 2010 het dr Leuenberger bekannt gää, dass er «früener als plant us dr Landesregierig uusscheidet», dass «d Ersatzwahl für ihn und dr Bundesrat Merz in dr Septembersession durgfüehrt chä wärde».[4] Uf de 31. Oktober 2010 isch er us em Bundserot usgschiide.

Lebe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jugend und Uusbildig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Leuenberger hät s Gymnasium am Münschterplatz z Basel bsuecht, wo er d Matura Typus A (mit alte Schpraache) beschtande hät.

Brueflichi Entwicklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Er het s Studium vo de Rechtswüsseschafte absolviirt, dann Erfahrig vor Grichtgsammlet und aaschlüüssend het er vo 1972 bis 1991 es eiges Aawaltsbüro z Züri gha. Zu de öffentlich bekannte Fäll zelled en Prozess gege de Nestlé-Konzern ("Nestlé tötet Babys"), d Underschtützig vo dr Regierig vo de Philippine bi dr Suech nach de Gelder vom Diktator Marcos i dr Schwiiz und d Verteidigung vom Schriftschteller Niklaus Meienberg gege d Familie Wille.

Karriere i dr Politik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

1969 isch dr Leuenberger dr Sozialdemokratische Partei biitrete. Vo 1972 bis 1980 hät er d Schtadtzürcher Sektion vo dr Partei präsidiert. Ebefalls ab 1972 isch er bis 1983 Mitgliid vom Gmeindrat vo dr Schtadt Züri gsii.

Vo 1979 bis zu siinere Wahl in Bundesrat 1995 isch de Leuenberger Nationalrat gsii. In dere Ziit isch er vo 1989 – 1990 Präsident vo dr parlamentarische Undersuechigskommission EJPD (PUK 1) gsii.

Vo 1986 bis 1991 isch er Präsident vom Schwiizerische Mieterverband gsii.

I de Jahr 1991 bis 1995 isch er im Regierigsrat vom Kanton Züri gsii und hät d Direktione vom Innere und dr Juschtiz gleitet.

Privat[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Leuenberger wohnt z Züri. Er isch mit dr Architektin Gret Loewensberg verhüüratet und hät zwei erwachseni Söhn.

Arbet als Bundesrat[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Leuenberger isch am 27. September 1995 in Bundesrat gwählt worde. Sit Beginn vo siinere Amtsziit schtaht er em Eidgenössischen Departement für Umwelt, Verchehr, Energie und Kommunikation (UVEK) vor.

Er isch Bundespräsident im Jahr 2001 und Vizepräsident im Jahr 2000 gsii. Zuedem isch er dr Vizepräsident im Jahr 2005 gsii, und isch am 7. Dezember 2005 für e zweiti Amtszeit im Bundespräsidentenamt im Jahr 2006 gwählt worde. Am 9. Juli 2010 häd är sin Rücktritt uf Ändi 2010 bekanntgää.

Verchehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sit em Herbscht 2003 wird dr Flughafe Züri au vo Süde her aagfloge. Vorher isch versuecht worde, zwüsched dr Schwiiz und Düütschland en neue Vertrag z veriibare, wo die Aaflüüg uf Züri-Chlote über düütsches Gebiet neu regle hetted sölle. Debii wäred nach em Vertrag di Aaflüüg über Bade-Württeberg massiv iigschränkt worde, so dass au Südaaflüüg uf de Flughafe notwendig gsii wäred.

Dr Schtaatsvertrag isch sowohl vom Schwiizer Parlament (dem isch die Veriibarig z wiit gange), als au vom düütschen Bundesrat (dem isch dr Vertrag zwenig wiit gange), abglehnt worde. Au d Bewohner vo de Südgmeinde vom Flughafen händ sich massiv gege de Vertrag gwehrt. De Leuenberger hät vergeblich devor gwarnt, die Veriibarig abzlehne, wil sich d Situation für d Schwiizer Flughafeaarainer nach eme "juristische Hoselupf" mit Düütschland nur no meeh verschlimmere chönnti.

Nach em Scheitere vom Schtaatvertrag hät Düütschland eisiitigi Massnahme ergriffe und hät d Aaflüüg über düütsches Gebiet in schtärcherem Uusmass beschränkt, als vom Schtaatsvertrag vorgseeh gsii wäri. De Leuenberger hät drufhii ohni Ermächtigung vom Parlament es "Zuesatzprotokoll" underzeichnet, wo d Iifüehrig vo Südaaflüüge über s am dichtisschte besiedelte Gebiet vom Kanton Züri ermöglicht hät.

Viili Bewohner vo dene Südgmeinde mached de Leuenberger für di hütigi Aaflugsituation direkt verantwortlich. Er zeigi keis Interesse am Flugverchehr und hebi ohni Berücksichtigung vo schwiizerische Interesse de Schtaatsvertrag mit Düütschland uusghandlet. Di Südaaflüüg seied nach em Ruumplanigsgsetz illegal; e Aasicht, wo au vo viile Jurischte teilt wird. Das neui provisorischi Flugregime und dr zuekünftigi Betrieb sind i dr Region jedefalls härt umschtritte. Imene partizipative Prozess ("SIL-Prozess") und im Gschpräch mit Düütschland wird zurziit um Lösige grunge.

Das em UVEK aaghörigi Bundesamt für Zivilluftfahrt hät d Flugsicherigsdienscht dr Firma Skyguide übertreit. Die befindet sich wiederum im Bsitz vom Bund. Zu weltwiit truuriger Berüehmtheit isch d Skyguide dur de Flugzüügzämeschtoss über em Bodesee bi Überlinge choo. De Moritz Leuenberger hät e politischi Verantwortig defür abglehnt.

Kommunikation[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Moritz Leuenberger

Als Medienminischter hät er sich zum Ziil gsetzt, d Monopolschtellig vo dr schtaatliche SRG, wo Aafangs vo de 1980er Jahr liecht aufgeweicht worde isch, wieder z feschtige. Das Ziel hät er sowohl bim Fernseh als au bim Radio verfolgt. Bi beide Medie isch siini Politik, wenn au uf underschiedlichi Wiis, gescheiteret. Di ussländische TV-Schtatione, wo er e Sendeerlaubnis i dr Schwiiz konsequent verweigeret hät, die händ ihri "Schwiizer Werbefenschter" eröffnet.

Für siin Vorschlag, d Mehrheitsbeteiligung a dr Swisscom uufzgeeh, isch de Bundesrat Moritz Leueberger vo siinere eigene Partei kritisiert worde. Demit lüüti er s »Endi vom Service public« ii, häts gheisse.

Varia[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Moritz Leuenberger isch Erschtunderzeichner vom «Demokratische Manifescht» gsii. Er hät sich damals als SP-Präsident im Umfeld vom Bernhard Rambert (Stürm-Verteidiger) und Theo Pinkus bewegt. Dezue händ u.a. de Hansjörg Braunschweig, de Niklaus Meienberg, de Jürg Frischknecht, d Doris Morf, de Adolf Muschg, d Partei vo dr Arbet und zahlriichi wiiteri Prominenz ghört.

Er isch 1993 als Juschtizminister vom Kanton Züri für de Sexualmord a dr Pfadifüehrerin Pasquale Brumann dur en im Hafturlaub befindliche Sexualschtraftäter politisch mitverantwortlich gmacht worde. Imene umschtrittene Grichtsprozess sind di für d Erteilig vom Hafturlaub verantwortliche Persone freigschproche worde. Dr Kanton Züri hät de Aaghörige trotzdem e Entschädigung zahlt. De Moritz Leuenberger lehnt bis hüt e Mitverantwortig ab.

De Moritz Leuenberger hät d Ehredoktorwürde vo dr Universität Udine überchoo - für d Vision vonere Verschiebig vom Verchehr vo dr Schtrass uf d Schine.

Als erschte Bundesrot het de Moritz Leuenberger es Blog: http://moritzleuenberger.blueblog.ch/

Schrifte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Moritz Leuenberger: Die Rose und der Stein: Grundwerte in der Tagespolitik: Reden und Texte, Zürich 2002. ISBN 3-85791-399-1
  • Moritz Leuenberger: Träume und Traktanden - Reden und Texte, 6. Aufl., Zürich 2002. ISBN 3-85791-348-7

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Moritz Leuenberger – Sammlig vo witere Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Medienkonferenz mit Bundesrat Moritz Leuenberger, Die Bundesbehörden der Schweizerischen Eidgenossenschaft (admin.ch), 9. Juli 2010
  2. Rede von Bundesrat Moritz Leuenberger, Eidgenössisches Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation (UVEK), 9. Juli 2010
  3. Für Leuenberger sind 15 Jahre Bundesrat genug, Artikel bei SF Tagesschau, 9. Juli 2010
  4. Bundesrat Moritz Leuenberger zieht Rücktrittsdatum vor, Die Bundesbehörden der Schweizerischen Eidgenossenschaft (admin.ch), 9. Augste 2010




Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Moritz_Leuenberger“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.