Schweizerische Nationalbibliothek

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
S Hauptgebäud vo dr Schwiizerische Nationalbibliothek.

Die Schwiizerischi Nationalbibliothek (NB) (fr. Bibliothèque nationale suisse (BN), it. Biblioteca nazionale svizzera (BN), rm. Biblioteca naziunala svizra (BN), en. Swiss National Library (NL)) isch d Nationalbibliothek vo dr Schweiiz. Bis Ändi 2006 isch ihre dütsch Name Schweizerische Landesbibliothek (SLB) gsi.

Die Schwiizerischi Nationalbibliothek isch en Institution vom Bundesamt für Kultur (BAK) innerhalb vom Eidgenössische Departement vom Innere (EDI). Si het dr gsetzlig Ufdrag, alli Publikatione z sammle, z erhalte und z vermittle, wo in der Schwiiz erschiine, sich uf d Schwiiz oder uf Persone mit em schwiizerische Bürgerrächt oder Wohnsitz in dr Schwiiz beziehn oder vo schwiizerische Autore oder sonige, wo mit der Schwiiz verbunde si erschaffe worde si, und zwar unabhängig vo dr Sproch. Die Schwiizerischi Nationalbibliothek isch also die ersti Alaufstell für Helvetica. Sit 1992 bedrifft das nit nume druckti Wärk, sondern au Wärk uf andere Informationsdräger. D NB sammlet au no Publikatione vo internationale Organisatione, wo ihre Sitz in dr Schwiiz hai wie d UNO, d WHO u.s.w. oder d NB im ne Verdrag zur Depositarin in dr Schwiiz bestimmt hai.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Scho in dr Ziit vo dr Helvetische Republik um 1800 het me e Projekt für e schwiizerischi Nationalbibliothek entworfe, het s aber nit chönne realisiere. 1891 het dr Friedrich Staub, Redakter am Schwiizerische Idiotikon und Bibliothekar a dr Stadtbibliothek Züri, d Idee wider ufbrocht, e Landesbibliothek z gründe. 1894 hai dr Ständerot und der Nationalrot dr Bundesbeschluss über d Gründig von ere Schwiizerische Landesbibliothek verabschiidet. 1895 isch si gründet worde. Dr erst Standort isch e Vierzimmerwohnig ohni elektrischs Liecht und ohni Telefonaschluss an dr Christoffelgass 7 z Bärn gsi. 1899 isch si in s Gebäud vom Bundesarchiv züglet und 1931 an die hütigi Adresse Hallwylstross 15 im Bärner Chirchefäldquartier. Dört het me in de Johr 1929 bis 1931 noch de Plän vo de Architekte Oeschger, Kaufmann und Hostettler e funktionelle Neubau baut, wo hüte as e früehne Verdräter vo dr architektonische Modärne (Neus Baue) under Dänkmolschutz stoht. Zur Schwiizerische Nationalbibliothek ghöre au s Schwiizerische Literaturarchiv, wo 1991 gründet worden isch, und s Centre Dürrenmatt Neuchâtel (CDN), wo im Johr 2000 z Neueburg eröffnet worden isch.

Erwärbig vo Wärk[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Gegesatz zu andere Länder wie Dütschland oder Frankriich isch d Abgob vom ene Pflichtexemplar in der Schwiiz nit im Gsetz verankeret. D NB het mit em Schwiizer Buechhändler- und Verleger-Verband (SBVV) und dr Société des Libraires et Éditeurs de la Suisse romande (SLESR, hüte ASDEL) abgmacht ass si e Gratisexemplar überchiem. Schwiizer Verein, Firme und anderi Körperschafte und Schwiizer Autore wärde drum bäte, ass si vo ihre Publikatione, wo nit im Verlags- und Buechhandel erschiine (die so genannti Graui Literatur), dr NB en Exemplar wurde zur Verfüegig stelle.

Benutzig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die Schwiizerischi Nationalbibliothek isch e Mischig vo Leihbibliothek und Präsenzbibliothek. Konkret bedütet das, ass Medie, wo sehr wärtvoll oder elter as 50 Johr si, nume im Läsisaal döfe brucht wärde. S Uslehne, wo s sit 1900 git, isch für alli Benutzer gratis. Jede, wo volljehrig isch und e feste Wohnsitz in dr Schwiiz het, cha sich lo iischriibe.

Sit 2003 bietet d Bibliothek ihri divärse Recherchedienstleistige under em Name SwissInfoDesk a. Für die selbständigi Suechi het si e Liste mit relevante Lingg zum Thema Schwiiz zsämmegstellt, wo die ganz Ziit ergänzt und aktualisiert wird.

Sit 2006 informiert d NB uf ihrer Siite über die bestehende kantonale und regionale schwiizerische Bibliografie und über die schwiizerische Fach- und Spezialbibliografie.

Online-Findmittel[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Helveticat isch dr Online-Katalog (OPAC) vo dr NB. Im Helveticat het s alli Monografie, Musikalie, Mikroforme, Multimedia, Charte und Atlante, aber nume e Deil vo de Ziitige und Ziitschrifte, wo sich in dr NB befinde. Drnäbe het s im Helveticat au Iidräg zu Dondokumänt vo dr Schwiizer Nationalphonothek (FN) z Lugano. S eltiste druckte Buech, wo im Helveticat verzeichnet isch, stammt us em Johr 1465.

HelveticArchives isch d Archivdatebank vo dr NB. Si isch online sit em am 23. Mai 2008, em 100. Geburtsdag vo dr Annemarie Schwarzebach. Noh di noh wärde die ganze Archivbeständ vo dr NB drin ufgfüehrt; digitalisierti Fotene vo dr Annemarie Schwarzebach cha me scho abrüefe.

Under em Name ISplus isch au s ganze Verzeichnis vo de Schwiizer Gedächnisinstitutione in de HelveticArchives integriert. ISplus dient gliichziitig as Schwiizer ISIL-Verzeichnis. Au integriert isch s Repertorium vo de handschriftlige Nochläss in Archiv und Bibliotheke vo dr Schwiiz.

Anderi Online-Findmittel vo dr NB si d Schwiizer Plakatsammlig, dr Schwiizerisch Ziitschriftegsamtkatalog RP/VZ (sit Mitti 2002 wird er nüm aktualisiert und isch vom Schwiizer Ziitschrifteportal ZSP ersetzt worde) und d Datebangg vo de Fachbibliografie Biblio.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • 1895-1995: das Buch zum Jubiläum : Schweizerische Landesbibliothek = le livre du centenaire : Bibliothèque nationale suisse = il libro del centenario : Biblioteca nazionale svizzera = il cudesch dal tschientenari : Biblioteca naziunala svizra : miscellanea, [Konzept und Red.: Olivier Bauermeister und Pierre Louis Surchat], [Bern]: Schweizerische Landesbibliothek 1995.
  • Monica Bilfinger: Die Schweizerische Landesbibliothek in Bern, Hrsg.: Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Bern 2001, ISBN 3-85782-696-7 (Schweizerische Kunstführer; Nr. 696 [i.e. 694], Serie 70).
  • Jean-Philippe Accart: Der Schweizerische Gesamtkatalog (GK), in: ARBIDO, 2005, Nr. 1-2 (Jan.-Feb.), S. 28-29 [1]
  • Jean-Philippe Accart: Noch Fragen zur Schweiz? : SwissInfoDesk, in: IFLA Annual Conference, Oslo, 2005 [2]

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

46.9414444444447.4496666666667Koordinaten: 46° 56′ 29,2″ N, 7° 26′ 58,8″ O; CH1903: 600840 / 198929

Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Schweizerische_Nationalbibliothek“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.