Sils im Domleschg
| Wappe | |
|---|---|
 |
|
| Basisdate | |
| Kanton: | Graubünde |
| Bezirk: | Hinterrhii |
| BFS-Nr.: | 3640 |
| PLZ: | 7411 |
| Koordinate: | 46.7 n. Br. 9.449998 ö. L. |
| Höchi: | 633 m ü. M. |
| Flächi: | 9.28 km² |
| Iwohner: | 875 (31. Dezämber 2010) [1] |
| Website: | www.sils-id.ch |
| Karte | |
 |
|
Sils im Domleschg (rätoromanisch Seglias) isch äs Dorf im Hinterrhiital, gnauer i d'r underschte vu drii Talchammere, im Domleschg. Sils befindet sich gägenüber vu Thusis und gränzt au as Schams mit d'r Gmäind Zillis-Räischä. Di andere zwii Nachbergmäinde sind Scharans und Rongellä. Uf em Gmäindgebiet befindet sich d' Chilche St. Cassian, d' Burg Baldästäi, d' Burgruine Campell, d' Burg Ehräfels und d' Felszäischnige vu Carschenna.
In Sils isch au äs Chraftwärch vum Eleggtrizitätswärch vu d'r Stadt Züri, de Nordoschtschwiizerische Chraftwärch und de Chraftwärch Hinterrhii.
[ändere] Sprooch
Ursprüngli het mer z Sils e rätoromanischi Mundart, Sutselvisch, gschwätzt. No bis 1775 isch d Sprooch in de Chile numme Romanisch gsi, deno isch au uff Dütsch predigt worde. Aa de Schuel isch scho 1838 warschynts numme Dütsch unterrichtet worde. Di letschti Muettersprochleri vum Silser Romanisch isch d Anna Donatz gsi, wo 1835 uff d Wält cho isch un in de 1920er Joor gstorbe isch. 1910 isch si no uff Phonogram uffgno worde. De Gian Gianett Cloetta het 1927 vumene Träffe mit ere berichtet:De Aateil vo Romanischsproochige in spöötere Volchszäälige erklärt sich allei dur de Zuezug vo Romane uss andri Ortschafte.„No het si mer vo de Joor vo ihrer Chindheit un Jugend verzäält: wie in dere Zit in vilene Familie no Romanisch gredt worde isch, wie d Schuel un Chile scho ganz verdütsch gsi sin, dass uff de Gass un wenn sich d Jugend troffe het, meischt numme no di dütschi Sprooch z höre gsi isch. Jetze isch die gueti alti Frau tot, un mit ere s Silser Romanisch.“[1]
| Sprooche z Sils im Domleschg | ||||||
| Sprooche | Volchszäälig 1980 | Volkszählung 1990 | Volchszäälig 2000 | |||
| Aazaal | Aateil | Aazaal | Aateil | Aazaal | Aateil | |
| Dütsch | 612 | 74,09 % | 646 | 81,36 % | 764 | 86,82 % |
| Rätoromanisch | 56 | 6,78 % | 34 | 4,28 % | 14 | 1,59 % |
| Italienisch | 104 | 12,59 % | 60 | 7,56 % | 25 | 2,84 % |
| Yywohner | 826 | 100 % | 794 | 100 % | 880 | 100 % |
[ändere] Fuessnote
- ↑ Im Orginal: „Allur'am quintet ella dals ans da s'infanzia e giuventüna: co cha quella vouta in bleras famiglias gniv'amò discurrü rumantsch, co cha scoul'e baselgia eiran fingià tuottafat tudais-chas, cha sün la giassa e cur la giuventüna as radunaiva regnaiva pel plü be la lingua tudais-cha. Uossa la buna veglietta ais morta e cun ella il rumantsch da Seglias.“ in Kundert, Mathias: Der Sprachwechsel im Domleschg und am Heinzenberg (19./20. Jahrhundert). Kommissionsverlag Desertina, Chur 2007, ISBN 978-3-85637-340-5. pp. 62
