Portein

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Portein
Wappe vo Portein
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Graubünde (GR)
Bezirk: Hinterrhyw
BFS-Nr.: 3664i1Expression-Fähler: Nit erkannt Satzzeiche „[“f4
Poschtleitzahl: 7423
Koordinate: 749947 / 17581446.7166639.41167Koordinate: 46° 43′ 0″ N, 9° 24′ 0″ O; CH1903: 749947 / 175814
Höchi: 1'167 m ü. M.
Flächi: 3.42 km²
Iiwohner: Expression-Fähler: Nit erwartete Operator: <Uugültige Metadate-Schlüssel 3664 (31. Dezämber 2012)[1]
Karte
Karte von Portein
www

Portein (rätoromanisch: Purtagn) isch e politischi Gmeind im Kreis Thusis, Bezirk Hinterrhy vum Kanton Graubünde gsi. D Heinzeberger Gmeind lait oberhalb vo Cazis uff 1167 Meter Hööchi.

Am 1. Januar 2010 het Portein zämme mit Cazis, Präz, Sarn un Tartar zur neue Gmeind Cazis fusioniert. Vor de Fusion isch Portein di chlynscht Gmeind vum Kanton Graubünde gsi.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Ort wird 1378 als Purteyn zum erschte Mool erwäänt. In de Feudalzit isch Portein vo altfreii Buure bewohnt gsi, wo d niideri Grichtsbarkeit sälber ussgiebt hen. Chilchlich isch d Gmeind syt 1530-40 reformiert un hängt chilchlich mit Sarn un Tartar zämme.

S Wappe zeigt uffeme silbrige (wysse) Hintergrund en Bär wo uffrecht stoot, un en goldene (gääle) Baumstaim uffem Buckel drait. Des isch s Attribut vum heilige St. Gallus, wo de Patron vo de reformierte Chilch vo Portein isch.

Bevölcherig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Portein isch vor de Fusion di chlynscht Gmeind vo Graubünde gsi, un zitewys di chlynscht Gmeind vo de Schwiiz.

Yywohnerentwigglig
Joor 1808 1850 1900 1950 2000 2009
Yywohnerzaal 48 65 30 37 26 22

Ursprüngli isch z Portein Sutsilvanisch, e rätoromanischi Mundart gschwätzt worde. De Sproochweggsel zum Dütsche isch numme wenig dokumentiert; d Germanisierig isch aber scho im 19. Joorhundert wyt fortgschritte gsi. 1860 sin no 85% vo de Huushaltige uff Romanisch gsi, 1870 sin es 50% un 1900 30% vo de Yywohner gsi. De Aadeil stygt un fällt in de Volchszäälige immer wiider, was wohl uff di chlyni Bevölcherigszaal zruggoot. 1980 sin no 2 Yywohner (10%) romanischsproochig gsi, wo aber warschynts Zuezogeni gsi sin. Syt 1990 git es überhaupt kei Romane mee z Portein. De Mathias Kundert vermuetet, dass s Romanisch zwüsche 1870 un 1910 als Gassesprooch vum Dütsche abglööst worde isch. Vermuetli hen scho in de spööte 1970er kei yyheimischi Romane mee z Portein gläbt[2].

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Kundert, Mathias: Der Sprachwechsel im Domleschg und am Heinzenberg (19./20. Jahrhundert). Kommissionsverlag Desertina, Chur 2007, ISBN 978-3-85637-340-5.

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. Solèr & Ebneter in Kundert pp. 76

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Portein – Sammlig vo witere Multimediadateie