Wetzike ZH
| S ZH im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Züri und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Wetzikon vermyde, wo öppis anders meined. |
| Wetzikon ZH | |
|---|---|
 | |
| Basisdate | |
| Staat: | Schwiiz |
| Kanton: | Züri (ZH) |
| Bezirk: | Hiiwiil |
| BFS-Nr.: | 0121 |
| Poschtleitzahl: | 8620 |
| UN/LOCODE: | CH WZK |
| Koordinate: | 702413 / 241991 |
| Höchi: | 535 m ü. M. |
| Flächi: | 16.73 km² |
| Iiwohner: | 26'018 (31. Dezämber 2022)[1] |
| Website: | www.wetzikon.ch |
 Wetzike und de Pfäffikersee vom Bachtel uus gsee | |
| Charte | |
 | |
Wetzike (amtlich Wetzikon) isch e politischi Gmäind im Bezirk Hiwiil im Kanton Züri, Schwiiz.
Geografii
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Wetzike liit im Züri-Oberland am Pfäffikersee. Zu de Gmäind ghööred d Ortschafte Robehuuse (Robenhausen), Chänte (Kempten), Oberwetzike (Oberwetzikon), Underwetzike (Unterwetzikon), Ettehuuse (Ettenhausen), Medike (Medikon), Walfertshuuse (Walfershausen) und Robank. S Gebiet vo de Gmäind umfasst 38,9 % landwirtschaftlichi Flèchi, 16,5 % Wald, 31,4 % Sidligsflèchi, 13,2 % unproduktivi Flèchi.[2] Naachbergmäinde sind Bääretschwiil, Goossau, Hiwiil, Mönchaltoorf, Pfäffike und Seegrebe.
Gschicht
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Wetzike isch zum eerschte Mool im Joor 1044 als als Wenzinchofa gnamset worde.
Poscht
[ändere | Quälltäxt bearbeite]S eerscht Poschtbüro isch 1836 z Underwetzike iigrichtet woorde. Z Oberwetzike gits sit 1858 e Poscht, z Chänte sogaar scho sit 1856. D Poscht 2 z Oberwetzike hät d Poschtläitzaal 8622 und d Poscht 3 z Chänte 8623. S Poschtbüro vo Robehuuse isch 1895 uuftoo worde, aber me häts 2014 in en Agentur umgwandlet. Z Ettehuuse häts vo 1890 bis 1988 e Poscht ggèè. Die bäide Poschtbüro händ di gliich Poschtläitzaal wie d Hauptposcht z Underwetzike, nämli 8621.
Isebaan
[ändere | Quälltäxt bearbeite]D Glatthalbahn (schpöter di Veräinigte Schwizerbaane) hät 1857 d Schtrecki Walliselle-Uschter bis Wetzike verlengeret und z Underwetzike der eerscht Baanhof in Betriib gnoo. 1876 isch d Strecki Effrèètike-Pfäffike-Wetzike dezuechoo, mit em Baanhof Chänte, de Haltischtell Oberwetzike (bi de Chrüüzig Taalstrooss, nu bis 1921) und eme Stumpeglöis uf Hiwiil. D Üürike-Baume-Baan (hüt e Museumslinie) hät 1901 es chliises Baanhöfli im Ämetschloo pout.
Au es Tram häts ggèè: D Wetzike-Mäile-Baan isch 1903 äini vo den eerschte elektrische Meterspur-Baane i de Schwiiz gsii.[3]
Bevölcherigsentwicklig
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Quäle: Bundesamt für Statistik 2005[4], Statistisches Amt des Kantons Zürich[5]
| Jaar | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1888 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 |
| Iiwooner | 3364 | 3916 | 4260 | 4841 | 5401 | 5690 | 6382 | 6787 | 6904 |
| Joor | 1941 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
| Iiwooner | 6719 | 8017 | 10421 | 13469 | 15859 | 16696 | 18129 | 22081 | 25038 |
De Ussländeraatäil liit bi 29.2 % (Stand 2024).[5]
Religion
[ändere | Quälltäxt bearbeite]20,4 % vo de Iiwoner sind evangelisch-reformiert, 22,7 % sind römisch-katholisch (Stand 2025).[5]
Politik
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Z Wetzike isch inere Abschtimig vo 2012 nach mehrere Aalöif äntli s Gmäindsparlamänt iigfüert woorde. Sit 2014 gits drum en Stadtraat mit 7 und es Parlamänt mit 36 Sitz, Stadtpresidänt isch sit 2022 de Pascal Bassu vo de SP.
Bi de Nazionaalraatswaale 2023 hät s das Ergebnis ggèè: SVP 32,00 % (+1,63), SP 17,23 % (+3,42), Grüne 9,99 % (−4,86), FDP 9,94 % (−1,55), glp 9,38 % (−1,58), Mitte 8,15 % (+1,79), EVP 4,54 % (−0,91), EDU 4,26 (−0,18).[6]
Wirtschaft
[ändere | Quälltäxt bearbeite]D Arbetsloosigkäit vo de 15-64jèèrige isch im Joor 2024 bi 1,6 % gläge.[5]
D Firma FBW hät z Wetzike vo 1918 bis 1985 Laschtwäge, Poschtauto, Linie- und Trollibüss produziert.
Tialäkt
[ändere | Quälltäxt bearbeite]De züritüütsch Tialäkt vo Wetzike ghöört zu de Züri-Oberländer Mundaarte.
Bilder
[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Di reformiert Chile Wetzike
Di katholisch Chile Wetzike
E Fabrik an de Uschtermer Aa
Oberwetzike
De Baanhoof Chänte
Schloss Wetzike 1742. Radierig vom David Herrliberger
_IMG_4902.jpg)
_IMG_3470_ShiftN.jpg)
Literatur
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- Claire Hauser und Ueli Müller: Wetzikon ZH. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
- Martin Illi: Kempten.. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
- Felix Meier: Geschichte der Gemeinde Wetzikon. Wetzikon 1881. (Reproduktion: Nabu Press, 2012. ISBN 978-1-275-77643-2.)
- Beat Frei: Wetzikon. Eine Geschichte. Wetzikon 2001.
- Hermann Fietz: Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich. Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. DNB 365803049.
Weblinks
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- Webuuftritt vo de Gmäind: www.wetzikon.ch
- Digitals Ortsmuseum: Wetzipedia
Fuessnote
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- ↑ Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
- ↑ Bundesamt für Statistik: Archiv - Regionale Porträts und Kennzahlen (2012 - 2021), abgruefe März 2016
- ↑ Geschichte Wetzikon: Bahnbrechend - 150 Jahre Eisenbahn in Wetzikon, abgrüeft im Merz 2016
- ↑ Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
- 1 2 3 4 Wetzikon ZH Statistisches Amt des Kantons Zürich
- ↑ Eidgenössische Wahlen 2023, NR – Ergebnisse Parteien (csv). In: opendata.swiss. Bundesamt für Statistik, abgruefen am 17. Februar 2024.
