Schluchsee (See)

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Schluchsee
De Schluchsee mit m Dörfl Schluchsee
De Schluchsee mit m Dörfl Schluchsee
Geographischi Lag Dytschland, Bade-Wirttebärg
Zuflüss Schwarza
Grösseri Ort in dr Nöchi Schluchsee, St. Bläsi
Date
Koordinaten 47° 49′ 17″ N, 8° 9′ 10″ O47.8213898.152778930Koordinaten: 47° 49′ 17″ N, 8° 9′ 10″ O
Schluchsee (Baden-Württemberg)
Schluchsee
Höchi über em Meeresspiegel 930 m ü. NHN
Flechi 5.14 km²dep1f5
Seelengi 7.5 kmdep1f6
Seebreiti 1.4 kmdep1f7
Volume 114.3 Mio. m³dep1f8

f

De Schluchsee isch ä Stausee im Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald südöschtli vom Titisee un öschtli vom Feldbärg.

Nammè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S gildèt als unbeschtrittè, dass dè Schluchsee wèg dè Form von èm Schluuch asè dauft worrè isch, sèll heißt, er drait èn alemannischè Nammè. Dèmnõch isch diè hütig Schrybwys Schluchsee falsch, richtig heißt dè See ergo Schluuchsee. Diè Schrybwys isch dèm Umschtand aa z laschtè, dass mò i dè Schriftschprõch im Dütschè diè langè un kurzè Vokal übber ein (Buchschtabbè-)Kamm gschärt hèt. Dè glych Effèkt cha mò au bim Dorf Aha beobachtè, sèll isch au alemannisch un wörd Aaha uusgschprochè.

Laag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Schluchsee mit Feldbärg
Bligg uff dè Schluchsee vom Rysèbièl uus

Dè Schluchsee isch urschprünglich èn Gletschersee gsi, dèmm sin Spygel uugfäär 30 Meter unter m hütigè See glègè isch. Dè See i dè hütigè Dimension isch èrscht durch Aaschtauig vo dè Schwarza entschtandè. Dè Schluchsee isch hüt vom nordweschtliche bis zum südöschtlichè Zipfèl 7,3 Kilometer lang un bi dè Fischbacher Bucht 1,4 Kilometer breit, diè düèfscht Stell uff èm Grund lyt 61 Meter unter dè Seeobberflächi.

Gschichtè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fundamènt vo dè aaltè Schuèl vo Aha bi Niddrigwasser im März 2014

Für s Ablõ vom Natursee bim Bau vo dè Staumur hèt mò im Johr 1930 èn Stollè i dè Schwarzwaldfels gschprèngt.[1] Deby hèt mò au èn Einbaum gfundè, bi dèmm sinèrè Untersuèchig hèt mò mittlerwyl nõchwysè chönnè, dass dè Schluuchsee scho um s Johr 650 mit Böötli befaarè worrè isch. Dè Fund isch zèrscht im Fryburger Auguschtinermuseum un im Adelshuusermuseum (Völkerkundemuseum) glagerèt worrè un cha mittlerwyl im Archäologischè Landesmuseum z Konschtanz-Petershuusè bsichtigèt wörrè.

A dè süèdweschtlichè Talhang obberhalb vo dè Bootsalegeschtell hèt mò wôrend èm Büèz im Steibruchbedryb Granit für s Ylaufbauwärch abbaut, wo d Schluri circa 150 m witter öschtlich hèrrèbaut hèt.

Im Zweitè Wältchrièg isch dè Schluuchsee mit Torf zuèdeggt worrè, um d Staumur vor èm Bombardyrè zu schützè. Sellè Torf isch uff dè Seegrund abbèkeit un bschtimmt hüt d Farb vom Wasser.[2]

Am 29. Auguscht 1983 isch es zuè nèr großè Revision vo dè Staumuèr un èm Stollèsischteem cho, idèmm devòr dè Seepegel abgsenkt worrè isch. S Absènkè vum Wasserschtand uff s Niveau vum urschprünglichè Natursee hèt öppis um 5 Wochè duèrèt. Dõdurrè hèt dè übliche Baddebedryb, d Seefischerei un dè Segelschport pausyrè. Touristisch isch sèll kein Voluscht gsi, well des sèltene Ereignis Massè vo Bsuècher aaglockt hèt; èrschtmòls sit langem sin widder Rudimänt vo dè gfluètètè, früènèrè Bebauung zum Aaluègè gsi. Au diè aalt Poschtschtrõß isch widder zum Vorschii cho un isch mit Kutschè befaarè worrè.[3][4]

In jüngerer Zit isch es vomeert zuè Intressèkonflikt zwǜschè m Schluchseewärch un dè Gmeind Schluchsee übber dè Wasserschtand vom See i dè Summersaison chò. Wôrend d Schluri an èrè möglichscht vorteilhaftè wǜrtschaftlichè Nutzung vom Stauwasser interessyrt isch, womit mèngmòl s Absänkè vum Seeschpygel demit vobundè isch, hèt d Gmeind è bitzele Angscht devòr, dass d Tourischtè uusbliibèd, wenn dè See im Summer übber längeri Zit wènnig Wasser hèT un dè Strand mit Schlick un Torfreschtè versifft isch..Au dè deilwys hoche Wasserschtand un s deshalb nimmi vorhandene Strand sorgèd für è Grummlè bi dè yheimischè un zuègloffènè Tourischtè..[5]

Im Winter 2013/2014 isch dè Wasserschpygel massyv abgsänkt worrè. S abgloffène Wasser isch für d Stròmerzüügung bruucht worrè, well dè Solarstròm i sellèrè Johreszit i dè Regèl gringer uusfallt wiè suscht. Ußerdèmm hèn durch dè nydere Wasserschtand Kontrollè a dè Staumur un am Ablauf vorgnõ worrè chönnè. Bim Ortsdeil Aha hèt mò durch s Absänkè vum Pegel s aalte Schuèlhuus widder aaluègè chönnè.[6] Im Juni 2014 hèt dè Wasserschtand widder Normalhöchi ghaa. Pegeländerungè am Schluchsee chöntèd in Zuèkumpft öfters vorchò, well alli Bumpspycherseè bi dè dütschè Energywèndi è Rollè als Energypuffer für Energy us regenerativè Quällè spillèd.

See-Klima[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dè zuègfrorene Schluchsee

S Klima am Schluchsee isch s ganz Johr durrè ruch, wa a dè Höhèlaag vo uugfäär 900-1100 m im Hochschwarzwald lyt. Im Summer isch s Klima ideal für sognannti Summerfrischler, woby dè Schluchsee mit sim rychhaltigè Wasservorrõt öfters dè Hort vo Gwitterzellè isch, wo sich bevorzugt i dè Mittagsschtundè als Folg vom uffschtyendè Haaldèwind bildè. D Laag vom Schluchsse a dè Oschtabdachig vom Feldbärg-Massyv begünschtigt morgens un õbends uff- un abschtygendi Haaldèwind, wa für d Segler gèrn un hüüfig uusgnutzt wörd. Im Winter gòt s trotz dè Kälti rächt lang, bis dè Schluchsèü zuèfrürt. Sèll lyt am schwankendè Staupegel un am Wasser, wo vom Hochrhy odder vom Unter- bzw. Mittelbeggi i s Obberbeggi vo dè Schluchseewärch, dè Schluchsee, bumpt wörd. Vo allèm s dütlich wärmere Wasser vom Rhy unnè uè sorgt im Zämmèhang mit èm Wasservolumè defür, dass dè See im Winter rächt spõt zuèfrürt. Dè harte Winter im Hochschwarzwald sorgt abber au für è spõts Ufftauè vom See, normalerwys bassyrt sell Aafang bis Mitti April. I dè Wintermönet isch dè See zuègfrorè. S Bedrèttè vom Iis isch grundsätzlich vobotè. Dè flach Weschtzipfel bi Aha/Unterkrummèhof voiist mèngmòl so stark, dass mò drübber laufè cha. Traditionèll drifft mò am See im Winter Iisangler aa, wo durch d Iisdeggi durrèborrèd un Fisch anglè dǜèn.

Hǜdrologischi Aschpäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dè obbère Stausee, dè Weschtzipfel bi Aha

Hǜdrologisch aagluègt sin d Vohältnis am Schluchsee zimli klar. S git drei Zuèflüss, wo sowoll dè Natur- wiè dè Stausee spysèd:

  • Ahabach: S Bächle entschpringt uff dè Oschtabdachung vom Fäldbärg-Massyv uff dè Höchi südlich vom Altglashüttemer Hochmoor. Dè Ahabach flièsst zobberscht, im Weschtzipfel , i dè Schluchsee.
  • Krummèbach: Dè südliche Zuèfluss chunnt uss èm Bärgland vum Muchèland un èm Habsbärg, desèll begränzt au s obbere Schwarzadal, wo dè Natursee lyt. Links am Mündungsdrichter lyt dè Unterkrummèhof.
  • Fischbach: Dè nördliche Zuèfluss chunnt uss èm Bärgland zwǜschèm Haslachdal bi Länzkirch un èm Schluchsee. Dè Mundüngsdrichter vom Fischbach isch vum Stausee dotal übberflutet un bildèt è Schluchsee-Bucht weschtlich vom Dorf Schluchsee.

Dè Schluchsee hèt ein Abfluss, d Schwarza, diè vo dè Schluchseerinnè bi Seebrugg gu Südè abbiègt, bi Witznau i d Schlüècht mündet, d Schlüècht mündet widderum i d Wuètè un am Schluß in Hochrhy, gègèübber vo Koblänz. Sit 1932 hèn d Schluchseewärch im Schluchsee èn Katheter glait, s Fall- bzw. Druggrohr, wo uugfäär 2 Kilometer obberhalb vo dè Staumur am Südufer bim Ylaufbauwärch aafangt, dè Schluchsee hèt sit dèmm zwei Abflüss. È Bsunderheit isch diè Schwellè, wo am Oschtrand vo Seebrugg dè Dalboddè uff èrè Höchi vo ca. 940 m übberquert. D Schluchseerinnè, i wellèrè sich schu d Schwarza zum Ur-Schluchsee uffgschtaut hèt, gòt übber diè Schwèllè witter im Dal vo dè Mettma bis zum Grõfuusemer Wyler Amertsfäld, wo d Rǜnni uff Höchi vo dè Ròthuus-Brauerei i s Kerbdal vo dè Mettma übbergòt. Nur wèg sellèrè Schwellè hèt d Schwarza bi Seebrugg dè Rank gnõ, wenn s selli nit gääb, würd dè Aubach vo Fuulèfürscht obbè abbè dirèkt in Schluchsee mündè un d Mettma het vill mee Wasser. I dè reale Wält exischtyrt selli Schwèllè abber, d Schluchseewärch hèn s Stauzyl vom Schluchsee sellèwäg feschtglait, damit dè Stausee nit drübberlauft (10 m unter dè Schwèllhächi), d Mettma un dè Aubach laufèd näbbè m Schluchsee durrè, d Mettma blybt è munzigs Schwarzwaldbächle. Apropos Schwarzwaldbächle git s no z erwäänè, dass d Schluri s Wasserrächt übber d Schwarza hèt, wo bi hocher Stròmbroduktion uff èm Schlussabschnitt vom Witznau-Stausee bis Witznau komplètt drochèglait wörrè cha. Für dè Uusglych hèt mò d Mettma zwǜschè Brändè un Berau im Mettmabeggi ebbèfalls uffgschtaut.

Natursee Schluchsee[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dè Ur-Schluchsee, obberhalb s große Hochmoor Feldmoos. Blau yzeinèt
Ur-Schluchsee im Auguscht 1867

Dè ungschtaute Ur- odder Natursee isch uugfäär 3,8 km lang un schluuchförmig gsi, los gangè isch er am weschtlichè Rand vom Wolfsgrund, in Höchi vo dè Mündigsbucht vom Krummèbach a dè Südsitè vom Dal. Z Ènd isch er in Höchi vom Felsè am Seehotel z Seebrugg gsi, dè aaschlièßendè Rank vo Südoschtè gu Südweschtè isch scho vo dè obberè Schwarza vollzogè worrè. Dè Ursee hèt keini Uusbuchtungè links odder rächts ghaa, sellèwäg isch es èn Schluuch gsi. Dè Ursee hèt dõdemit è Form ghaa wiè s Mettmabeggi un dè Witznauschtausee, woby disèllè im Gegèsatz zum Ur-Schluchsee beides Stauseè sin. Alli Seè gmein isch s Kèrbdal mit beidsitigè graadlinnigè, hochè Dalflankè, wo im jewyligè See d Form gäbèd. Dè Wasserschpygel vom Ursee isch bi uugfäär 900 m Meter übber NN glègè. S hütige weschtliche odder obbere Seebeggè isch vom Ahabach und vo Südweschtè hèr vom Krummèbach durchflossè worrè, Wèg èm gringè Gefälle vo dè Dalrinnè hèt sich obberhalb vom Ursee uss dènnè beidè Bäch è Moor mit èm Nammè Fäldmoos bildèt ghaa.

Stausee Schluchsee[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Staumur mit èm Grundablass vo dè Unterwasser-Sitè

Dä Schluchsee isch mit sinem Stauziil vo 930 m ü. NHN di am höchschte glegene Talsperre z Dütschland. Nur s`Hornbärgbecke (Oberbecke vum Pumpspicherwerk Wehr) mit'm Stauziil vo 1048 ü. NHN isch no höcher. D Schtaumur isch zwischä 1929 un 1933 baut wore. D Mur isch 63,5 Meter hoch, bi irèm Bau hèt mo dè Natursee zèrscht 13 Meter absänkè müèsè . D Laag vo dè Staumur hèt sich durch dè einzige Abfluß vom Schluchsee, dè Schwarza, ergää, dèrrè irè Tal isch wit obbè, bim Wyler Seebrugg, abgriglèt worrè. Durchs Uffstauè hèt sich diè Dalrinnè vom Schluuchsee un Fäldmoos stark voänderèt. Dè Schluuchsee isch uugfäär doppelt so lang un durch diè beidè Buchtè, wo sich im Mündigsdrichter vom Krummèbach un vom Fischbach bildèt hèn, au dütlich breiter worrè. Bi Seebrugg isch d Obber-Schwarza bis zum rächtwinkligè Rank vor dè Staumur komplètt übberflutet worrè. Am Fuèss vo dè Staumur git s èn Grundablass, mit dèm vohinderèt wörd, dass d Schwarza drochè kait. S Nutzwasser für d Wärksgruppè Schluchsee (bi dè Yheimischè kurz als Schluri bezeichnèt) wörd übber s Ylaufbauwärk us èm See entnõ. S Ylaufbauwärk lyt a dè Südsitè vom See, è bitzeli öschtlich vo dè Bootsanlegeschtell un uugfäär gegèübber vom Schwimmbad vom Ort Schluchsee. De Schluchsee isch s Obberbeggi vo dä Wärksgruppè Schluchsee, die mit èm Sischteem vo drei übberènand ligèndè Stauseè, welli mit Druggroor vobundè sin, i dè Chraftwärch Hüsèrè, Witznau un Waldshuèt Stròm broduzyrt. D Chraftäwrch vofüèget au übber è Bumpwärk, um diè Staubeggi als Spycherseè bruuchè z könnè. Wiè bi villnè Stauseè, so hèn au d Ortschaftè Aha, s Dorf Schluchsee un Seebrugg èn Deil vo irer Infraschtruktur a d Unterwasserwält übbergää. Zuè dèrrè Unterwasserwält ghörèd sit 1932 d Kirchè vo Schluchsee un s Schuèlhuus vo Aha.

Freizitzyl Schluchsee[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bootsaalegeschtell z Schluuchsee mit èm Uusflugsboot MS Schluchsee uff èm See

De Schluchsee wird gärn zum Bade und zum Seglä gnutzt. Im Gegensatz zuem Titisee het er fascht übberall è schönes un unverbauts Ufer. S Südufer, wo nu dè Rundwäg durrèfüürt, isch so abgschiddè, dass mengi Nacktbader a dè Waldsitè aazdräffè sin, wa scho zu Irritationè gfüürt hèt. Ooni Irritationè, defür mit Ydrittsobulus cha mò z Seebrugg am Oschtzipfel un z Schluuchsee, öschtlich vo dè Fischbachbucht un èm Bahnhof Schluchsee, è öffentlichs Strandbad bsuèchè. D Uferzonè bi Aha wörd mittags un õbends gèrn au vo Freizitgriller bevölkerèt. S' Wasser isch wäge dä Höchi a bizli kalt. Seglè isch è belièbts Freizitvognuègè, s git Bootanlegeschtellè bi Seebrugg, Schluuchsee-Ort un Aha. I dè Fischbach-Bucht bim Ort Schluuchsee unterhalb vom Bahnhof Aha git jè èn chlynè Haffè, bi Aha git nebbè dèm au è Segelschuèl. È Uusflugsboot vokeert vo dè Bootsaalegeschtell z Schluuchsee wäg in èm Rundkurs übber dè ganz See. Vognuègè mit èm Wasser cha mò au mit Drèttböötli haa, dè Voleih isch uff dè Bläsiwalder Sitè vo dè Staumur. Gnau gègèübber, im aalè Güèterschuppè vom Bahnhof Seebrugg, isch è Tauchschuèl z findè Mountainbiker sin meischtens uff dè Südsitè, mitunter au uff èm Rundwäg aazdräffè. Nebbè m Rundwäg sind bi dè Biker vo allèm Tourè vo dè Iisèbrächi übber dè Muchèländer Wäg bis zum Unterkrummèhof. Für diè unfittè Radfahrer git au d Möglichkeit, mit èm E-Bike um dè See ummè z kurvè. A Unterkümpft manglèt s am Schluchsee nit, s touristischè Zèntrum isch dè Kurort Schluuchsee, übber wellèm sit vill Johr scho èn Hotelbunker thront. Weschtlich vom Ort git s au èn Campingblatz im Wolfsgrund, ebbèso git s au ein weschtlich vom Bahnhof Aha, è bitzeli absits vom Seeufer. Zwüschè m Bahnhof Aha un èm Obbersee lyt è Hotel, wo zuè nèm Wellnesstempel mutyrt isch. A dè Zuèfaart zum Bahnhof Seebrugg stòt ußerdèmm è Jugendherberg. Uusflugslokal sin vo allèm a dè Südsitè nit vill aazdräffè. Bim Drèttböptli-Voleih a dè Staumur git s ebbèso è Uusflugslokal wiè uff dè andrè Sitè vo dè Staumur a dè B 500. Einzigi Raschtmöglichkeit am Südufer isch schuscht bim Gaschthuus am Unterkrummèhof, a dè linkè Sitè vo dè Krummèbach-Bucht. Im Johr 2001 hèt d Gmeind Schluuchsee èn ca. 30,45 Meter[7] hochè Rysèbièlturm uff èm Rysèbièl (1.097 m) baut, nördlich vom Kurort Schluchsee, vo dört obbè isch dè gröscht Deil vom See z übberbliggè. Bi dè Ahabachmündig am Weschtzipfel git gègèübber vo Äule èn braktisch kaalköpfigè Uussichtbärg, dè Bildschtei uff 1.134 m.

Ortschaftè am Schluchsee[ändere | Quälltäxt bearbeite]

È Portrait vum Kurort Schluchsee mit èm Hotelbunker rächts obbè am Dorfrand un èm Uussichtsturm Ruèbüèl obbè draa.

Uf d' Nordsitte sin die bekannte Dörfer, bsunders de Ort Schluchsee, dè Wyler Seebrugg bi de Staumur am Oschtzipfel un Aha bi dè Ahabach-Mündung am Weschtzipfel.

Vokeer am Schluchsee[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Drei-Seè-Bahn, s verlängert End vun de Höllèdalbahn, gòt vom Bahnhof Titisee uus übber dè Bahnhof Aha am nördliche Seeufer lang bis zuem Endbahnhof Seebrugg am Oschtzipfel vom Schluchsee. Barallel dezuè volauft d B 500, diè sog. Schwarzwald-Hoochschtrõß, vo Waldshuèt unnè uè bis Seebrugg un dènn am Nordufer vom Schluchsee bis Aha un witer bis Bärèdal un witer bis in Nordschwarzwald. Vo Bläsywaald a dè rächtè Sitè vo dè Schwarza unnè uè gòt è Vobindungsschtrôßli bis zu dè rächtè Sitè vo dè Staumurkronè un denn witer übber d Kronè wäg bis a d B 500 bim Kiosk südlich vo Seebrugg. Vo Aha gòt d L 156 am Weschtzipfel vom Schluchsee un am Ahabach nõch uè, macht èn Rank un füürt übber Äule uff dè Pass bim Muchèländer Wäg, wo s Äulemer Chrütz stòt, un witer gu Mänzèschwand un Bernau i s Dal vo dè Menzèschwander Alb. A dè Südsitè vum Schluchsee git s nu Feld- un Waldwäg, wo für dè öffentliche Vokeer gschpèrrt sin. Für d Tourischtè git s èn Rundwäg um dè See ummè, für Fuèßgänger un Radfahrer. Dè Rundwäg isch uff dè Südsitè ubber witti Deil deggungsglych mit èm Fuèß- un Radwäg. A dè Nordsitè vom See zwǜschè Aha un èm Ort Schluuchsee isch dè Rundwäg am See unnè deilwys so schmal, dass mò für d Radfahrer èn barallèl volaufendè, separatè Radwäg vom Bahnhof Aha bis zum Wolfsgrund Radwäg a dè Haaldè obberhalb vo dè B 500 aaglait hèt. S Seeufer zwǜschè m Ort Schluuchsee un Seebrugg isch z gäch un z schmal für dè Rundwäg, dört hèt mò dè Rundwäg als Trottoir a dè B 500 nõch gfüürt. D Parkblatz-Situation i dè Summersaison isch am Schluuchsee sit längerèm è heikles Thema. S git nu drei grösseri Parkblätz am See, alli ligèt a dè unterè Halfti vom Seebeggè:

  • Öffentlichè Parkblatz a dè B 500 un dè Staumur
  • Öffentlichè Parkblatz bim Bahnhof Seebrugg
  • Öffentlichè Parkblatz bim Bahnhof Schluchsee
  • Öffentlichè Parkblatz bi Aha am Weschtzipfel vom See.

Diè unglychi Vodeilig vo dè Parkblätz hèt a dè obberè Seehälfti am Nordufer, zwǜschè m Wolfsgrund un Aha, in mengè zu chaotischè Vohältnis a dè B 500 gfüürt, well d Badetourischtè im Summer a beidè Ränder vo sèllèrè Fèrnvokeersschtrõß in langè Reiè parkt hèn. Èrscht è Fluèt vo Strõfzettel un dè groß Parkblatz bi Aha a dè Abzwygig vo dè Menzèschwander Strõß hèn dört für Abhilf gsorgèt. Für d B 500 gildèt dè Kompromiß, dass s Faarzüüg vollschtändig ußerhalb vom Sitèstreifè abgschtellt wörrè darf.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Schluchsee – Sammlig vo witere Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bricht i dè Fryburger Ziting vum 29. Septembèr 1930
  2. Der Schluchsee. In: www.Hochschwarzwald.biz. Abgrüeft am 2014-04-27.
  3. Dè Schluuchsee als Mondlandschaft, Badischi Ziting, 7. März 2014, abgruèfè am 16. März 2014
  4. Rüggbligg: Wo dè Schluchsee 40 Meter abgsènkt worrè isch, Badischi Ziting, 28. September 2013, abgruèfè am 2. Oktobèr 2015
  5. Schluchseewärch bruucht Wasser für Stròm - Geeind hèt Sorgè wègè m Tourismus gsännè am 18. Auguscht 2010
  6. Ute Aschendorf, Ralf Morys: Schluchsee: Hochschwarzwald: Fischzüchter hèn Sorgè: Schluchsee het ekstreem wènnig Wasser, Badischi Zeiting, 5. März 2014, abgruèfè am 16. März 2014
  7. Der Riesenbuehlturm uff riesenbuehlturm.de