Robèrt Gèrwig

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen


Robèrt Gèrwig

Robèrt Gèrwig (* 2. Mai 1820 in Karlsruè; † 6. Dezember 1885 am glychè Ort) isch èn dütschè Bauingenieur un Bolitiker z Baddè.

Läbbè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gèrwig isch z Karlsruè uffgwachsè. Nõch sinerè Ingenieursbrüèfig 1841 a dè Großherzoglichè Politechnischè Schuèl, dè spôterè Technischè Universidät, sinèrè Heimetschtadt isch er i dè Diènscht vo dè Obberdirèktion für Wasser- un Strõßèbau ydrèttè un isch si ganz Beruèfsläbbè lang mit èm Bau vo Ysèbaanè un Strõßè befasst gsi.

1850 hèt yn s badische Innèminischterium zum provisorischè Dirèktor vo dè neuè Uurmacherschuèl Furtwangè gmacht. Si isch gründet worrè, um s notlydende Uurmacherhandwärch vom Schwarzwald zu fördèrè. In sellèrè Bosition hèt er diè „vatterländischè Künschtler“ uffgruèfè, è neus Uurèghüüs z entwôrfè, woruus d „Baanhüüsleform“ als Inbegriff vo dè Schwarzwälder Kuckuggsuur druus hèrvorgangè isch. Gèrwig hèt sin Poschtè z Furtwangè 1857 uff eigènè Wunsch volõ. Auch als Dirèktor z Furtwangè isch dè Gèrwig für d Obberdirèktion tätig gsi un hèt u. a. d Albdalschtrõß vo Albbrugg nõch St. Bläsy (ab 1853) entworfè, d Vobindig vo Obersimonswald-Furtwangè (1855-1857) un dè Rychenaudamm (1856-1858) sin au vo ym. 1859 hèt er d Rhybrugg zwǜschè Waldshuèt un Koblènz im Aargau, 1860-1863 d Fortsetzig vo dè Hochrhybaan vo Waldshuèt gu Konschtanz blaant. Zu dè glychè Zit isch 1859-1863 unter sinèrè Leitig d Strõß vo Vöörèbach übber d Fridrichshöchi nõch Villingè entschtandè. Als Si Hauptwärch gildet d Blaanig un dè Bau vo dè Schwarzwaldbaan Offèbürg-Singè 1863-1873. 1872-1875 hèt er sich beurlaubè lõ, demit er als leitendè Ingenieur bim Bau vo dè Nordrampè vo dè Gotthardbaan hèt wǜrkè chönnè. 1875 isch er als Vorschtand vo dè technischè Abdeilig vo dè Generaldirektion vo dè Badischè Staatsysèbaanè i dè badischè Staatsdiènscht zrugg gangè. Si letschtes Brojèkt isch d Höllèdalbaan 1884-1887 gsi, dèrrè iri Vollèndig hèt er nimmi erläbt.

Gêrwig isch fascht dryßig Johr lang au bolitisch engagyrt gsi. Zwǜschè 1855 un 1878 isch er mit meererè Johr Unterbrèchig als nationalliberalè Abgordnetè für d Waalchreis Wolfach-Furtwangè sowiè Pforzè i dè Zweitè Kammèrè vom badischè Landdaag ghoggèd. I èrè Ersatzwaal Èndi 1875 un nõmòll 1877, 1878 un 1881 isch er im Waalchreis Donaueschingè-Villingè i dè Rychsdaag gwäält worrè. Dört isch er als Fachmaa für Infraschtrukturfrõgè, z. B. d Rhykorrèktur un vo allem dè Baanbetrièb, uffdrèttè un hèt d Schutzzöll befürwortet für d Uurèinduschtry. Als Mitglyd vo dè Baukommission hèt er sich defür ygsetzt, dass dè Èntwurf vom Paul Wallot für dè neue Rychsdaagsbau ab 1884 vowǜrklicht worrè isch. Bi dè Waalè vom Hèrbscjt 1884 hèt dè Gèrwig uff è erneuti Kandidatur vozichtet.

Dè Robèrt Gèrwig isch am 6. Dezembèr 1885 z Karlsruè durch è Schlägle gschtorbè.[1] Si Grab isch dört uff èm Campo santo vom Hauptfridhof.

Ruum un Eer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gedenkschtei z Tribärg

Dè Gèrwig-Blatz vor èm Fryburger Baanhof z Wyyre isch nõch ym benamst worrè, ebbèso dè Robèrt-Gèrwig-Blatz z Furtwangè, an dèm sich s Uurèmuseum befindet, wo vo ym gründet worrè isch. In sinèrè Geburtsschtadt Karlsruè un z Furtwangè, z Villingè, Waldshuèt, Kirchzartè, Konschtanz, Singè un Radolfzell sin Strõßè nõch ym benannt worrè. Z Karlsruè un z Tribärg git au no Denkmòl für yn.[2] Z Furtwangè sin diè beruèflichè Schuèlè, wo uss sinèrè Uurmacherschuèl abschtammèd, als Robèrt-Gèrwig-Schuèl dauft worrè [3]. Ebbèso sin diè Kaufmännischè Schuèlè z Singè als Robèrt-Gèrwig-Schuèl Singè benamst worrè. Z Hausach isch s Gǜmnasium nõch èm Gèrwig benannt worrè.[4]

I dè Johr 2009 un 2010 isch z Tribärg Gerwig - das Musical der Schwarzwaldbahn uffgfüürt worrè. D Urhebber vo dè Musig un èm Tegscht sin dè Journalischt Peter Bruker un sin Fründ, dè Musiger un Pädagog Rolf Langèbach.[5][6]

Gèrwig isch ußerdèm zum ußerordentlichè Mitglyd vo dè Königlich Preußischè Akademy vom Bauwesè z Bèrlin ernannt worrè.

Wärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Viadukt übber d Ravennaschlucht um 1900

Literadur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Walter Sbrzesny: Gerwig, Robert. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 6, Duncker & Humblot, Berlin 1964, ISBN 3-428-00187-7, S. 338.
  • Fridrich vo WeechGerwig, Robert. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 49, Duncker & Humblot, Leipzig 1904, S. 315–317.
  • vo Würthenau, Auguscht: Gerwig, Robert, im: Friedrich von Weech (Hrsg.): Badischi Biographiè. IV. Theil. Braun, Karlsruè 1891, S. 149–153 (Digitalisat)
  • Tocha, Michael: Robert Gerwig als Reichstagsabgeordneter für Donaueschingen-Villingen, in: Schriften des Vereins für Geschichte und Naturgeschichte der Baar 57, 2014, S. 75-84

Weblinggs[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Robert Gerwig – Sammlig vo Multimediadateie

Einzelnõchwys[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. schwarzwaldmuseum.com: Schwarzwaldbaan Musical, Zuègriff am 16. Dezembèr 2010
  2. Artikèl zum Gèrwigbrunnè im Stadtwiki Karlsruè
  3. Robert-Gerwig-Schule Furtwangen mit Uhrmacherschule: Archivierte Kopie. Archiviert vom Original am 2015-04-11. Abgrüeft am 2015-01-29.,
  4. robert-gerwig-gymnasium.de: Robèrt Gèrwig, Zuègriff am 16. Dezembèr 2010
  5. Denkmòl für dè Robèrt Gèrwig, Neckarquällè vom 20. Oktober 2009, Zuègriff am 16. Dezembèr 2010
  6. Offizièlli Websitè vom Musical, Zuègriff am 16. Dezembèr 2010
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Robert_Gerwig“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.