Mùùrte

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Murten
Morat
Wappe vo Murten Morat
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Friburg (FR)
Bezirk: Seew
BFS-Nr.: 2275i1f3f4
Poschtleitzahl: 1793 Jeuss
1794 Salvenach
1795 Courlevon
3215 Büchslen
3215 Lurtigen
3280 Altavilla
3280 Burg
3280 Murten
UN/LOCODE: CH MTN
Koordinate: 575501 / 19749146.9280617.116954453Koordinaten: 46° 55′ 41″ N, 7° 7′ 1″ O; CH1903: 575501 / 197491
Höchi: 453 m ü. M.
Flächi: 24,77 km²
Iiwohner: 8222 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.murten-morat.ch
Altstadt va Mùùrte

Altstadt va Mùùrte

Charte
MurtenseeNeuenburgerseeSchiffenenseeWohlenseeGurmelsKanton BernKanton BernKanton BernKanton NeuenburgKanton WaadtKanton WaadtBroyebezirkSaanebezirkSensebezirkCourgevauxCourtepinCressier FRFräschelsGalmizGempenachGrengGurmelsKerzersKleinbösingenLurtigenMeyriezMisery-CourtionMont-VullyMuntelierMurtenMurtenMurtenRied bei KerzersStaatswald GalmUlmizCharte vo Murten Morat
Iber des Bild
w

Murte (dütsch: Murten, frz. Morat, Patois Mora?/i) isch e Schtadt im Schwiizer Kanton Fryburg. S isch de Hauptort vom Seebezirk un het e wünderschöni Altschtadt. Es historischs Ereignis, d Schlacht bi Murte, isch für d Gschicht vo de Eidgnosseschaft wichtig gsi. Doderbi hei d Eidgenosse de Burgunderkönig Karl bsiegt un de Machtglüscht vo de Burgunder in de Region es End gsetzt.

Geographii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mùùrte liit ùf 453 m ü. M., 14 km nördlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg am Südoschtufer vam Mùùrtesee. Zu Murte ghöre d Dörfer Burg, Altavilla, Salvenach, Büchsle, Courlevon, Jeuss, Lurtigen und Salvenach, d Wiiler Prehl, Leuebärg, Siechematt un Erli. Nachbargmeinde sin Galmiz, Gempenach, Greng, Grissach, Gurmels, Gurwolf, Merlach, Muntelier, Ried, Ulmiz un Wistenlach im Kanton Fryburg un Clavaleyers, Münchewiler un Müntschemier im Kanton Bärn.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

I de Altschtadt

S erschti Mol isch Murte in ere Urkund im Johr 515 gnennt. Derte isch vo eme Hof mim Näme Muratum d Red, wo em Chloschter vo Saint-Maurice gschenkt worde-n-isch. Us em Johr 1228 isch d Bezeichnig Murat überlifert.

Nach de Völkerwanderig het Murte zum Königriich Burgund ghört, 1127 sin d Rächt i de Region bi de Zähringer gläge. De Berthold IV. het d Schtadt zwüsche 1157 un 1177 in de typische zähringische Rechteckform ufbaue laa. Wo d Zähringer 1218 usgschtorbe sin, isch d Ziit für Murte nöd eifach gsi. D Schtadt isch zwar riichsfrei worde, aber uf em Gränzgebiet zwüsche de Savoyer un de Kyburger isch d Herrschaft über d Schtadt immer umschtritte gsi. Zur Sicherig vo de Schtadt het Murte ab em Johr 1238 e Ringmuur übercho.

Vo 1255 bis 1475 isch Murte mit wenige Usnahme unter de Schutzherschaft vo de Savoyer gsi, het sich aber es Schtück Selbschtändigkeit könne erhalte. Ei Grund defür isch sis Bündnis mit de Schtadt Bärn im 1351 gsi. So het Murte sit 1353 als Zugwandter Ort vo de Eidgenossenschaft ghört.

Mit dr Mediationsakte isch d Schtadt 1803 gege de Wille vo de meiste Schtadtbewohner zum Kanton Fryburg cho.

Jüngsti Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Am 1. Jänner 1975 isch die bis dänn sälbständig Gmeind Burg und uf Aafang 1991 di ehemolig Gmeind Altavilla noch Murte iigmeindet worde. Per 1. Jänner 2013 het Büchsle mit de Stadt Murte zur Gmeinde Murte fusioniert u sitm 1. Jänner 2016 ghöre o Courlevon, Jeuss, Jeuss und Salvenach zu Murte.

Yywoner[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jaar 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywoner 3288 3889 3973 3858 4037 3888 3657 3702
Jaar 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywoner 3741 3910 4347 4805 5562 5654 5863 6965

De Uusländeraateel isch 2010 bi 16,8 % gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

55,6 % va de Yywoner si im Jaar 2000 evangelisch-reformiert gsii, 26,7 % römisch-katholisch.

Spraach und Tialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 6965 Yywoner 80,1 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 10,8 % Franzöösisch ù 9,1 % anderi Spraache.

De seislertüütsch Tialäkt va Mùùrte ghöört zum Hööjschtalemannisch.

Panorama[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Altschadt vo Murte mit em Murtesee und em Wistelacherbärg

Vorlage:Panorama/Wartung/Para4

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Murte – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 2018-08-31. Abgrüeft am 2018-09-30.