Gurmus

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Gurmus
Wappe vo Gurmus
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Friburg (FR)
Bezirk: See/Lacw
BFS-Nr.: 2262i1f3f4
Poschtleitzahl: 3212
Koordinate: 579676 / 19352246.8924997.17195542Koordinaten: 46° 53′ 33″ N, 7° 10′ 19″ O; CH1903: 579676 / 193522
Höchi: 542 m ü. M.
Flächi: 17,21 km²
Iiwohner: 4142 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.gurmels.ch
Charte
MurtenseeNeuenburgerseeSchiffenenseeWohlenseeGurmelsKanton BernKanton BernKanton BernKanton NeuenburgKanton WaadtKanton WaadtBroyebezirkSaanebezirkSensebezirkCourgevauxCourtepinCressier FRFräschelsGalmizGempenachGrengGurmelsKerzersKleinbösingenLurtigenMeyriezMisery-CourtionMont-VullyMuntelierMurtenMurtenMurtenRied bei KerzersStaatswald GalmUlmizCharte vo Gurmus
Iber des Bild
www

Gurmus oder Gurmuz (französisch Cormondes, Patois Kormondè?/i, amtl. Gurmels) isch a Teil vam Schwyzer Kanton Fryburg, genau gsiit isch Gurmus a politischi Gmiin im Seebezirk (franzöösisch District du Lac), im Gebiet va Dütschfryburg.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gurmus liit ùf 542 m ü. M., 6 km südöschtlich vam Bezirkshùùptort Mùùrte südlich va de Bibere. Zue de Gmiin ghööre ds Dorf Gurmus mit Dürrenberg ù Monterschu, Guschelmuth mit Grossguschelmuth ù Kleinguschelmuth, Liebistorf ù Wallenbuch. Va de Gmiinflechi si 71,4 % landwirtschaftlichi Flechi, 19,9 % Waud, 8,2 % Sidligsflechi ù 0,6 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Gùrmùs si Kleinbösingen, Düdingen, Courtepin, Cressier, Murten, Ulmiz ù ds Gebiet Staatswald Galm im Kanton Fryybùrg ù Laupen, Kriechenwil ù Ferenbalm im Kanton Bärn.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gurmus (d Pfarri) het mengs hundert Jahr zu de Alte Landschaft va Fryburg kört. 1848 na de nü Organisation va de Schwyz, het o de Staat Fryburg sich nui Strukture gä. I däm Zämehang isch di Alti Landschaft ufglöst cho u demit isch Gurmus im nüe Bezirk See zue töut cho.

D Bevöukerung va Gurmus red Fryburgerdütsch mit era Betonig va nume z Gurmus brucht chunt. Das isch im ganze Dütschfryburg gang u gäbe, dass die verschiidene Dörfer ganz chlini Underschiide hi, so dass de Kenner sofort merkt va wölum Dorf ebber chunt. Wi witer Dischtanze zwüsche de Dörfer wi gröser de Underschiid. So isch Gmiin Gurmus gäge ire Wille im Seebezirk zuetöut cho. Di Region Gurmus het i der damalige Zyt giing umhi probiert zum Seisebezirk z cho, will ali Verbindige uber Jahunderte zu de Dörfer im Seisebezirk eng zäme gwachse u ser guet gsi si. Nume so näbebi, de gröschti Tüu va de Pfarri Gurmus het zwüsche 1803 u 1848 zum Dütsche Bezirk kört mit de Stadt Fryburg als Houptort. Gmiin Gurmus bestiid hüt (2006) us de Dörfer, Cordast, Gurmus, Guschlemuet, Chligurmus, Liebischtorf, Monterschu u Wallebuch.

Name[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Name Gurmus chunnt urschprünglech us em authochdütsche Cormunt, was so vüu hisst wi "Der Hof des mundis". Mit de Zit het mu de Cormunt agfange Gurmuols u später Gurmus z säge. Mit däm Ursprung si aber nit alli Gurmuschianer zfrüde. Aune vora seit de aut-Vizeamman Odilo Bürgy Cormunt chämi us em Latinische "cors mundis" und bedütet z "Härz vo de Wäut".

Yywoner[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jaar 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywoner 1445 1548 1598 1575 1570 1655 1703 1733
Jaar 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywoner 1745 1826 1909 1936 1981 2100 2570 3311

De Uusländeraateel isch 2010 bi 6,7 % gläge.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

58,6 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 31,1 % evangelisch-reformiert.

Gmiinrat[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Gmiinrat vo Gurmus setzt sich us fougende Lüüt zäme (Stand 2017): Daniel Riedo (Amman), Jean-Marc Sciboz, Pascal Aeby, Manfred Bäriswyl, Thomas Fontana, Beat Meuwly u Markus Wüstefeld.

Spraach und Tialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 3311 Yywoner 92,7 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 4,7 % Franzöösisch ù 2,6 % anderi Spraache.

De seislertüütsch Tialäkt va Gùrmùs ghöört zum Hööjschtalemannisch.

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Gurmels – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)