Pontresina

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Pontresina
Wappe vo Pontresina
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Graubünde (GR)
Region: Malojaw
Kreis: Oberengadin
BFS-Nr.: 3784i1f3f4
Poschtleitzahl: 7504
UN/LOCODE: CH PTR
Koordinate: 788951 / 15170646.499.91805Koordinaten: 46° 29′ 24″ N, 9° 54′ 0″ O; CH1903: 788951 / 151706
Höchi: 1'805 m ü. M.
Flächi: 118.19 km²
Iiwohner: 2166 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.pontresina.ch
Pontresina

Pontresina

Charte
AlbignaseeLej da ChampfèrLago BiancoLago di LeiLago di GeraLago di LivignoLago di S. Giacomo-di FraéleLago di PoschiavoLago di Monte SplugaLai da MarmoreraSilserseeSilvaplanerseeSt. MoritzerseeStazerseeSufnerseeItalieRegion AlbulaRegion BerninaRegion ViamalaRegion Engiadina Bassa/Val MüstairRegion PlessurRegion Prättigau/DavosBever GRBever GRBregagliaCelerina/SchlarignaMadulainMadulainPontresinaLa Punt-Chamues-chSamaadeSamaadeS-chanfSils im Engadin/SeglSilvaplanaSt. MoritzZuozZuozCharte vo Pontresina
Iber des Bild
w

Pontresina (uf Oberengadiner Rätoromanisch Puntraschigna?/i) isch e politeschi Gmeind im Oberengadin und i dr Bündner Region Maloja.

Name[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Ortsname isch s erschte Mol ane 1137 i dr latynische Form pontem sarasinam gnännt. Es het Diskussione über d Bedütig vo dem Name ggä. Es isch nid waarschinlech, ass dä e Zämehang het mit de Sarazeene, wo im früene Middelalter dur d Alpe zoge sind. Me het vermuetet, er chönt vom Name vom Baumeischter cho, wo die schöni Brugg über s Tobel vom Berninabach gmacht het, wo Punt Ota (das isch uf dütsch Hochi Brugg) heisst.

Wappe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Gmeindwappe zeigt e silbregi Bogebrugg uf em scharz-guldige Hindergrund.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind liit uf dr Nordsyte vom Berninapass imene Sytetaal vom Engadiin, wo dr Bärgbach Flaz durelauft. Uf beide Syte vom Taal hets höchi Bärge, im Süde s Massiiv vom Piz Bernina und em Piz Palü, undim Norde dr Piz Languard. Dr under Deil vom Roseggtaal ghört zu Pontresina. A dr Diavolezza und em Piz Lagalb cha me schiifahre, und im Taal unde het Pontresina Aschluss as Langlaufareal vom Oberengadin.

Uf dr Nordsyte vo dr Bernina isch es grosses Gletschergebiet. Die gröschte Yschflechine sind der Morteratschgletscher und der Persgletscher.

Sprooch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Pontresina het sid em Middelalter zum rätoromanische Sproochgebiet ghört. Im Oberengadin wird die rätoromaneschi Sprooch Puter gredt.

Sid em spoote 19. Joorhundert isch der Adeil vo de dütschsproochige Lüüt wägem Turismus immer grösser worde. Schon ane 1880 isch s Romanische uf 45,7 Prozänt vo dr Bevölkerig zrugg ggange gsi. D Gmeindbehörde bruuche s Dütsch als Amtssprooch.

Sprooche z Pontresina
Sprooche 1880 1900 1941 1970 Volkszählig vo 1980 Volkszählig vo 1990 Volkszählig vo 2000
Adeil Zahl Adeil Adeil Adeil Zahl Adeil Zahl Adeil Zahl Adeil
Düütsch 252 51,64 % 990 57,36 % 993 61,91 % 1264 57,69 %
Rätoromanisch 45,7 % 164 33,61 % 26,7 % 16,22 % 250 14,48 % 194 12,09 % 174 7,94 %
Iteliänisch 362 20,97 % 290 18,08 % 353 16,11 %
Portugiisisch 198 9,04 %
Anderi Sprooche 72 14,75 % 124 7,18 % 127 7,92 % 202 9,22 %
Iiwohner 488 100,00 % 1726 100,00 % 1604 100,00 % 2191 100,00 %

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Pontresina ghört sid dr spootantike Zyt zum Bischtum Chur. Ane 1549 isch z Pontresina d Reformazion iigfüert worde.

I dr Middi vom 19. Joorhundert isch im Dorf a dr Berninastrooss dr erscht Gasthof eröffnet worde, und 1871 isch der Bergführerverein Pontresina entstande. 1908 isch d Berninabaan mit em Baanhof wyt usserhalb vom Dorf in Betriib cho. Die Streki ghört hüt der Rhätische Baan und isch beliebt, wil me a de Gletscher vom Berninagebiet verbyfahrt.

Gebäu[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • d «Chesa Campell»
  • dr Spanioladurm
  • s Museum Alpin imene alte Dorfhuus
  • d Brugg Punt Ota
  • s Grand Hotel «Kronenhof»
  • d Chile Santa Maria
  • d Dorfchile Sankt Nikolaus
  • s Segantinihuus uf em Bärggraat am Piz Languard
  • s Bärghuus uf dr Diavolezza

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Erwin Poeschel: Die Kunstdenkmäler des Kantons Graubünden III. Die Talschaften Räzünser Boden, Domleschg, Heinzenberg, Oberhalbstein, Ober- und Unterengadin. (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 11). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1940.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Pontresina – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)