Monthey

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Monthey
Wappe vo Monthey
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Wallis (VS)
Bezirk: Montheyw
BFS-Nr.: 6153i1f3f4
Poschtleitzahl: 1870
UN/LOCODE: CH CHX (Choëx)
CH MON (Monthey)
Koordinate: 562315 / 12218146.2500046.949989430Koordinaten: 46° 15′ 0″ N, 6° 57′ 0″ O; CH1903: 562315 / 122181
Höchi: 430 m ü. M.
Flächi: 26.81 km²
Iiwohner: i17'512 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.monthey.ch
Monthey

Monthey

Charte
Gämfersee Lac de Tanay Lac de Salanfe Lac de Montriond Lac d’Émosson Lac du Vieux Émosson Lac Supérieur de Fully Lac de Bretaye Lac de Chavonnes Frankriich Kanton Waadt Bezirk Entremont Bezirk Martinach Bezirk Saint-Maurice Champéry Monthey Monthey Monthey Monthey Collombey-Muraz Monthey Port-Valais Saint-Gingolph VS Troistorrents Val-d’Illiez Vionnaz VouvryCharte vo Monthey
Iber des Bild
w

Monthey (fp. [mɔ̃ˈta, mɔ̃tɑe]) isch en Munizipalgmeind und e Stadt im undere Roonetaal im Kanton Wallis i dr Schwiiz und der Hauptort vom Bezirk Monthey.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind Monthey liit am Bärgbach La Vièze, eme Näbefluss vo der Roone, und zwar dört, wo d Vièze us em südweschtleche Sytetaal, em Val d'Illiez, i d Ebeni vo de Roone chunt. D Stadt isch am obere Rand vo däm riisige, flache Schwemmchegel entstande, wo d Vièze i der Rooneebeni ufgschüttet het. Im Süde goot s Stadtpiet bis uf d Alp Chindonne und ufe Chulme vom Bärg Dent de Valerette (2059 Meter) ufe. Näbe der Stadt im flache Gländ unde het Monthey a de Bärghäng d Kwartier Mareindeux, Choëx, Giettes, Condémine, Vésenaux.

D Nochbergmeinde vo Monthey heisse Collombey-Muraz, Troistorrents, Vérossaz, Massongex, Bex und Ollon.

Zum Stadtpiet ghört au no es Gländ als Exklaave, wo öpe 10 Kilometer wyt wäg und vom übrige Stadtbann abtrönnt isch. Die Flechi im Taal vo der Vièze ze Morgins mid de grosse Alpweide Sassey, Tovassière, Dronnaire und Montagne du Lac Vert liit i de Bärge a der Gränze zu Frankriich und chunt a d Gmeinde Troistorrents und Val-d’Illiez aa. Derzue het Monthey no vier anderi, chlyni Exklaave, wo im Areaal vo der Gmeind Collombey-Muraz inne ligge.

Natur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Monthey stoot eine vo de gröschte Gletscherfindlinge vo de Schwiiz, d Pierre des Marmettes. Dä mächtig Stei und die vile andere Findling am westleche Bärghang, wo vo de alte Sytemoräne vom Rhonegletscher här chöme, ggä es guets Bild vo der Dimänsioon vo däm Gletscher i der letschte Yschzyt und figuriere drum im Bundesinväntaar vo de Landschafte und Naturobjäkt mit nazionaler Bedütig mid der Sachnummere 1709.

Uf der Alp Tovassière isch der schön Wasserfall vo der Fontaine Blanche es beliebts Ziil für Wanderige. Vo dört us isch s nid wyt zum Bärgpass Chésery, wo nur en Fuesswäg isch und uf Frankriich übere goot. Bi däm Passübergang stoo en grosse Felse, wo sid em Middelalter und bis hüt i der Region e wichtegi Gränzmarke isch, d Pierre à Miaux.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die Stadt Monthey isch sid em 11. Joorhundert im Land vo de Grafe vo Savoye gsi. Vo 1536 bis 1798 het en Landvogt vo de Oberwalliser über d Stadt regiert, und sid 1815 isch Monthey en Gmeind vom Kanton Wallis und vo de Schwiiz.

Iwoner[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jaar 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Iwoner 1841 2114 2633 2683 2598 3392 4301 4695
Jaar 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Iwoner 4901 4927 5608 6834 10114 11285 13790 13933

Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 30,2 % glägu.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

70,3 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 11,1 % evangelisch-reformierti.

Politik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Ggmeindspresident va Monthey ischt dr Stéphane Coppey (Stant Oktober 2017).

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Monthey isch en wichtige Walliser Induschtriistandort. Es het vor allem vil Chemiifabrigge, zum Bischpiil die vo de BASF und vo de Syngenta.

Vercheer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo Aigle im Kanton Waadt us und dur Monthey goot d Ysebaanlinie uf Champéry zum grosse Schiigebiet, w Portes du Soleil heisst.

Spraach und Tialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 13933 Iwonru 85,1 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 2,1 % Titsch, 3,7 % Talienisch und 9,1 % anneri Spraache.

Dr tradizionäll Tialäkt va Monthey gcheert zum Frankoprovenzalisch.

Architektur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Katolischi Chille vo der Unbefläckte Empfängnis, 1855[2].
  • s Neue Schloss, der Sitz vo de Walliser Landvögt us em 17. Joorhundert
  • s Züüghuus, en Durm us em Middelalter
  • d Chapele zu der Liebe Frau vo der Brugg, 1775
  • d Holzbrugg über d Vièze

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Monthey – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. May Rivier: L'église paroissiale de Monthey et la cure. Bern 1994.