Port-Valais

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Port-Valais
Wappe vo Port-Valais
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Wallis (VS)
Bezirk: Montheyw
BFS-Nr.: 6154i1f3f4
Poschtleitzahl: 1897
Koordinate: 556309 / 13596346.3736156.870819390Koordinaten: 46° 22′ 25″ N, 6° 52′ 15″ O; CH1903: 556309 / 135963
Höchi: 390 m ü. M.
Flächi: 14.3 km²
Iiwohner: 3995 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.port-valais.ch
d Schiffländi z Le Bouveret

d Schiffländi z Le Bouveret

Charte
GämferseeLac de TanayLac de SalanfeLac de MontriondLac d’ÉmossonLac du Vieux ÉmossonLac Supérieur de FullyLac de BretayeLac de ChavonnesFrankriichKanton WaadtBezirk EntremontBezirk MartinachBezirk Saint-MauriceChampéryMontheyMontheyMontheyMontheyCollombey-MurazMontheyPort-ValaisSaint-Gingolph VSTroistorrentsVal-d’IlliezVionnazVouvryCharte vo Port-Valais
Iber des Bild
w

Port-Valais isch e Gmeind im Kanton Wallis i dr Schwiiz. Si ghört zum Bezirk Monthey im Unterwallis und isch französischsprochig.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind ligt am obere Ändi vom Gämfersee, dört, wo d Roone zunderscht im Wallis in See mündet. Zu dr Gmeind ghöre zwo Ortschafte: Le Bouveret, wo diräkt am See ligt, und Les Evouettes, vier Kilometer südlech vom See im Roonetaal. Am Ufer bi Le Bouveret hed s en Schiffländi.

Di beide Dörfer sind am Fuess vom Bärg Le Grammont, wo im Weschte vom Taal näbem Gämfersee stoot und 2172 Meter höch isch. Dr Bärg chunt im Joor 1306 in ere Urkunde mid em latynische Name grandis mons, was höche Bärg heisst, vor.

Oben a Les Evouettes isch uf halber Höchi am Bärghang d Alpsidlig Chalavornaire in ere Rodigsinsle im Wald. Vo dr Alpweid us gseet me wyt übere Gämfersee, und drum isch dä Ussichtspunkt i der Weschtschwiiz seer bekannt. A däre Stell, wo sech au Wanderwäg chrüze, hed s en Bärgwirdschaft.[2] No wyter oben isch d Alp La Dérotchie.

Bi der erste Roonekorrekzion vom Kanton Wallis, wo nach enere grosse Überschwmmig im Roonetal ane 1860 pschlosse worden und vo 1863 bis 1894 gangen isch, hed d Roone es neus Flussbett westlich vom alte Hauptlauf übercho, wo mid Dämm abgsicheret isch. Do derby isch au d Gmeindgränze vo Port-Valais apasst worde. D Gmeinde i der Ebeni und psunders s Dorf Les Evouettes sind aber no immer starch vo mögleche Hochwasser vo der Roone gfährdet. Drum söll i der dritte grosse Roonekorrekzion, wo ane 2016 agfange het, au d Mündig vom Fluss in Gämfersee bi Port-Valais veränderet wärde.[3] Zerscht tuet der Kanton jetz zum Schäde bi wytere Hochwasser z verhindere der alt Roonedamm bi Port-Valais mit Betonibaute versterche.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Blatz vo dr alte Sidlig Port-Valais ligt zwüsche de beide hütige Dörfer Les Evouettes und Le Bouveret uf emene chlyne Felsvorschprung über em Taalbode. Dört isch bi dr alte Pfarrchille im Middelalter dr Woonsitz vom Prior vo Port-Valais gsi. Dä hed d Rächt vom Chloschter Sankt Michael im Susatal im Piemont verwaltet, wo dr Bsitzer vo dr Pfarrei gsi isch.[4]

Vo 1651 bis 1659 hed der Handelsmaa Chaschper Stockalper vo Brig i der Rooneebeni vo Collombey über Vouvry und Port-Valais bis an Gämfersee e Schiffkanaal lo baue, zum für sin Handelsvercheer e bessere Wäg z ha als d Roone im wyte, sumpfige Gebiet vor em See. Der Kanaal isch aber über Collombey use nid fertig gmacht worde und het nume es baar Joor chönne brucht wärde. Dä schmal Grabe isch hüt no z gsee; er isch mid em Name Stockalper-Kanaal bekannt und sammlet s Wasser vo de Bärgbech uf der lingge Syte vom Roonetal.

Iwoner[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jaar 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Iwoner 490 602 575 564 669 725 932 873
Jaar 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Iwoner 1122 1014 1098 1037 1363 1262 1832 2364

Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 24,5 % glägu.

Religion[ändere | Quälltäxt bearbeite]

60 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 19,6 % evangelisch-reformierti.

Politik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Ggmeindspresident va Port-Valais ischt dr Pierre Zoppelletto (Stant Oktober 2017).

Spraach und Tialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 2364 Iwonru 80,5 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 4,5 % Titsch, 1,4 % Talienisch und 13,6 % anneri Spraache.

Dr tradizionäll Tialäkt va Port-Valais gcheert zum Frankoprovenzalisch.

Vercheer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dur d Gmeind goot d Ysebaanlinie vo St-Maurice und Monthey uf Evian z Frankriich und wyter uf Gämf. Die Baanstreki em Gämfersee no hed au dr Übername Tonkin-Linie.

Bi Evouettes isch die letschti Strossebrügg vor em Gämfersee über d Roone. D Stross füert uf Chessel und Noville, de beide Waadtländer Nochbergmeinde vo Port-Valais. Vo Le Bouveret us gids über d Roone en Fuessgängerstäg, wo me is Naturschutzpiet Les Grangettes a der Alte Roone und am Grand Canal chunt.

Sid em Joor 2016 laufe d Bauarbete am Dunnel für d Umfahrig vo Evouettes, wo en Deil isch vo der Walliser Kantonsstrooss H21Bo uf St-Gingolph. Die Strooss isch wichtig für d Verbindig vo der Autobaan A9 as südleche Ufer vom Gämfersee.

Freizytagebot[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Dorf Le Bouveret isch dr Freizytpark Swiss Vapeur Parc. I däm faare chlyni Dampflokine mid Züg, wo Turischte chönd mitfaare. Chli witer gege d Roonemündig füre isch de Aquaparc, en Vergnüegigspark wos e Badi und Wasserrutschene hät.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Port-Valais – Sammlig vo Multimediadateie

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Gabriel Bender: Où est passée la Camargue valaisanne?. In: La mémoire dans la vie. Sion 2001, Syte 87–103.
  • Arnold de Kalbermatten: La correction du Rhône en amont du lac Léman. Bärn 1964.

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 2018-08-31. Abgrüeft am 2018-09-30.
  2. Website vo dr Alp Chalavornaire
  3. D Gäget vo der dritte Walliser Roonekorrekzion am Gämfersee
  4. Jean-Emile Tamini, Séraphin Pannatier: Essai d'histoire de Port-Valais. St-Maurice 1931, Syte 16–20.