Landvogteischloss Bade

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
S Landvogteischloss mit dem Noibau vom historische Museum

S Landvogteischloss Bade isch es Schloss in de Schtadt Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Es ligt direkt an de Limmat an de engschti Schtell vo de Badener Klus am rächte Ufer.

Im 12. Johrhundert isch an de Limmat s «Niderhus» entschtande und im 1265i wird es erschtmols «Niederi Feschte» gnennt. Zerscht hei Vasalle vo de Länzburger im Schloss gläbt. Wio di Badner Linie vo de Länzburger im 1173 im Mannesschtamm usgschtorbe sind, isch s Schloss an d Kyburger gfalle und bi dene ihrem Usschtärbe im 1264 hei d Habsburger zerscht d Verwaltig vom Schloss übernoh, ab 1273 isch es ganz in ihrem Bsitz gsi. Wo Bade im 1360 sini Schtadtmuure und Befeschtigungsaalage erwiteret het, isch s «Niderhus» mit iibezoge worde und het als Brüggechopf de Übergang über d Limmat und de kurzi Durchgang bis zum Schartefäls am Fuess vo de Lägere gsicheret. D Schtadt het so di ganzi Klus zwüsche de Burg Schtei und em Schartefäls abgriglet und chönne kontroliire. Wo d Eidgnosse im 1415 d Grafschaft Bade eroberet hei isch s «Niderhus» schwer beschädigt worde, aber wider inschtandgsetzt. Ab do het de Landvogt sin Sitz im «Niderhus» gha. Will s baufällig worde-n-isch, hets im 1484 Plän gäh, s «Niderhus» abzrisse und de Stei wider ufzbaue. Us Koschtegründ het me sich aber im 1486 s «Niderhus» zum «Landvogteischloss» usbauet, wo 1490 abgschlosse isch gsi. Zwüsche 1690 und 1962 hei d Badener d Befeschtigungsaalage witer usbauet, was de Zürcher gar nöd passt het. Nach de Niderlag vo de katholische Kantön im Zweite Villmärgerchrieg, wo numme noch Zürcher, Bärner oder Glarner hei dürfe Landvögt z Bade si, sind Teil vo de Befeschtigungsaalage wider abgrisse worde. Wo im März 1798 d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt sind und di Helvetisch Republik usgruefe worde-n-isch, hets Schloss sini Funktion verlore. Im 1804 isch es in de Bsitz vom Kanton cho, wo s Schloss im 1807 an d Schtadt Bade verchauft het. Bade het's Schloss zerscht als Schulhuus bruucht und dann als Gfängnis. D Versuech, s Schloss z vergante, sind gschiteret und so isch es zwüsche 1909 und 1912 renoviert worde und beherbergt hüt s Historische Museum und s Archiv vo de Schtadt. Zum historische Museum ghört au de modern Aabau, wo im Volksmund «Meloneschnitz» gnennt wird.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Landvogteischloss Baden – Sammlig vo Multimediadateie