Breil/Brigels

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Breil/Brigels
Wappe vo Breil/Brigels
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Graubünde (GR)
Region: Surselvaw
BFS-Nr.: 3981i1f3f4
Poschtleitzahl: 7165
Koordinate: 723079 / 18076146.7666639.0499951287Koordinaten: 46° 46′ 0″ N, 9° 3′ 0″ O; CH1903: 723079 / 180761
Höchi: 1'287 m ü. M.
Flächi: 50,85 km²
Iiwohner: 1258 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.breil.ch
Breil/Brigels

Breil/Brigels

Charte
Oberalpsee Limmerensee Muttsee Gigerwaldsee Mapraggsee Caumasee Sufnersee Lago di Lei Lago di Montespluga Zervreilasee Lago di Luzzone Lago del Sambuco Lago Ritom Lago di Cadagno Lai da Curnera Lai da Nalps Lai da Sontga Maria Lag da Breil Lag da Pigniu Italie Kanton Glarus Kanton Schwyz Kanton Sanggalle Kanton Tessin Kanton Uri Region Albula Region Viamala Region Imboden Region Landquart Region Maloja Region Moesa Region Plessur Breil/Brigels Disentis/Mustér Medel (Lucmagn) Sumvitg Trun GR Tujetsch Falera Ilanz/Glion Laax Sagogn Schluein Lumnezia Vals GR Vella GR Andiast Obersaxen Mundaun Waltensburg/Vuorz SafientalCharte vo Breil/Brigels
Iber des Bild
ww

Brigels (amtlich: Breil/Brigels; rätoromanisch Breil: Roh-sursilvan-Breil.ogg [bʁɔɪ̯l]  ; dütsch Brigels: De-Brigels.ogg [ˈb̥ʁig̊əls] ) isch e politischi Gmaind i da Region Surselva z Graubünda. Si gränzt a da Kanton Glaris, und wo s im Bündnerland no Kreis ggää hät, isch si an Tail vum Kreis Cadi gsii.

Brigels isch zue 85 % romanischsproochig, wo au d Amtssprooch vo de Gmaind isch.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luftufnahm vo Brigels im Winter.

Brigels lit i da Surselva un isch an Tail vum Krais Cadi. D Gmaind bestoot uss de Ortstail Tavanasa, wo uf da rächta Sita vum Vorderrhy lit un wo de Bahnhof vo da Rhätischa Bahn isch, Danis, Dardin, em Hauptort Breil/Brigels, un de Wyler Vali und Cathomen. Nochbarort sin Waltesburg im Oschte, Obersaxe im Süde, Trun un Schlans im Weschte un im Norde d Gmaind Glarus Süd.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Brigels/Breil chunt vum keltische „brigilo“, was „chlyni Burg“ bedütet. De Ort het ursprüngli de Victoride, emene rätische Adelsgschlecht, ghört, un isch vo denne im Joor 765 em Chloschter Disentis vermacht worde. In däm Joor isch au d erscht urkundliche Erwäänig vo Brigels als Bregelo im Teschtament vom Bischof Tello. Bis zum Joor 1737 sin d Brigelser verpflichtet gsi, de Zehntel aa s Chloschter z zaale; s Chloschter isch defür für de Schutz vo de Bevölcherig un für d Verwaltig verantwortlich gsi.

Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bevölkerigsentwicklig
Johr 1850 1900 1960 1980 2000 2010 2015
Iiwohner 827 859 1272 1212 1327 1298 1258

D offizieli Amtssprooch vo Brigels isch s Rätoromanisch; d Mundart vo Brigels ghört zum Surselvische. Im Joor 2016 isch s Romanisch vo 85 % vo de Ywohner gsproche worde. Dütschsproochig sin 13 % gsi, un 2 % hen e andri Sprooch gha. 85 % vo de Bevölcherig isch katholisch.[2]

Brigels het zwoo Schuele, eini im Hauptort Breil/Brigels wo bis zur 6. Klass unterrichtet wird, un eini im Ortsdeil Danis/Tavanasa, wo vum Chindergarte bis zur Sekundarschuel unterrichtet wird. Bis zur 4. Klass isch de Unterricht numme uff Romanisch.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Breil/Brigels – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. Indicaziuns statisticas da Breil uf breil.ch