Tier i der Bibel

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
D Schlange us Bronze, wo der Mose uf nes Chrütz gsetzt het. Es Foto vom ene Chilefeischter ir Pfarrchile z Andelsbuech im Breagezerwald.

I der Bibel chöme e ganzi Reihe vo Tier vor. Es git wohl sälte es Buech wo so vil Tier z finde sy. Insgesammt sölle 130 Tierarte i der Bibel erwähnt sy. D Namensgäbig entspricht aber nid em ne Zoologischesystem. Ds zoologische System isch erscht später cho. U d Lüt damals sy no nid i der Lag gsi gwüssi Tier eire Tierart zuezordne. Zum Bispil der Wanderhöigümper. D Wanderhöigümper hei füf Nymphe- oder Larvestadie. Nach em Schlupf gseht der Wanderhöigümper aber nid wi ne Höigümper us, sondern ehner wi ne Wurm. Das änderet sech nach der erschte Hüteg. Aber das wurmartige Insekt als Höigümper z identifiziere isch de Lüt wo d Bibel gschribe hei no nid müglech gsi.

De sy sech di verschidene Bibelübersetzige nid immer ganz einig was für nes Tier erwähnt isch. Das cha me ganz guet im Hiob gseh. Dert wärde zwöi Tier beschribe. D Luther- u d Einheitsübersetzig redt vom ne Rinozeross u em ne Krokodil, wäret d Elberfelder vom Leviatan u em Heremoth redt. Der Grund für dä Underschid im Hiob lyt da dranne das d Elberfelder sehr naach am Herbräische u Griechische Text isch übersetzt worde, wäret däm d Luther- u d Einheitsübersetzig sech gwüssi Freiheite erloubt hei damit me besser versteit was me lisst.

D Huustier[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ds Huustier wi das z Europa u vor allem i de weschtleche Länder bekannt isch, het d Bibel so eigentlech nid kennt. E Beziehig zu mene Tier isch i der Bibel eher d Usnahm. Als Huustier sy vor allem Chüe, Schaf, Geisse, Esle und was süsch no zum ne Hof het ghört, agluegt worde. Der Esel isch zum Transport da gsi, da es Ross für der eifach Mönsch unerschwinglech isch gsi. Wie wichtig der Esel für Israel isch gsi, gseht me vor allem im 2Mose 13 ELB. Der Israelit het alli männlechi Erschtgeburt Gott sölle opfere (abgäh). Nur i zwee Fäll het der Israelit d Möglechkeit gha, mit em ne fählerlose Ersatztier di betroffeni Erschtgeburt uszlöse. Zum einte het är das bi sym erschtgeborene Sohn müesse mache u zum andere het är’s bim erschtgeborene Esel chönne mache. Wenn e Israelit nid i der Lag isch gsi, der Esel uszlöse so het är ihm ds Gnick broche. Söi het’s z Israel ou gä u grad im Neue Teschtamänt touche abuzue Söihirte uf. Da d Sou allerdings kei Widerchöier isch, het das Tier vor allem im Alte Teschtamänt als unrain gulte.

D Opfertier[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Opfertier näh i der Bibel e höche Stellewärt y. Si diene vor allem zur Versöhnig mit Gott. So wird am Versöhnigstag e Geissbock als Brandopfer gmetzget u verbrönnt um ds Volk vo de Sünde z befreie. D Tuube isch das Opfertier gsi wo sech eigentlech jede irgendwie het chönne leischte. Drum chame das ou als Armenopfer aluege. Me het Grundsätzlech nur reini Tier gopferet. Drum isch es Söili als Opfertier gar nid ersch i frag cho. Zudäm het es Opfertier müesse Fähler frei sy. So het’s zum Byspil nid dörfe Kastriert sy. Öp es Tier rein isch u Fähler frei, het der Prieschter müesse überprüefe. Di erschti Tämpelzerstörig u em Exil, het du derzue gfüehrt, das der Opferndi, ds Tier nümm het dörfe sälber mitbringe, sondern im Tämpel het müesse choufe. So het me welle verhindere, das es Tier mit Fähler gopferet wird. D Folg isch aber gsi, das e Arme e Tuube hätti müesse choufe u we dä ds Gäld derzue nid het gha, de het är nümm chönne opfere. Es isch bemerkenswärt, das bi der Tämpelreinigung d Tuubehändler di einzige Händler sy wo mit bezug uf ds Tier wo si verchoufe erwähnig finde.

Lischte vo de Tier i der Bibel[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi jedem Tier isch ei Bibelstell als Nachwys agä. Das heisst allerdings nid das das di einzigi Stell isch, wo me das Tier cha finde.

Huustier[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Ds Schaf (3Mose 1,10 ELB) isch i der Bibel eis vo de meischt erwähnte Opfertier. Es het bim Brandopfer genau so ne rolle gspilt wi bim Fridensopfer. Es isch es reins Tier gsi u het drum ou dörfe gässe wärde. Ds Passalamm wo me bim Passafescht gmetzget het isch entweder es Schaf oder e Geiss gsi. D Prophete hei oft uf ds Bild vo nere Schafherde zrugggriffe um em Volk öppis ds erchläre u ds glyche het ou Jesus gmacht.
  • D Chue (3Mose 1,2 ELB) isch i der Bibel es reins Tier u ghört zu de Opfertier. Me het’s so wohl als Brandopfer als ou für ds Fridensopfer u für ds Weiheopfer bruucht. Gopferet het me der Muni, ds Chalb u d Chue. Der Ochs het me nid gopferet. Dä isch für d Fäldarbeit ygsetzt worde, zum Byspil weme isch ga z Acher fahre. D Chue isch natürlech ou gässe worde, isch aber ou liferant für Milch gsi. Wäret em Uszug us Ägypte het der Aaron uf bitt vom Volk es gossnigs Chalb gmacht, wo d Israelite als Gott abättet hei.
  • Der Esel (2Mose 13,13 ELB) isch es Tier wo me nid het dörfe ässe u zwar wil är kei Widerchöier isch u keiner gspalteni Huf hei. Nur wäret ere Hungersnot isch usnahmswys e Esel gässe worde wi der 2Chön. 6,25 ELB verzellt. Är isch ou nid als Opfertier agluegt worde. Es isch aber ds einzige Tier, wo mit em ne Schaf het chönne usglöst wärde. Der Esel isch vor allem als Laschte- u Rytttier bruucht worde. Grad der eifach Mönsch het sech es Ross nid chönne leischte. Da der Hirt oft e Esel het derby gha, het das Tier ou zum Herdeschutz bytreit. Was hüt ou öppe mal wider gmacht wird. I der Bibel wärde so wohl der Hängst also ou d Stute u ds Füli erwänt. Jesus isch bim Yzug z Jerusalem uf em ne Eselfüli grytte.
  • D Geiss (3Mose 1,10 ELB) wird i der Bibel nur sälte diräckt erwähnt. Wil a dene Stelle, wo i der dütsche u der alemannische Bibel der Begriff Schaf u Geiss steit, im hebräische Text der Begriff Chlyveh bruucht wird, was beides yschliesst. Bi der Geiss wo i der Bibel erwähnt wird, dörfti sech um d Geiss handle wo z Paläschtina beheimatet isch. Es isch es reins Tier gsi u het dörfe gässe wärde. Es isch ou es Opfertier gsi. So isch es als Brandopfer u ou als Fridensopfer bruucht worde. Als Passalamm het me bim Passafescht anstatt em ne Schafslamm ou es Gizi chönne Metzge. Für e Bou vom Begägnigszält (Stiftshütte) Het me underanderem Geissehaar bruucht.
E Turteltuube im öschtleche Teutoburger Wald.

Vögel[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • D Tuube (3Mose 1,14 ELB) chunnt di der Bibel immer mal wider vor. So erschynt der Geischt Gottes y Form vo nere Tuube bi der jüdische Toufi vo Jesus. D Tuube isch es reins Tier gsi. Da si relativ erschwinglech isch gsi, me het se ja nur müesse yfah, isch si ds Opfertier für di Arme gsi. Die hei sech i der Regel weder e Muni no es Schaf oder e Geiss chönne leischte. D Tuube het bim Brandopfer ysatz gfunde u ou bim schliesse vom ne Bund, wi der Bund mit em Abraham, het si ysatz gfunde.
  • D Turteltuube (3Mose 1,14 ELB) toucht scho bim Bundesschluss mit em Abraham uf. Es handlet sech um ne eigeti Art. Im Herbsch sammle sech d Turteltuube zu mene Schwarm u flügen i ihres Überwinterigsgebiet südlech vo der Sahara. We si wider zrügg nach Europa chunnt, faht si nid sofort mit Brüete a. Meischtens zieht sy zäme mit ihrem Partner oder ou allei über mehreri Wuche eifach so i der gägen desume. Brüete duet si ersch zwüsche Mai u Ouguscht. Si findet i der Bibel wyt weniger Erwähnig als di normali Tuube.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Silvia Schroer: Die Tiere in der Bibel. Bibel versehen. Dörfler Verlag GmbH, Erggolsheim, 2013, ISBN 978-3-95666-171-6
  • Christoph Dohmen: Das große Sachbuch zu Welt und Umwelt der Bibel. Überarb. Neuaufl. in neuer Rechtschreibung. Verl. Kath. Bibelwerk, Stuttgart, 2005
  • Bernd Janowski, U. Neumann-Gorsolke, U. Gleßmer (Hrsg.): Gefährten und Feinde des Menschen. Das Tier in der Lebenswelt des alten Israel. Neukirchen-Vluyn 1993.
  • Marion Keuchen, Helga Kuhlmann, Harald Schroeter-Wittke (Hrsg.): Die besten Nebenrollen. 50 Porträts biblischer Randfiguren. Leipzig 2006. (Artikel zur Schlange/Genesis 3, zum Kamel/Genesis 24, zu Bileams Eselin/Numeri 22, zum Leviathan/Psalm 74. 104, zur Ameise/Sprüche 6, zum Hahn/Matthäus 26, zum Ochsen/Deuteronomium 25/1. Korintherbrief 9)
  • Immanuel Löw: Fauna und Mineralien der Juden Hrsg. u. mit e. Vorw. u. Anm. vers. von Alexander Scheiber. G. Olms Verlag, Hildesheim, 1969
  • Fritz Rienecker, Gerhard Maier, Alexander Schick und Ulrich Wendel: Lexikon zur Bibel SCM R. Brockhaus, 2. Auflage, Witten 2015, ISBN 978-3-417-26550-7.
  • Matthias Stubhann (Hrsg.): Die Bibel von A-Z; Karl Müller Verlag, Lizenzausgabe o. J.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]