Düdingen

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Tüdinge
Wappe vo Tüdinge
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Friburg (FR)
Bezirk: Seisebezirkw
BFS-Nr.: 2293i1f3f4
Poschtleitzahl: 3186
UN/LOCODE: CH DIG
Koordinate: 581078 / 18836046.8461077.190561596Koordinaten: 46° 50′ 46″ N, 7° 11′ 26″ O; CH1903: 581078 / 188360
Höchi: 596 m ü. M.
Flächi: 30.82 km²
Iiwohner: 7794 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.duedingen.ch
Düdingen-Türme.JPG

Charte
Murtensee Greyerzersee Schiffenensee Schwarzsee Kanton Bern Kanton Bern Seebezirk (Freiburg) Kanton Bern Kanton Waadt Greyerzbezirk Saanebezirk Broyebezirk Seebezirk (Freiburg) Alterswil Bösingen FR Brünisried Düdinge Giffers Heitenried Plaffeien Plasselb Rechthalten Schmitten FR St. Antoni FR St. Silvester FR St. Ursen Tafers Tentlingen Ueberstorf Wünnewil-FlamattCharte vo Tüdinge
Iber des Bild
w

Tüdinge isch e Gmeind im Seisebezirk vom Kanton Fryburg i dr Schwiiz.

Sproochgeografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Tüdinge redt me en Tialäkt vo dr alemannische Sprooch, s Seislertütsch, wo eini vo de Dütschfryburger Mundarte isch. Das isch dr Ort am wytischte im Nordweschte vom Biet mid högschtalemannische Tialäkt.

D Gmeind ligt a dr Sproochgränze vom dütschfryburgische Kantonsdeil zum wälsche Deil im Weschde, wo me sid em Middelalter der Fryburger Patua und hüt immer mee Französisch redt. Im Fryburger Patua heisst dr Ortsname vo Tüdinge Dyin?/i [dʒjə̃], im Französische seit mer em Guin [gɛ̃]. Dr Name chunt vo dr Grundform Tudingun. Är mues im früene Middelalter entschtande sy und bedütet vermuetli s Dorf by de Lüüte vom Dudo. S erschte Mol chunt dr Name i dr Form Duens in ere Urkunde vom Chloschterarchiiv vo Hauterive vor, wo 1182 gschribe worden isch. Ane 1258 list me s erscht Mol im ene Dokumänt dr Name Tiudingen.

I dr Völcherwanderig im früene Middelalter si d Alemanne dur s Schwiizer Middelland bis a d Saane cho und hei bis dohi iry nüie Dörfer agleit. Wyter äne, wo Burgunder und Romane gwoont hei, hed sech di nüi Sprooch Frankoprovenzalisch entwickled, wo di hütige Wälschschwiizer Patua derzue ghöre. Äne a dr Sproochgränze chunt Tüdinge a di wälsche Gmeinde La Sonnaz, Granges-Paccot und Fryburg.

Zu dr Gmeind ghööre näb em Dorf Tüdinge d Wiiler Angschdorf, Balbertschwiu, Ballischwiu, Bruch, Bundtels, Chaschdels, Galmis, Heitiwiu, Jetschwiu, Ottischbärg, Sant Wolfgang und Übewiu.

Anderi Ortsnääme im Gmeindbann vo Tüdinge si no: Auberwiu, Bärischwiu, Birch, Brugera, Briegli, Boccarda, Chaschtuschbärg, Felliwiu, Garmischwiu, Guggerhore, Heitera, Hinderbürg, Horia, Lamprat, Längmatt, Luggiwiu, Luschdorf, Mariahüuf, Mäierisli, Menzischwiu, Räsch, Rippa, Rüüti, Staad, Steinler, Stritacker, Stockera, Schlattli, Schiffene, Schüracher, Waudegg, Warpu, Wilera, Wittebach, Zäug, Zäugli.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Gmeindbann vo Tüdinge ligt uf dr Oschdsyte vom Schifenesee, wo en Stausee i dr Schlucht vo dr Saane isch. D Staumuur ligt i de Gmeinde Tüdinge und Chlibösige. Im Taal vo dr Saane vrloufe d Bezirksgränze und au d Sproochgränze. Zwo höchi Brügge füere bi Tüdinge über s Saanetaal und uf Fryburg, dr gross Grandfeyviadukt vo dr Ysebaan und d Magdalenabrügg vo dr Outobaan A 12.

Wirtschafd[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Gmeindgebiet vo Tüdinge gid s rund 2000 Hektare guets Wirtschafdsland. Das isch di gröschti Agrarflechi vo n ere Fryburger Gmeind. D Puure mache vor allem Veezucht. Es gid drü Chääsereje i dr Gmeind, eini z Düdinge sälber, en anderi z Bundtels und no eini im Mariahüuf.

Düdinge hed e grossi Induschtriezoone näbe dr Outobaanusfaart, mit Fabrigge und Gwärbbetriib.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Gross Root vom Kanton Fryburg hed im 1922i s Dorf Schmitte vo dr Gmeind Tüdinge trönnt und zun ere eigete Gmeind gmacht.

Büuder vo Tüdinge[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Sensebezirk 1848 1998. In: Deutschfreiburger Beiträge zur Heimatkunde, Band 64, 1998.
  • Düdingen. Skizze einer Gemeinde. Tüdinge 1982.
  • Düdingen von a bis z. Tüdinge 1995.

Weblinks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Tüdinge – Sammlig vo Multimediadateie

Amerkige[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)