Bretagne

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Bretagne
Wappe Flagge
Wappe vu de Bretagne
Flatte vu de Bretagne
Iiordnig
Art vu de Verwaltigseiheit Region
Land FrankreichFrankreich Frankriich
Verwaltigssitz Rennes
Underdeilige Départements Côtes-d'Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine, Morbihan; 15 Kantön un 201 Arrondissements
Basisdate
Iiwohner 3.080.648
Flächi 27.208 km²
Bevölkerigsdichti 94 I./km²
Zittzone UTC+1
Bräsidänt vum Regionalroot Pierrick Massiot PS
Bevölkerig
Amtssprooch(e) Französisch
Regionalsprooche un Dialäkt Bretonisch, Gallo
Religione hauptsächlig katholisch
Nationalitäte näbe Franzose: Kelte, Normanne
Charte
D'Bretagne z Frankrich
Dialäkt: Unterelsassisch

De Bretagne ( = Frz.), uff Bretonisch Breizh (g´sproche [brɛjs]) un uff Gallo Bertaèyn, ésch e Ländel ém Nordweschte vun Frànkrich, de spitz Hàlbinsle, wie zwésche Atlantik un Ärmelkànal ràgt - àlso `s Eckle "obe links" vum Hexagon. De hitigi Region enthàlt àww´r nit de gànzi historisch Region, `s àlt Herzogtum Bretagne. De àlt Höiptstàdt Nantes àn d´untri Loire un ihri Gejend, de greescht Teil vum Departement Loire-Atlantique fehlt. Diss g´heert hit zuer Region Pays de la Loire. Z´r Adminischtràtivregion Bretagne g´heere de 4 Departementi Finistère (Pen ar Bed), Morbihan, Côtes-du-Nord un Ille-et-Vilaine un de Chef-lieu ésch Rennes.

De Bretagne ésch de letscht Region uff`m Kontinent vun Europa, wo m´r noch e keltischi Sprooch redd: Bretonisch. Àlli àndri, `s Irische, `s Schottisch-Gälische, Walisisch (de nächscht v´rwàndti lewendi Sprooch) un de nimm aktiv g´sprocheni wie Kornisch un Manx gibt´s numme uff de Britische Insle. De keltisch Kültür sieht m´r öi àn de Hiis´r - de typischi gliche stàrik dene én Irlànd - de traditionelli Koschtüme un, b´sund´rs, de Müssik. Mét ihri vili àlti Geböie üss grobi Stein het de Bretagne öi hit noch, nooch e Phase vun stàrik Modernisiirung, àn vili Stelle e fàscht mittelàlt´rlich Flair. De "heimlich (Kültür-)Hoiptstadt", zemindescht f´r de bretonischsproochig Bereich, ésch Quimper/Kemper de Chef-lieu vun Finistère. Kültürell ésch öi Lorient, de zweit Stàdt vum Departement Morbihan, wichtig - b'sundrs durich's int'rkeltisch Müssikfeschtival.

Mét 1100 km Küscht (längschti Küschtelini unt´r àlli frànzeeschi Regione) ésch de Bretagne e stàrik vum Meer g´prägts Ländel. Diss siiht m´r àn de Wirtschàft - Fischerei, Algenutzung un Seetrànschport sin wichtigi Erwerbszweig. De einzig wirkli gross Hafe ésch àww´r Brest, wo bsundrs militärisch wichtig ésch. Saint Nazaire un Nantes àn de Loire Mindung g´heere àww´r öi zue de wichtigschte Häfe én Frànkrich.

De prähistorisch Steinreihe vun Carnac
De Pointe du Raz - Südweschtspitz vum Pen ar Bed
De nin àlti Bischtim´r vun de Bretagne

De Nàmme vun de Region[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Nàmme Bretagne kummt - wii öi de Nàmme vun de Britische Insle - vum Vollik vun de Brite, wii z'r Reem'rzit de keltisch B'wohn'r vun England g'heisse han. Eerschti sin wohl schun durch Bündnissi ( àls fœderati) mét de Reem'r uff de Kontinent kumme (f'r uem de Küschte ze v'rteidiche) un nooch'm End vun d'Reem'rherrschàft én Englànd, 411, hàn de Britto-Reem'r de gànz Insle ze hàlte kriejt. Unter'm Druck vun de Picte, de Angel-Sachse un öi de Ire sin àww'r gànzi Klans vun Brite z'meischt üss'm Weschte vun Englànd uff de Kontinent g'wàndert. Zuer Zit vun dene Migratione het's Lànd vun de Brite, Britannie, àlso uff beidi Site vum Meer, vum Ärmelkànal g'leje: de Insle - "Gross-"Britannie (frz. Grande-Bretagne) un de weschtlich Hàlbinsle vun Aremorika, wie m'r denn "Klein-Britannie" g'nennt het: Petite Bretagne un denn infàch Bretagne. De bretonisch Nàmme, Breizh (ohni Artikel; Üssprach: [brɛjs] uff KLT-Bretonisch, [brɛχ] vanneteser Bretonisch), wurd mét « ZH » gschriwwe f'r uem de àlti Schribwiis üss'm Norde un Weschte (Breiz) mét der üss'm Süde (Breih) ze v'rbinde. « Breizh » wurd couramment abgekirzt mét BZH. Uff Gallo, d'àndri traditionnelli Sproch én d' Bretagne, ésch de Nàmme Bertaèyn.

Ém Zitàlt'r vun de Kelte het m'r noch nit vun "Bretagne" g'redt. `S hitigi Gebiit ésch e Teil vun d'Armorique gsin, vun Aremorika, e grossi Föderation vun keltisch Velliker, wie m'r de armorikanisch Bindnis g'nennt het, un wo vun Pornic bi Nantes bis Dieppe éww'r de hitigi Departemente Loire-Atlantique, Morbihan, Ille-et-Vilaine, Finistère un Côtes-d'Armor, un praktisch de gànz hitigi Normandie g'làngt ésch. Där gànz küschtenah Teil vun Gallie het uff Kontinentalkeltisch od'r Gallisch Aremorika g'heisse, 's «Ländel, wie geje's Meer lujt », 's Ländel vun de Aremorici - « die, wie àm Meer, vor'm Meer wohne ». Armorica ésch de Latinisation vun däm Wort - « ari » kummt vum Indoeuropeisch « pri » vor, bi (Àltirisch : « air, ar »: vor, Wallisisch « er »: f'r), « mori » = Meer (Irisch « muir », Genitiv « mara », Wallisisch un Breton: « mor »).

Sproochpolitik[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zweischprochigi Schtrosseschilder i dr Bretagne

Wii iww´ràll én Frànkrich ésch Frànzeesch de einzigscht offiziell Sprooch. Obwohl`s Bretonisch làngi Zitte fàscht schlimm´r v´ràcht wore ésch àls àndri Sprooche un z´meischt àls `s erscht Bispiil f´r e Büre-Patois het diine muen - én Frànkrich ("Gallie")!, g´heert de Bretagne àww´r hit zue de Teile vun de République, wo àm meischte erreicht hàn ém Kampf uem de Ànerkennung vun de Regionalsprooche. So sin hitzedaas zweisprochigi Strosseschilder zemindescht ém Weschte normal. De Bretagne het öi eini vun de aktivschti un erfogreichschti Verein f´r de unàbhängig zweisproochigi Schuel én écoles (parentales) associatives: DIWAN (`s Kernle uff Bretonisch).

Informationstàfel uff Gallo én de Métro vun Rennes

Weblinks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Bretagne – Album mit witere Multimediadateie



Bandera francesa Adminischtràtivi Regione vun Frànkrich Bandera francesa

France métropolitaine : Flag of Aquitaine.svg Aquitanie • Flag of Auvergne.svg Auvergne • Flag of Brittany (Gwenn ha du).svg Bretagne • Flag of Bourgogne.svg Burgund • Flag of Centre (France).svg Centre • Champagne-Ardenne flag.svg Champagne-Ardenne • Flag of Corsica.svg Corsica •
Flag of Alsace (historical).svg Elsass • Franche-Comté.svg Freigrafschàft • Flag of Île-de-France.svg Île-de-France • Flag of Languedoc-Roussillon.svg Languedoc-Roussillon • Flag of Limousin.svg Limousin • Flag of Lorraine.svg Lothringe • Midi-Pyrénées flag.svg Mittleri Pyrenee •
Flag of Flemish Region (De Vlaamse Leeuw).svg Nord-Pas-de-Calais • Haute-Normandie flag.svg Oberi Normandii • Flag of Basse-Normandie.svg Unteri Normandii •
Flag of Pays-de-la-Loire.svg Pays de la Loire • Flag of Picardie.svg Picardi • Poitou-Charentes flag.svg Poitou-Charentes • Arms of the French Region of Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg Provence-Alpes-Côte d'Azur • Flag of Rhône-Alpes.svg Rhône-Alpes

Iww´rseeregione : Flag of Guadeloupe (local) variant.svg Guadeloupe • Blason de la Guyane.svg Guyane • Flag of Martinique.svg Martinique •Coat of Mayotte.png Mayotte •Blason Réunion DOM.svg Réunion