Birr AG

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Birr
Wappe vo Birr
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Bruggw
BFS-Nr.: 4092i1f3f4
Poschtleitzahl: 5242
UN/LOCODE: CH BRR
Koordinate: 657646 / 25420447.4361068.202787405Koordinaten: 47° 26′ 10″ N, 8° 12′ 10″ O; CH1903: 657646 / 254204
Höchi: 405 m ü. M.
Flächi: 5.05 km²
Iiwohner: 4285 (31. Dezämber 2013)[1]
Website: www.birr.ch
Karte
Deutschland Kanton Solothurn Bezirk Aarau Bezirk Baden Bezirk Bremgarten Bezirk Laufenburg Bezirk Lenzburg Bezirk Zurzach Auenstein AG Birr AG Birrhard Bözen Brugg Effingen Elfingen Gallenkirch Habsburg AG Hausen AG Linn AG Lupfig Mandach Mönthal Mülligen AG Oberözberg Oberflachs Remigen Riniken Rüfenach Scherz AG Schinznach-Bad Schinznach-Dorf Thalheim AG Unterbözberg Veltheim AG Villigen Villnachern Windisch AGKarte von Birr
Iber des Bild
ww

Birr isch e Gmeind im Bezirk Brugg vom Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf, wo mit Lupfig zämmegwachse isch, ligt am Rand vom Birrfeld am Fuess vom Chäschtebärg

Geographii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Gmeindsbann isch 505 Hektare gross, dodervo sind 176 Hektare Wald und 151 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf em Chäschtebärg uf 645 Meter, der tüüfschti uf 390 im Birrfeld. Nochbargmeinde sind Lupfig im Weschte und Norde, Birret im Oschte, Brunegg im Südoschte und Mörike-Wildegg im Südweschte.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S erschti Mol taucht Birr in de Namesform Bire in em Chaufvertrag vo 1270 uf, wo s Chloschter Wettige z Birr Land chauft het. Birr het im Mittelalter de Habsburger ghört und isch en Teil vom Eigeamt gsi, de erschte und älteschti Bsitzige vo de Habsburger rund um ihri Stammburg, d Habsburg. Im 1397 hei d Habsburger de Grund- und d Grichtsherrschaft em Chloschter Königsfälde geschenkt.

Wo d Eidgnosse im 1415 de Aargau eroberet hei, isch Birr mit em ganze Eigeamt an Bärn cho, wo im 1528 d Reformation iigführt het. S Chloschter Königsfälde isch ufghobe worde und s Eigeamt isch e Landvogtei worde, zu dere au Birr ghört het.

Im 1771i isch de Reformpädagog Johann Heinrich Pestalozzi uf Birr, genauer gsait uf de Neuhof cho, wo er versuecht het, e Landwirtschaft ufzbaue. Wo des gschiteret isch, het er mit sinere Frau zämme öppe 40 Chind ufgnoh, wo unterrischtet worde sind und gliichzitig gschaffet hei. Im 1780 het de Pestalozzi di Aastalt müesse schlüsse, wilö er kei’s Gäld me gha het.

Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt un hei di Helvetisch Republik usgruefe. Birr ghört sither zum Kanton Aargau..

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bevölkerungsbestand per Ende Dezember 2013, Statistisches Amt des Kantons Aargau

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Birr – Sammlig vo witere Multimediadateie