Mailand

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Mailand
Wappe
Mailand (Italien)
Mailand
Staat: Italie
Region: Lombardei
Provinz: Mailand (MI)
Koordinate 45° 28′ N, 9° 11′ O45.46259.1863888888889120Koordinaten: 45° 27′ 45″ N, 9° 11′ 11″ O
Hechi: 120 m s.l.m.
Flechi: 182 km²
Yywohner: 1.324.169 (31. Dez. 2013)[1]
Bevelkerigsdichti: 7276 Yyw./km²
Poschtleitzahl: 20100
Vorwahl: 02
ISTAT-Nummer: 015146
Demonym: Milanesi, Meneghini
Schutzpatron: Ambrosius von Mailand
Website: http://www.comune.milano.it/

Mailand (weschtlombardisch Milàn, oschtlomabardisch Milà, italiänisch Milano, töitschu Meilanh) isch ä Stadt i de Poebni un die zweitgröschti Stadt vo Italie. Sie hätt rund 1,3 Millione Iiwohner un isch d Hauptstadt vo de Provinz Lombardei.

S Castello Sforzesco

Bedütig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mailand giltet as die „heimlich“ Hauptschdadt vu Italie. D Agglomeration Mailand isch mit guet 5 Millione Iwohner noch vor Rom de gröscht italienisch Balligsrüm.

Do chrüze sich d Verchehrswäg, wo vo Norde über d Alpe chöme und südwärts nach Rom füere, und di oscht-weschtlige Verchehrswäg, wo die beide Küschte vo Norditalie und d Näbezäntre vo dr Lombardei verbinde.

I dr Stadt isch dr Sitz vom enä Erzbischof, es het ä schtaatlige, ä katholischi und ä Hndelsuniversitet, ä Kunscht- und ä Musigakademie, ä Politechnikum, Fachschuele und wüsseschaftligi Inschdidut. Sis Theater, s Teatro alla Scala, isch eins vo de berüemtischte in Europa.

Mailand isch die gröschdi Induschtriischdadt vo Italie. Es git Textil- und Schuefabrigge, Elektro-, Metall-, Auti- und Läbensmiddelinduschtrii und grossi Druckereie. Es isch eini vo de wichtige Handelsschdedt in Europa, und si het ä jöhrligi Muschdermäss, uf em gröschte Mässgländ vo Europa. Z Mailand isch au d Börse vo Italie.

Gliderig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Stadtbiet bstoot us nüün Bezirke:

  • Centro Storico, dr hischtoorisch Stadtchärn
  • Stazione Centrale, s Kwartier bim Hauptbaanhof
  • Città Studi, Lambrate, Porta Venezia
  • Porta Vittoria, Forlanini
  • Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio
  • Barona, Lorenteggio
  • Baggio, De Angeli, San Siro
  • Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro
  • Garibaldi, Niguarda

Gebäud[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Es baar wichtegi Gebäud si dr gotisch Dom (1386 agfange), die romanischi Chile Sant’ Ambrogio us em 12. Joorhundert, wo dr Name vom früechrischtleche Bischof Ambrosius het, d Chile Santa Maria delle Grazie, wo em Leonardo da Vinci sis Gmäld «Oobigmool» drin isch und wo zum UNESCO-Wälterb ghört, s Chloschter Chiaravalle, d Basilika vom häilige Laurenz, d Chile vom Sankt Mauritius, dr Palascht vom Erzbischof, s Gmeindhuus Palazzo della Ragione oder Broletto us em 13. Joorhundert, dr Palazzo Marino us em 16. Joorhundert, s Castello Sforzesco, wo d Burg vo de Herzög vo Mailand gsi isch, s Nazionalmuseeum für Naturwüssechaft und Technigg, dr Hauptbaanhof und d Ychaufsgass Galleria Vittorio Emanuele.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S ursprünglige Mailand isch d Hauptschdadt vo de keltische Insubrer gsi. Si isch ane 222 vor dr Ziitwändi vo de Römer eroberet worde, wo dr Stadt Mediolanum gseit hai. Ane 286 isch si d Houptstadt vom Röömische Riich worde.

Im Middelalter het d Schdadt d Unabhängigkeit vo siine Erzbischöf erkämpft. Si het dr lombardisch Schtedtebund agfüehrt, wo gege d Staufer-Kaiser grichtet gsi isch. 1162 isch d Schdadt vom Kaiser Barbarossa zerschdört worde, fümf Johr spöter isch si wider ufbaut gsi. 1277 het d Familie vo de Visconti Mailand beherrscht, 1395 hai d Visconti dr Herzogstitel übercho und ä grosse Deil vo dr Lombardei eroberet. 1450 sin si vo dr Familie vo de Sforza abglöst worde. Am Afang vom 16. Johrhundert isch s Herzogdum Mailand in französischi Hand cho, und ane 1535 isch es an Spanie gfalle. Sit 1714 het s Öschdriich ghört, vo 1797 bis 1814 isch s französisch gsi, noch em Wiener Kongräss wider öschdriichisch und sit 1859 ghört Mailand zue Italie. Während em Zweite Wältchrieg isch d Stadt vo 1943 bis 1945 d Hauptstadt vo de radikalfaschistische Italiänische Sozialrepublik gsi.

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Mailand – Sammlig vo Multimediadateie

Nowiis[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistiche demografiche ISTAT. Monatliche Bevölkerungsstatistiken des Istituto Nazionale di Statistica, Stand 31. Dezember 2013.