Luussä

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
47.8116518.454011636Koordinate 47° 48′ 42″ N, 8° 27′ 14″ O
Luussä
Wappe vo Luussä
Höhe: 636 m
Flechi: 1012,348 hadep1
Iiwooner: 255 (2001)
Iigmäindig: 1. Januar 1975
Postleitzahl: 79780

Luussä (amtlich Lausheim) isch èn Stadtdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg

Geography[ändere | Quälltäxt bearbeite]

È Dorfportrait vo Luussä im Dobel vum Wylergrabbèbach, ènèm Sitèbach vo dè Mittlerè Wuètè

Luussä lyt im nördlichè Albgau in èm rächtè Sitèdal vo dè Wuètè, wo dè Bach Wylergrabbè vo dè Höchi öschtlich vu Bõõdorf üüber Luussä bis zum Blomegger Wyler am unterè Bortal vo dè Wuètèflüè flüèßè duèt. Churz vor dè Mündig vom Wylergrabbè lyt diè ehemôlig Luusämer Mülli sowiè dirèkt dört denebbè d Baantrassè vo dè Sauschwänzlebaan. I dè witerè Umgebig liget d Dörfer Blomegg, Grimmelzofè, Lèmmbbach, Münchingè un nördlich uff èm Bärg obbè Ewèdingè.

Nammè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luussä bedütet nit d Heimèt vo dè Luus, wiè landläufig vomuètet wörd. Luus- bezièt sich uff Luss- odder Luz-, wa uff mittelhochdütsch (ergo alemannisch) lûz odder lûze bedütet, im Hochdütschè sait mò "Versteck, Lauer" dõdezuè. D Èndig heim bedütet Lager, also isch mit Luussä èn Lager gmeint, wo voborgè odder (hinter m Wyler hinnè obbè) voschteggt lyt.

Gschichtè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ort[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luussä vom unterè Wylergrabbè dalobsi aagluègèt

Luussä isch in èm Vodraag vom 11. Mai 780 èrschtmòls erwäänt worrè. Richsind und Wenilo hèn dört iren Bsitz z Luussä a s Kloschter St. Gallè vokauft, woby si Luussä als Lehè widder zrugg chriègt. Spôter isch Luussä vo dè Grafè vo Nellèburg, welli dõ lang s Vogteirächt uusgüèbt hèn, sowiè vo dè Herrè vo Blomegg behèrrscht worrè. 1456 hèt s Kloschter St. Bläsy, nõchdèm s Dorf scho vorher èmòl churzi Zit sebbèm Kloschter ghört hèt, Luussä èngültig bis zu dè Säkularisation bzw. Gründig vom Großherzogdum Baddè 1806 übbernõ. Vo 1806 bis

Wappè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Wappè vo Luussä zeigt obbè èn rächteggigè, gäälè Balchè mit èm blaue, einzelnè Hirschgwey. Sèll Sǜmbol stòt für d Hèrrschaft vo dè Nellèburger. Dè gröscht Deil nimmt unterhalb dè silberne, uffgrichtetè Hirsch uff blauem Grund iì. Sèll Sǜmbol stòt für d Hèrrschaft vom Kloschter St. Bläsy, un findet sich bi vill Dörfer in Richtung Südschwarzwald widder. Z St. Bläsy hèt mò im spòtè Mittelaalter zum öschtlichè Rand vom Südschwarzwald hy expandyrt, sèllèwäg findet sich dè blauè Hirsch bi rächt vill Dörfer i dè Gegènd im Wappè widder.

Kirchè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die ortsbildbrägendi Kirchè vo Luussä isch au kunschthistorisch bedütend. Kirchèpatrôn isch dè Hl. Nikolaus. Sellèm isch au diè Nikolauskapellè gwidmet, wo i dè Kirchè innè z findè isch. I derrè Kapellè söll annodubaki è Meßgwand vom Hl. Nikolaus uffbewaart worrè sy.

Vokeer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luussä vom Grimmelzofer Flüè uus gsää, dè Bligg goot übber d Museumsmülli im Wyler links unnè dè Wylergrabbè uèzuès bis Luussä. Unterhalb vo dè Mülli lyt dè Luussämer Baanhof, im Dal volauft d K 6597

Strõßèvokeer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luussä isch è tǜpischs Strõßèdorf, wo a dè K 6597 lyt. Übber d K 6597 isch Luusää daluffwärts mit Münchingè un Bõõdorf vobundè. Dalabsi mündet d K 6597 z Grimmelzofè i d B 314, wo s Aaschluß uff Stüèlingè, Düèngè un Waldshuèt git. I dè Dorfmitti gòt è munzigs Landschtrôßle übber dè Wizämer Bärg uff Wizä. Obberhalb vom Dorf zwygt è witteri Landschtrõß vo dè K 6597 ab, wo a dè linkè Dalwangè uè un witter uff Ewèdingè gòt. Dè nägscht Autobaanaaschluss isch z Eschingè uff d A 81 in Richtung Stuègètt/Frankfurt. S abgschidene Dorf im Wylergrabbèdal isch übber è SBG-Buslinniè erreichbar, sèlli wörd abber sèltè un fascht nu für dè Schüèlervokeer bediènt.

Ysebaavokeer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luussä hèt immerhy vo 1899-1955 èn Baanaaschluss ghaa, un zwar übber d Station im Wyler a dè Sauschwänzlebaan, wo vo Im Wyler (hochdt.: Im Weiler) uff Luussä-Blomegg (hochdt.: Lausheim-Blumegg) umbenamst worrè isch. Allerdings lyt sèlli Baanstation 3,5 km èwäg un 135 m düèfer. Ab 1977 wörd diè Station als Haltepungt vo dè Museumszüüg vo dè Sauschwänzlebaan widder (Stand: 2018) bediént, allerdings nu a 3-4 Dääg im Summerhalbjohr.

Voreine[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Luussä git s è baar Vorein :

Ußerdèm hèt d Dorfjugend vo Luussä è Cliquè mit èm Nammè ab-id-bar.de am Start, wo sich um s Fäschtè chümmèrè duèt. Näb dè Hauptbeschäftigung Alloholvonichtè hèt sèlli Cliquè au schu am Stüèlinger Städtlefäscht deilgnõ, im nüchternè (?) Zuèschtand hèn si sogar mòl è Wèbsitè [1] zschtand brocht.

Trivia[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Well d Luussämer als Bewooner von èrè wit entlegèni Ortschaft è permanèntè Unabhängigkeitswillè hèn, hèt mò d Dorf-Fasnèt bis vor churzèm (Stand: 2019) unter s Motto Freischtaat Luussä gschtellt. Èn eignè Chopf hèt au d Luussämer Dorfjugend (ab-id-bar.de un so) bewisè, wo si bi nèrè Ywoonerabschtimmung übber dè Nammè vum Dorfbach, dè Wylergrabbèbach,[2] zämmè mit Asbach abgschtimmt hèn. Obwoll è eifachi Meerheit für Asbach gschtimmt hèt, isch sèllè Vorschlaag vum Ortschaftsrõt undemokratischerwys abglèènt worrè.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Lausheim (Stühlingen) – Sammlig vo Multimediadateie

Einzelnõchwys[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. http://www.ab-id-bar.de/cms/index.php?id=1484069112&p=multi Websitè vo dè Cliquè ab-id-bar.de
  2. https://www.genios.de/presse-archiv/artikel/SK/20110823/ortsvorsteher-muss-viele-fragen-bea/RU3TANR6.html Yschpruch, wo zuè dè Abschtimmung Wylergrabbèbach gfüürt hèt