Schönenwerd
| Schönenwerd | |
|---|---|
 |
|
| Basisdate | |
| Staat: | Schwiiz |
| Kanton: | Soledurn (SO) |
| Bezirk: | Oute |
| BFS-Nr.: | 2583 |
| Poschtleitzahl: | 5012 |
| UN/LOCODE: | CH SWD |
| Koordinate: | 642610 / 24697347.3722168.00279386Koordinate: 47° 22′ 20″ N, 8° 0′ 10″ O; CH1903: 642610 / 246973 |
| Höchi: | 386 m ü. M. |
| Flächi: | 3.77 km² |
| Iiwohner: | 4799 (31. Dezämber 2011)[1] |
| Website: | www.schoenenwerd.ch |
 Schönewerd |
|
| Karte | |
 |
|
Schönewerd (amtlich Schönenwerd) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Oute im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Inhaltsverzeichnis |
Geografi [ändere]
Schönewerd liit a de Aare südweschtlich vo Aarau. D Gmeindsflächi bstoht us 11 % Langwirtschaftlichi Flächi, 44,9 % Waud, 39,6 % Sidligsflächi und 4,5 % suschtigi Flächi.
Nochbergmeine si Ärlischbach, Nedergösge, Grezebach, Kölike, Oberämpfäude und Eppebärg-Wöschnou.
Gschicht [ändere]
Schönewerd isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 778 aus Werith.
Bevöukerig [ändere]
| Johr | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1888 | 1900 | 1910 | 1920 |
| Iiwohner | 556 | 577 | 714 | 936 | 936 | 1812 | 2642 | 3051 |
| Johr | 1930 | 1941 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 |
| Iiwohner | 3254 | 3313 | 3851 | 4561 | 4793 | 4746 | 4851 | 4761 |
De Uusländeraateil isch 2010 bi 36,8 % gläge.
Religion [ändere]
31,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 38,5 % römisch-katholisch.
Politik [ändere]
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 13,5 %, EDU 0,9 %, EVP 1,9 %, FDP 21,5 %. GLP 4,1 %, GP 6,3 %, SP 17,8 %, SVP 28,5 %, Suschtigi 1,5 %.
Gmeindspresidänt isch dr Peter Hodel (Stand 2012).
Wirtschaft [ändere]
Z Schönewerd isch im Johr 1851 dr Schuehärsteller Bally gründet worde. D Schuehfabrik isch in de 1990er zuegmaacht worde. Bally isch siit 2008 im Bsitz vo de öschtriichische Labelux Group GmbH.
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,9 % gläge.
Sproch und Dialäkt [ändere]
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 4761 Iiwohner 77,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,1 % Französisch, 9,2 % Italienisch und 11,9 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Schönewerd ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Biuder [ändere]
-
Stiftschile
-
Garteschlössli vom Carl Franz Bally
-
Carl-Franz-Bally-Dänkmol
-
Bally Schuehmuseum
-
Gmeindshuus
-
Brunne im Dorfzentrum
-
Hotel «Storchen»
_251.JPG)
Literatur [ändere]
- Philipp Abegg, Georges Bürgin et al.: Schweizerische Kunstführer GSK, Band 775/776: Industrieensembles und Parkanlage «Bally» in Schönenwerd, Bern 2005, ISBN 3-85782-775-0
- Otto von Däniken: Schönenwerd. Dorfgeschichte. Schönenwerd, 1974.
- Peter Heim: Königreich Bally. Fabrikherren und Arbeiter in Schönenwerd. Hier + Jetzt, Verlag für Kultur und Geschichte, Baden 2000. ISBN 3-906419-21-5
Fuessnote [ändere]
Weblink [ändere]
Allmänd (Commons): Schönenwerd – Sammlig vo witere Multimediadateie
