Kingersheim

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Kìngerscha
Kingersheim
Wappe Kart
Wappe vo Kingersheim
Kingersheim
Lag vo Kingersheim in Frankrich
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsàss
Département Owerelsàss
Arrondissement Milhüüsa
Kanton Wìttena
Kommünàlverbànd Mulhouse Alsace Agglomération
Geographischi Lag: 47° 47′ 30″ N 07° 20′ 17″ O
Heh 231 m
(227 m–250 m)
Inwohner 12.955 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 6.69 km²
Boschtleitzàhl 68260
INSEE-Code 68166
Internetuftritt:
Rothüss
Dialäkt: Elsassisch

Kìngerscha (frz. Kingersheim, dt. Kingersheim) ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Milhüüsa (Kanton Wìttena) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin).

Friahjer ìsch’s a gànz klei Büüradorf gsìì. Ìm letschta Johrhundert hàt's sìch vìel entwìckelt [1] un 's ìsch jetzt d 8. greeschta Gmein vum Owerelsàss[2].

Geographie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Kìngerscha lìegt ìm Norda vu Milhüüsa, ìn dr Elsassischa Ewena un ìsch zìmlig flàch. 's ìsch Mìtglied vu dr „Mulhouse Alsace Agglomération“.

Ursprunglig hàt's z'Kìngerscha verschìedena Viartel gaa wo zìmlig witt vunànder gsìì sìn un wo ìhr eigena Lawa ghàà han: s Zentrum, d Strüeth un Fernand-Anna.[3] Mìt dr Zitt ìsch dr laar Plàtz verbàuia worra un Kìngerscha seht jetzt üss wia-n-a Vorortstàdt vu Milhüüsa.

Ìm Norda vu Kìngerscha-Strüeth gìtt's a großa kommerziella Àrea, gnennt „Kaligone“ (vum ditscha „Kali“, waga da Mina friahjer, un vum Àltgriachischa „gone“). As hàt ààgfànga ghàà ànna 1969 mìt em Meewelgschaft „Le Mobilier Européen“ (vu dr Fàmìlia Rapp), mìttla ìn da Acker. Mìt da Johra hàt sìch dàs Gschaft vergreeßert, àndra sìn derzüekumma un jetzt ìsch's d zweita greeschta Kommerziellàreà vum Elsàss.

D Gmein hàt sìch mìt em Bàui vu nèia Hiiser àwer aui vu nèia Stroßa entwìckelt. D Autostroßa A35 (zitter 1965) un A36 (zitter 1966) düen sìch nìt witt dervu kritza. D Schnallstroß D430, vu Milhüüsa bis uf Gawiller, hàt Üssfàhrta z'Kìngerscha (zitter d Johra 1980./1990.). D D20 Stroß, vu Milhüüsa bis uf Wìttena un witterscht ìn dr Norda, ìsch ìn da Johra 1920. gmàcht worra, fer nìmm dur s àlta Zentrum vum Dorf dura z'brüücha. Sa brìngt dàto vìel Verkehr dur Kìngerscha. A Verlängerung vu dr Milhüüser Tràmlinia 1 war bis uf Kìngerscha un Wìttena vorgsah, àwer dàs kummt nìt vor mehrera Johra, wial's vìel dat koschta.[4]

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Kìngerscha ìsch zum erschta Mol gnennt worra ànna 1195 àls Kekingsem.

Àltertum[ändere | Quälltäxt bearbeite]

As gìtt Spura (àlta Mìnz, Täpfasplìtter) àss ìn dam Ort scho friahjer Litt glabt han, ìm Neolithikum, un ìn da reemischa un merovìngischa Zitta. Noh dr Legand, sèig ursprunglig a Jàgdhüss do gsìì, wohrschins ìm historischa Zentrum (Kingersheim-Centre).

Mìttelàlter[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Kìrchgmein vu Wìttena un Kìngerscha sìn ìn era Kronik erwähnt worra, ìm XII. Johrhundert. Noh dara Kronik häig dr Bìschoff Lüthold vu Bàsel befohla àss d Kàpalla vu Kìngerscha zu dr Wìttener Kìrchgmein sott gheera. Ànna 1216 hàt d Àbtei vu Nèiwiller a Relique vu Sànkt Adelphus ìm Kloschter vu Scheensteibàch gschankt; dia Relique ìsch ìn d Kàpalla vu Kìngerscha kumma.

D Herra vu Kìngerscha sìn zitterm XIV. Johrhundert d àdliga Fàmìlia Hus vu Wìttena gsìì. Sa han uf Wìttena un uf mehrera Därfer drum umma gherrscht. Ìn'ma Dokumant vu 1351 steht àss dr Thierry vu Hus a Viartel (¼) vum Wìttener Schloss un s Dorf Kìngerscha bikummt.

Noh da Hus ìsch d àdliga Fàmìlia vu Andlau kumma. Ànna 1473 hàt dr Lazare vu Andlau vum Peter vu Hàgabach d Regiarung vu Kìngerscha bikumma. Ar hàt d Judith vu Ramstein ghiirota un hàt vun'ra a Suhn bikumma: Ludwig (1474-1509). Dr Ludwig vu Andlau ìsch Ritter gsìì, ar hàt a Schloss z'Kìngerscha bàuia un ìsch dìnna gwohnt. Vu ìhm stàmmt d Fàmìlia vu da Audlau vu Kìngerscha.

Drissigjohriger Kriag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ìm Drissigjohriger Kriag hàt s Dorf glìtta. S Schloss ìsch àm 25. Novamber 1632 vu da schwedischa Truppa verbrennt worra. Üss Vorsìcht sìn d Iwohner vu Kìngerscha uf Milhüüsa kumma, wo ìn dara Zitt mìt da Schwitzer Kàntona verbunda gsìì ìsch. Noh dara Perioda sìn mehrera Schwitzer Fàmìlia uf Kìngerscha ku wohna.

Nèizitt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Därfla ìsch làng àrm un büürisch blìewa. Ànna 1834 ìsch àwer do a Fàwrìk vu gmolta Stoff kumma, dàs hàt ìn dr Gmein a nèier Schwung gaa, meischtens noh 1880, wo d Stoffdruckarei a waltwitt Erfolg bikumma hàt[5].

Wahrem zweita Waltkriag ìsch Kìngerscha ìm Juni 1940 vu da ditscha Truppa besetzt worra. 230 Junga Kìngerscher sìn ìn d ditscha Wehrmàcht zwunga worra. Ìm Wìnter 1944/45 han d Befrèiungskampfa z'Kìngerscha stàtt gfunda. Àm 20. Janner 1945 ìsch s Dorf frèi worra. Noh-n-em Sieg vu da frànzeescha Truppa sìn 90 tota Soldàta un 47 tota Zivil z'beklàga gsìì. 712 Wohnunga sìn gànz oder teilwiis zersteert gsìì. Sallamols han noch 2484 Iwohner z'Kìngerscha glabt.

Ìn da Johra 1930. han d Kàlimina vìel Àrweiter igstellt, dàs hàt Litt ààzoga wial d Leehn un d Lawesbedìngunga zìmlig àttràktiv gsìì sìn. Minaviartel sìn ìweràll ìn dr Gegend bàuia worra, z'Kìngerscha un z'Wìttena hàt's s Viartel „Fernand-Anna“ gaa.

Ìn da Johra 1960. hàt sìch d Ìnduschtrie entwìckelt. Gàschtàrweiter sìn ìn d Gegend ku wàndla, meischtens Italianer un Pola.

Ìm XXI. Johrhundert ìsch jetzt d großa Zitt vu da Fàwrìka un vu da Mina umma. D großa Gschafter un d Pàrtnerschàft mìt em Kommünàlverbànd „Mulhouse Alsace Agglomération“ màchà jetzt d Wìrtschàft vu Kìngerscha z'làuifa.

Verwàltung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Vu 1971 bis 1989 ìsch dr Marius Fischer (*22. Juli 1926; †7. Oktower 1995) Maire vu Kìngerscha gsìì.
  • Zitter März 1989 ìsch dr Jo Spiegel (*24. Novamber 1951) Maire vu Kìngerscha.

Kìngerscha gheert zum Kommünàlverbànd Mulhouse Alsace Agglomération.

Bevälkerungsentwicklung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1789 1820 1872 1900 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2007
Iwohner 240 426 718 811 5612 5925 7928 9655 11258 11961 13159

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vu Kìngerscha gheert zum Owerrhinàlemànnischa.

Adelphuskìrch

Literatür[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003
  • Bulletins de la Société d'Histoire de Kingersheim

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Kingersheim – Sammlig vo witere Multimediadateie

Referanz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik uf www.annuaire-mairie.fr (fr)
  2. Bevälkerung vu da Gmein ìm Owerelsàss (fr)
  3. Büech „Kingersheim et son histoire“ (fr)
  4. Milhüüser Tràmlinia 1, uf dr frànzeescha Wikipedia (fr)
  5. „L'histoire et la géographie“, uffem offiziella Webbsitt vu Kìngerscha ànna 2012, dur Internet Archive (fr)