Strossèbahn Schaffhuusè–Schlaatè

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Neuhausen–Oberwiesen-Stühlingen
Motoorwaagè vo dè StSS vor èm Depoo z Siblingè 1905
Motoorwaagè vo dè StSS vor èm Depoo z Siblingè 1905
Streckelengi:16,421 km
Spurwyti:1000 mm (Meterspur)
Stromsystem:900 Volt =
Maximali Neigig: 60 ‰
Minimale Radius:17 m
   
Stroossebahn Schaffhuusè
   
0,000 Hochrhybahn 430 m ü. M.
   
0,384 Neuhuusè Krüzstrooss 440 m ü. M.
   
1,888 Ängihof 455 m ü. M.
   
4,046 Beringè StSS 456 m ü. M.
   
5,942 Lööningè 470 m ü. M.
   
8,882 Siblingè 508 m ü. M.
   
9,120 Depot Siblingè
   
10,827 Siblingerhöchi 555 m ü. M.
   
12,539 Hohbrugg 502 m ü. M.
   
14,551 Schlaatè 467 m ü. M.
   
Depot Schlaatè
   
15,540 Bartèmülli (spöter uffgloo)
   
16,421 Oberwisè-Stüèlingè 456 m ü. M.

Diè Strossèbahn Schaffhuusè–Schlaatè, abkürzt StSS, isch è Vokeersunternää im Schwizer Kanton Schaffhuusè. Es hèt è elektrischi, meterspurigi Überlandstroossèbahn betribbè, welli vom 8. August 1905 aa Neuhuusè mit èm Schlaatèmer Ortsdeil Oberwisè verbundè hèt. Diè Züège vo dè StSS hèn dodèby durchgängig vo un bis i di Kantonshauptschtadt Schaffhausen vokeert. Dodèby hèn si d Gleis vo dè ehemaligè Stroossebahn Schaffhuusè gnutzt, welli vo dè Schaffhuuser Strossèbahn (SchSt) betribbè worrè sin. Am 1. Oktober 1964 hèt mo diè Züüg uff dè Überlandstrecki durch Autobuss ersetzt. S Unternemmè hèt ab dört als Autoverbindung Schaffhausen–Schleitheim (ASS) firmyrt, sit 2001 heisst s Regionale Verkehrsbetriebe Schaffhausen (RVSH).[1] Diè Aktiègsellschaft tretet meischt unter dè Marketingbezeichnig SchaffhuusèBus uff un betrybt usserdèm no diè Linniè 22 bis 25.

Vorgschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Johr 1863 isch d Hochrhybaa vo Basel gu Konschtanz eröffnet worrè. Si füürt durch dè Chläggi im Kanton Schaffhuusè. Diè Streggèführig versuècht èn Kompromiss z ermöglichè, well diè verschidnè Gemaandè um èn Baanaaschluss konkurryrt hèn. Diè Gmeindè entlang èm Randè hèn mit Uusnaam vo Beringè nicht berücksichtigt wörrè könnè.

Als 1870 dè Bau vo dè Sauschwännzlèbahn bschlossè worrè isch, hèt mo d Idee von èrè normalschpurigè Vobindig vo Stüèlingè noch Beringè kaa. 1872 hèt d Schwizerische Eidgnossèschaft è Konzession erdeilt zum Bau von èrè Vobindig vo Stüèlingè nooch Beringè, 1875 isch sogar èn Staatsvotraag abgschlossè worrè. Uffgrund vom abflauendè Ysebaaboom isch diè Idee abber niè realisyrt worrè.

Grossi Deil vom Kanton Schaffhuusè sin bis zum End vom 19. Johrhundert zu nèm Baanaaschluss kõ. Dõher hèt s dè Regyrigsrôt vom Kanton Schaffhuusè für aagmessè ghaaltè, dè Kanton bim Bau von èrè Schmalspurbahn sèlber a d Kandarrè z nää. Am 14. Februar 1904 hèn diè Stimmberechtigtè vom Kanton s Dekreet übber dè Bau un Betriäb von èrè Strôssebaan Schaffhuusè–Schlaatè befürwortet.

Streggèbeschrybig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Kilometryrig vo dèrè Überlandstreggi hèt bi dè Durchfahrt unter dè Hochrhybaan aagfangè; selli isch er im Zuug vo dè Klettgauerstrõss erfolgt. Es isch witter d Halteschtell Kreuzstrasse koo, bevor aaschliessend d Engi durchfaarè worrè isch – so würd èm Yschnitt zwischèm Buechbüel un èm Galgèbuck gsait. Bim Engihof[2] hèt sich diè erschti Uuswychi bfundè, diè offiziell Stationsbezeichnig hèt uff Engehof gluttet. Diè Streggi füürt dört entlang vo dè Hauptstrõss 14 übber Beringè un Lööningè noch Siblingè. Diè drei Ört hèn je ein Baanhof bsessè, z Siblingè hèt sich au s Depot mit Werkschtatt bfundè. Diè Beringer Station hèt zu dè Abgrenzig vo dè Station Beringen Bad Bf an dè Hochrhybaan Beringen StSS gheissè.

Bi dè Passhöchi Sibblingerhöö, wo au è glychnamigi Halteschtell exischtyrt, lyt dè Scheitelpunkt vo dèrè Streggi. Im witerè Volauf füürt si ohni Zwischèhalt a dè Sidlung Näppèdaal vorbi zu dè Halteschtell Hohbrugg, aaschliessend folget si dèm Daal zum Baahof Schlaatè, wo ebbèfalls è Depoo exischtyrt hèt. Kurz druff folgt d Endschtation Oberwiesen-Stühlingen, umittelbar vor dè Zollschtation a dè Staatsgränz zu Dütschland. Dè Baahof vo Stüèlingè a dè Wuètèdaalbahn isch vo dört uus öppè èn halbè Kilometer entfernt, d Stüèlinger Ortsmitti lyt ugfäär èn Kilometer entfärnt.

Diè Infraschtrukturgränz zwischè SchSt un StSS isch aafangs ebbèfalls bi dè Durchfahrt unter dè Hochrhynbahn voloffè. Dè 780 Meter lange Abschnitt zwischè dè Haltescjtell Neuhuusè Scheidegg un dem Hochrhybaa-Viadukt hèt aafangs zu dè SchSt ghört un isch erst 1908 a d StSS übbergää worrè. Trotzdäm isch sellè Abschnitt scho vo Aafang aa mit dè uff dè Überlandstreggi üblichè 900 Volt Glychschtrom elektrifizyrt. Uff dè 1,74 Kilometer langè Streggi zwischè Baanhof Schaffhuusè un Neuhuus Scheidegg `sin d StSS-Züüg hingeggè unter dè im Stadtbetryb üblichè 600 Volt Glychschtrom gfaarè. Allerdings hèn si nit alli Zwischèhalteschtellè vo dè städtischè Stroossèbaa bedyènt, ghaaltè worrè isch nu a dè Stationè Schaffhuusè Krütz un Neuhuusè Rhyhof. Diè Güèterzüüg sin dodèby nu no 0,6 Kilometer übber dè Personèbaanhof usè zum Güèterbaanhof wittervokeert. Mit sellè Züüg hèt 1905 au dè Güètervokeer uff èm Netz vo dè Stroossèbaan Schaffhuusè aagfangè.

Insgsamt sin 13,7 Kilometer vo dè 16,421 Kilometer langè Überlandschtreggi stroossèbündig voloffè.[3] Nu zwischè Sibblingè un dè Sibblingerhöchi hèt s zwei kurzi Abschnitt uff èm Eigètrassee gää, welli hauptsächlich im grösserè Kurveradius vo dè Bahn geggèüber dè Strooss begründet gsi sin. Grösseri Kunschtbautè sin nit vorhandè gsi. Grossdeils sin Vignolschinnè vowendet worrè, nu i dè Ortsdurchfaartè hèt d Baan uff Rilleschinnè vokeert.

Faarzüüg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Motoorwaggè[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Diè Schwizerischi Induschtry-Gsellschaft (SIG) hèt am Betrybsbeginn zämmè mit dè Maschinèfabrik Örlikè (MFO) vir Trybwäggè CFe 4/4 1–4 glifferèt. Sie hèn Platz für 36 Passagyr botè un zuèsätzlich è Gepäckabteil kaa. Si wared urschprünglich 25 km/h schnell, sin abber spööter uff 40 km/h umgrüschtet worrè. Si hèn è Längi vo 15 Metern un hèn 20 Tonnè gwoggè. Uffgrund vo dè positivè Vokeersentwicklig hèn diè glychè Unternemmè 1907 dè füüfte Trybwaggè glifferet CFe 4/4 5. È Johr nooch Betrybsuffnahm hèn diè obbè gnanntè Firmè dè Gepacktrybwaggè Fe 2/2 51 glifferet. Er isch spööter als Xe 2/2 51 umzeichnet worrè. 1921 isch dè Trybwaggè CFe 4/4 6 glifferet worrè.

Aahänger[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Diè Baan vofüègt übber acht zweiachsigi Personèwaggè C 11–18 un übber èn virachsigè Personèwaggè C4 61. Es stönn usserdemm nüün deckti Güèterwaggè K 21–29, füuf offeni Güèterwaggè L 31–35, vir zweiachsigi Holztransportwäggè M 41–44 un èn virachsigè Holztransportwaggè M 46 zur Verfüègig.

Relikt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Stationsgebäudi Lööningè
  • Güèterschuppè Siblingè
  • Depoo Siblingè
  • Wartehüsli Siblingerhöchi
  • Güèterschuppè Schlaatè

Literadur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Florian Inäbnit: Elektrische Strassenbahn Schaffhausen–Schleitheim. Prellbock Druck & Verlag, Leissigen 2000, ISBN 3-907579-14-3
  • 75 Jahre StSS / ASS. Beilage der Schaffhauser Nachrichten, der Schaffhauser AZ, der Klettgauer Zeitung und des Schleitheimer Bote. Verlag Stamm + Co, Schleitheim 1980

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Einzelnochwys[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Gesetz über die Regionalen Verkehrsbetriebe Schaffhausen vom 21. August 2000 uf rechtsbuch.sh.ch abgruèfè am 4. März 2012 (PDF; 19 kB)
  2. Bezeichnig uf de topografische Charte Blatt 1031 vo 1957
  3. Straßenbahn Schaffhausen - Schleitheim (StSS) uf www.eingestellte-bahnen.ch
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Strassenbahn_Schaffhausen–Schleitheim“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.