Zabern

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Zàwere
Saverne
Wappe Kart
Wappe vo Saverne
Saverne
Lag vo Saverne in Frankrich
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante Elsassisch
Regionalvariante Unterelsassisch
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsàss
Département Unterelsàss
Arrondissement Zàwra
Kanton Zàwra
Kommünàlverbànd Région de Saverne
Geographischi Lag: 48° 44′ 32″ N 07° 21′ 46″ O
Heh 200 m
(177 m–463 m)
Inwohner 11.685 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 26,01 km²
Boschtleitzàhl 67700
INSEE-Code 67437
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Stéphane Leyenberger
2014-2020
Rohan-Schloss, z Zàwra
Dialäkt: Elsassisch

Zàwra (frz. Saverne, dt. Zabern) ìsch a Stàdt ìm Elsàss, nohch vu Lothrìnga, ungfahr 40 Kilometer nordweschtlich vu Strossburi un ungfahr 15 Kilometer vu Wàssla.

Dr Fluss Zorn un dr Kànal zwìscha Marne un Rhii gehn d Stàdt dura. Zàwra lìegt uf dr Zug-Linia zwìscha Strossburi un Pàris.

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Da Ort, wo Zàwra lìegt, ìsch scho làng har a Durchgàng zwìscha Elsàss un Lothrìnga, ìn da Vogesa. Ìn dr Reemischa Zit hàt's do a Militärstàtion gaa. Drèi Wìrtschàfta sìn salamols àm Wag entlàng gstànda ; dernoh ìsch da Ort "Tres Tabernae" (Drèi Wìrtschàfta uf Làtinisch) gnennt worra.

Dr heechscht Punkt vu dr Stàdt ìsch d "Hocha Stàdt" worra ; ìm III. Johrhundert ìsch a Müüra drum umma bàuia worra.

Ìm IV. Johrhundert, mìt dr Välkerwànderung, sìn d Àlemànna àm Plàtz vu da Reemer kumma.

Ìn dr frànkischa Perioda hàt Zàwra zum Bischtum Metz gheert.

Nooch de Schlàcht vun Hüsberje, 1262, wii de Bischof geje de Strossburjr Bürjrmilize vrliirt, wurd Zàwere fescht Residenz vun de Bischöf vun Strossburi.

1444 müess sich öi Zàwere geje d´Armagnake wehre, wii nooch`m Alte Zürichrkriej plindrnd durch`s Ländele ziehn.

Zwìscha 1417 un 1789 - bis zue`r Revolution bliibt Zàwra d Residanz - bsundrs untr de vum frànzeesch Künnij ingsetzt Rohan.[1] Mìt dam hàt d Stàdt a greeßera Entwìcklung bikumma ; zum Beispiel sìn vìel Gebäi bàuia worra - `s wichtigscht Monüment: `s Rohan-Schloss.

Ànna 1525, wahrem ditsche Büürakriag, han d Büüra, unter dr Leitung vu Erasmus Gerber, d Stàdt Zàwra àls Zueflucht genumme vor de Truppe vum Herzog Antoine vun Lothringe. De Büüre hàn mét`m Herzog frej`s Geleit vrhàndelt - ohne Wàffe. De Làndsknechte hàn àlli màssakriirt un de Stàdt gebràndschatzt.

Dr drissigjeehriga Kriag hàt ìn Zàwra vìel Schàda brocht. Dr Besìtzer vu dr Stàdt hàt mehrmol gwachselt.

Nooch`m ditsch-fràzeesch Kriej ém Richslànd Elsass-Lothringen ésch Zàwere, ém Weschte vum Elsass, àn der Bàhn un Stross uff Pàriss, e Garnisonsstàdt wore un de Preisse hàn`s Militär gràd én`s Rohan-Schloss inquàrtiirt. Ands 1913 ésch d´Stàdt de Béhn vun d Zàwerer Affär wore.

Bevelkerungsentwicklung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2007
Inwohner 9056 9682 10170 10327 10278 11201 11966

Beriahmta Zàwerer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Franz Xaver Murschhauser (1663–1738), Komponischt un Organischt
  • Erich Mercker (1891–1973), ditscher Moler un Isschnelllàuifer
  • Georges Reeb (1920–1993), frànzeescher Mathematiker
  • Adrien Zeller (1940–2009), frànzeescher Politiker (UMP)

Sanswìrdigkeita[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S wìchtigschta Gebäi z Zàwra ìsch s Rohan-Schloss, wo bàuia worra ìsch ànna 1790. As hàt a 140 Meter-lànga Fàssàda üs rosatotem Sàndstei. As blibt nit meh ìwrig vum mìttelàlterliga Schloss, wo ìn dr Nàcht vum 24. Septamber 1779 brennt hàt.[2]

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vun Zàwere ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

Externa Lìnks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Zàwre – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Saverne in der Topographia Alsatiae (M. Merian)“.

Referanz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Gschìcht vu Zàwra (fr)
  2. S Rohan-Schloss (fr)