Wiedikon

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Ùndertòggeborg
d Büelchile vo Wiedike

Wiedike isch en Stadttail vo de Stadt Züri und bildet de Chrais 3. Är bistoot us de drüü Quartier Alt-Wiedike, Frieseberg und Siilfeld. De alti Dorfchern, wo no e paar alti Hüser stönd, lit am Fuess vom Büel gege d Schmidi Wiedike hii. Wiedike het en aigne Baanhof vo de SBB und d Üetlibergbaan het vier Statione i dem Stadtchrais. En Drittel vo de Iiwooner sind Usländer. E Minderhait bildet die orthodoxe Jude, wo en aigni Synagoge hend und weg irer Tracht uuffalet.

Quartierbild[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im alte Dorfchern isch s Huus vom hüttige Ortsmuseum Wiedike beraits för s Joor 1594 bizügt. Drüber erhebt sich de Büelhügel, wo mit Villene gsoimlet isch. Vom Büel cha mer öber d Stadt luege. Obwoll de Fridhoof Siilfeld die grööscht Grüealaag vo de Stadt isch, wiist Wiedike wenig öffitlichi Grüeflächi uuf. Da werd uusgliche dur Woonsidlige, wo nöd selte en grüene Hinterhoof hend und au, ass de Chrais im Süüde vo de Allmend und im Weste vom Üetliberg bigrenzt werd. D Hochhüser vom Triemlispitool, wo ane 1970 baut wore sind, chamer öber di ganzi Stadt gsie; über iri Architektuur gönd d Mainige usenand. Im Gmainschaftszentrum Höiriet git s en Straichelzoo.

Wiedike het es paar Fridhööf. De grööscht isch de Fridhof Siilfeld, wo birüemti Lüt bigrabe sind, so de Gottfried Keller, d Johanna Spyri und de Henry Dunant. Nöd öffetlich zuegänglich sind die baide israelitische Fridhöf.

Im Oste goot Wiedike bis a d Sihl. S Ostportaal vo de Nordrööre vom Üetlibergtunnel isch no uf em Gebiet vo Wiedike; s Portal vom Südtunnel isch im Quartier Züri Laibach.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wiedikon-blazon.svg
Schlachteplaan vo St. Jakob bi de Siil

Z Wiedike sind scho ide Staizit Mensche umgloffe, wien e Isebieli zaigt, wo im Binz gfunde worden isch. Au e paar Lanzespitze und anderi Objekt us de Bronzezit sind gfunde worde. Uf em Büel obe sind helvetischi Gräber usgrabe worde. S Dorf Wiedike isch vo de Alemane gründet worde und bide reformierte Büehlchile het mer au e paar alemanischi Gräber gfunde, aber d Bewooner sind arm gsii und d Fundstugg drum nöd spektakulär. Z erschtmol erwänt isch Wiedike im Joor 889 as uuiedinc houa: de Perehtolo het em Fraumöischter a paar Länderaie vermacht.

Im Mittelalter isch Wiedike en königliche Riichshoof gsii, drum zaigt s hütige Woppe vo Wiedike de Riichsöpfel mitem goldige Chrütz. Da Woppe isch zerschtmol imene Woppebueche us em Joor 1674 abbildet. Zu de Riichsvogtai Wiedike het nebet e paar Buurehööf au Albisriede ghört. D Grenze im Weste isch uugföör d Siil gsii und im Oste d Limet.

Wäred em Alte Zürichrieg hend d Aidgnosse im Joor 1442 ganz Wiedike abebrennt. Drufabe hend sich d Aidgnosse und d Zörcher i de Schlacht bi St. Jakob ade Siil tüchtig verhaue, wobi nöd nu de Zörcher Büergermaister Rudolf Stüssi gfalen isch.

Im Joor 1787 isch s Siilfeld zunere aigne Gmaind worde und vo Wiedike abtrennt worde. Vier Joor spöter het z Wiedike sis aigni Bethus öbercho, wo hüt under Denkmolschutz stoot. Noch de Französische Revolution isch Wiedike e selbständigi Gmaind gsii. 1875 isch Wiedike a s Iisebaannetz agschlosse worde, doch isch de hütig Baanhof e Noibau usem Joor 1927.

1893 isch Wiedike zäme mit witere Gmainde i d Stadt Züri iigmaindet worde. Wiedike und Ussersiil hend denn de Chrais 3 bildet. Doch 1913 isch Ussersiil en aigne Chrais worde. 1896 isch d Büelchile baut worde.

Wertschaft und Vercheer[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wiedike isch vor alem e Woonquartier und die paar wenige Industrie wo bistande hend, sind wegzoge. Uf em Büel isch e Kantonsschuel. Im Triemli stönd d Hochhüser vom Triemlispitool, ais vo de grööschte Spitööler im Kantoo. S Zentrum vom Quartier isch d Schmidi Wiedike.

Wiedike isch guet vom öffetliche Vercheer erschlosse. D SBB füert e Lini vom Zörcher Hoptbaanhof öber Wiedike i d Ängi und denn em südliche Züriseeufer entlang. D Üetlibergbahn verbindet d Inestadt mit em Üetliberg, em Huusberg vo Züri, und haltet viermoll: im Binz, am Frieseberg, bim Schwäighof und im Triemli.

D Tramlini 9 und 14 faaret zmittst dur Wiedike und verbindet s Quartier mite Inestadt und em Triemli. D Linie 2 und 3 faaret entlang de westliche Grenze und d Tramlinie 13 und noierdings au 5 faaret im südliche Tail.

Lüt vo Wiedike[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Oskar Pfister (1873–1956): Pfarer und Psycholoog
  • Traugott Vogel (1894–1975): Schriftsteller
  • Köbi Kuhn (*1943): Trääner vom Schwizer Tschüttelitrupp
  • Urs Schönenberger (*1959): Tschütteler und Trääner
  • Phenomden (*1980): Musiker und Comiczaichner

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Wiedikon – Sammlig vo Multimediadateie