Wolbrg

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
S BL im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Basel-Landschaft und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Waldeburg vermyde, wo öppis anders meined.
Wolbrg (Waldenburg)
Wappe vo Wolbrg (Waldenburg)
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Basel-Landschaft (BL)
Bezirk: Waldenburgw
BFS-Nr.: 2895i1f3f4
Poschtleitzahl: 4437
Koordinate: 623514 / 24810247.3833287.75001532Koordinaten: 47° 23′ 0″ N, 7° 45′ 0″ O; CH1903: 623514 / 248102
Höchi: 532 m ü. M.
Flächi: 8,30 km²
Iiwohner: 1125 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.waldenburg.ch
Waldeburg

Waldeburg

Charte
Kanton SolothurnBezirk LiestalBezirk SissachArboldswilBennwilBretzwilDiegtenEptingenHölsteinLampenbergLangenbruckLauwilLiedertswilNiederdorf BLOberdorf BLReigoldswilTittertenWaldenburg BLCharte vo Wolbrg (Waldenburg)
Iber des Bild
w
Dialäkt: Baseldytsch

Wolb(e)rg, Wolbeg, Waldeburg oder Waldebuug (hochdytsch Waldenburg) isch e politischi Gmeind und Hauptort vom glichnamige Bezirk im Kanton Basel-Landschaft.

Lag[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wolbrg liggt am obere Änd vom Tal vo dr vordere Fränke, wo au Waldeburgertal heisst, am Fuess vom Obere Hauestai. Wolbrg isch die oberi Ändstation vom “Waldeburgerli”, dr Ysebaan vo Lieschtel här.

D Nochbergmeinde sin Oberdorf, Langebrugg, s soledurnische Mümliswil-Ramiswil, Reigetschwyl und dr Tschoppehof.

Wappe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sit 1926 hett Wolbrg e Wappe. Es zeigt en Adler mit blau-wyss gmuschterte Fädere, rotem Schnabel, roter Zunge und rote Kralle uff eme goldige Schild. Es isch dr Adler vom Schild vo de Grafe vo dr Frohburg. Denne hett friener moll dr ganz hyttig Bezirk Wolbrg und no meh gheert.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

1244 wird Wolbrg s erschti Moll urkundli erwäänt als Waldenburch. Dr Name isch vermuetli e Umdytig vo Walenburg, was «Burg vo de Walche (Wälsche)» bedytet, vilicht aber au e Zämesetzig mit em althochdytsche Personename Waldo.

Die erschti Besiidlig isch aber woohrschiins zu Zytte vo de Römer gsi, wo zur Sicherig vo ihrer Stroos yber dr Hauestai z Wolbrg vilecht e Wehralag baut hän. Im friene Mittelalter hetts Dorf no zue Onoldswil (hytte Ober- und Niiderdorf) gheert. No hytte gheert Wolbrg kirchlig zue Oberdorf, au wenn z Wolbrg syt em 13. Joorhunder e Kapälle gstande isch und syt 1833 e Chile stoot.

Wo dr Gotthardpass ereffnet worde isch, hett dr Hermann vo Frohburg s Stedtli Wolbrg grindet. D Stadt isch zur Sicherig vom Handelsverkehr yber dr Oberi Hauestai massiv gsicheret worde und von ere Burg bewacht gsi. Dr Ort hett au s Stadträcht biko.

1366 isch d Stadt an Bischof vo Basel und 1400 vo däm an d Stadt Basel ko. 1525 hett Wolbrg scho e Hammerwärk und e Yseschmiidi gha.

Anne 1833 isch Wolbrg der Hauptort vom glichnamige Bezirk im neu grindete Kanton Basel-Landschaft worde. Wo me d Centralbahn vo Basel über Sissech und Läufelfinge uf Olte baut hett, isch dr Verkehr yber dr Hauestai weniger worde. Drumm hett d Gmeind 1853 d Uhreinduschtrie im Ort igfiehrt. De Uhrefabrikante isches au zumene grosse Teil z verdanke, dass s “Waldeburgerli” baut worden isch. Hytte isches fascht e Vorortstram, aber friener isch es e wichtegi Persone- und Gietertransportbahn gsi (mit gresserem Rangierbahnhof z Lieschtel).

Sehenswürdigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • d Pfarrchile vo 1833, mit farbige Glasschiiben
  • s Pfarrhus, mit Deckemolereie
  • der mittelalterligi Ortskärn (s “Stedtli”)
  • d Burgruine

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lüüt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Waldenburg – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 2018-08-31. Abgrüeft am 2018-09-30.


Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Waldenburg_BL“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.