Giornico

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Giornico
Wappe vo Giornico
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Tessin (TI)
Bezirk: Leventinaw
Kreis: Giornico
BFS-Nr.: 5073i1f3f4
Poschtleitzahl: 6745
Koordinate: 709819 / 13973546.399998.86666391Koordinate: 46° 24′ 0″ N, 8° 52′ 0″ O; CH1903: 709819 / 139735
Höchi: 391 m ü. M.
Flächi: 19.5 km²
Iiwohner: 858 (31. Dezämber 2012)[1]
Giornico

Giornico

Karte
Karte von Giornico
w

Giornico (lombardisch Sgiurnì, dytsch veraltet Irnis) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Giornico im Bezirk Leventina.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Giornico lyt in dr Dalsohle vu dr Leventina uf boode Syte vum Tessin. Zwische dr Dorfdail lyt im Fluss e bewohnti Insle. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Altirolo im Nordweschte. Nochbergmaine sin Bodio, Faido, Frasco, Personico un Sobrio.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Giornico isch zum erschte Mol gnännt wore anne 935-940 as de Iudicibus Giornicensis, 1202 Iornico, ca. 1210-58 Zurnigo.

Am 28. Dezämber 1478 isch s in dr Gegnig zue dr Schlacht bi Giornico (ital. Battaglia dei Sassi Grossi) chuu zwische dr Aidgnosse un em Herzogtum Mailand.

Verwaltig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Giornico isch dr Romano Rossi.

Bevelkerigsentwicklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920
Yywohner 707 693 650 2147 577 768 832 882
Johr 1930 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 784 696 820 1063 1389 1305 1048 885

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr lombardisch Dialäkt vu Giornico ghert zum Ticinese.

Kultur un Böuwärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Chilche S. Nicolao (böue im 2. Johrzehnt vum 12. Jh., urspringli Dail vun eme Benediktinerchloschter, wu im 15. Jh. ufgee woren isch)
  • Bfarrchilche S. Michele (zum erschte Mol gnännt anne 1210, Chor 1644, Schiff 1787, Glockedurm 1861)
  • Chilche S. Pellegrino (1345 gweit, im 16. Jh. erwyteret, mit Wandmolereie us dr Spotrenaissance vu 1589 vum Giovanni Battista Tarilli un em Domenico Caresana)
  • Chilche S. Maria del Castello (11. Jh., erwyteret im 12., 13. un 14. Jh.)
  • Casa Stanga, e alt Wirtshuus us em 16. Jh., syt 1972 Sitz vum Museo di Leventina
  • Torre di Atto, sechsgschossige Wohndurm us em 14. Jh.
  • La Congiunta, e modärn Museum, wu em Bildhauer Hans Josephsohn gwidmet isch (böue 1989 bis 1992)
  • Dänkmol fir d Schlacht bi Giornico

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Giornico – Sammlig vo witere Multimediadateie