mundartforum

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
(Witergleitet vun Bund Schwyzertütsch)
Zur Navigation springen Zur Suche springen

De Verein mundartforum (1938 bis 1990 Bund Schwyzertütsch, 1990 bis 2018 Verein Schweizerdeutsch, churz VSD) isch de Tachverband vo de tüütschschwyzer Dialäktveräin, verglychbar mit de Muettersproch-Gsellschaft änet em Rhy.

Ziil[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Veräin wott d tüütschschwyzer Dialäkt pfläge, wil si di algemäin Umgangsspraach i de tüütsche Schwyz sind. Luut de Statute wott er ganz bsunders

  • s Wüsse, d Pflääg, d Wärtschetzig und s Bruuche vo de schwyzertüütsche Tialäkt fördere und
  • e modärns Mundartverständnis im Raame vo de schwyzerische Diglossy, aso em Zämespiil vo den alemannische Tialäkt und em Hochtüütsch, sterche.

S mundartforum würkt daadeby as Tachverband und Netzwäärch für all Gruppierige, wo am Tialäkt intressiert sind.

Er lueget, wie’s um d Dialäktkultur staat, wo i dr Literatur und au i den elektronische Meedie und i der Schwyzer Musig en guete Platz hät.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Veräin isch am 15. Mai 1938 under em Name Bund Schwyzertütsch vom Adolf Guggebüel und em Eugen Dieth gründet worde. Sit 1990 hät er hoochtüütsch (!) Verein Schweizerdeutsch ghäisse, zum 80. Jubliläum 2018 hät er sich aber in mundartforum umtaufft.

Am 15. Määrz 2014 hett de Veräin amene usseroordelige Bott sölen uufglööst wäärde – ase hät s oordelig Bott z Olte am 16. November 2013 bschlosse gha.[1] S Gält gaat uus, me hät vil für die schöön Zittig SchweizerDeutsch uusggää, und d Mitglider wäärded elter und elter, nöii gits chuum na. Gäge d Uufhebig isch aber de Voorstand vo de Gruppe Züri gsy, gnauso di mäischte Mitglider, wo as Bott cho sind.

Durs Jaar 2015 dure händ irer paar Lüüt glueged, was mer chönt wytermachen us em Veräin. Am Bott am 14. Novämber isch drum en nöie Vorstand gwäält worde. E nöii „Webplattform“ zum Dialäkt isch entstande – lueg da dezue: Mundartforum.

Es git e Samlig vo Mundartliteratur, wo de Veräin zämeträit hät; und er hät uf dr Website e Lischte vo Schriftsteller, wo Wärch im Dialäkt gschribe händ.

Am 15. Dezämber 2018 hät de Veräin Schwyzertüütsch, wo vor 80 Jaar entstanden isch, z Gryffesee sis Jubileeum under em Titel mundartforum 80 gfyret.[2]

Veräin, wo dezueghööred oder dezueghöört händ[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Der alt Bund Schwyzertütsch hät drei Regionalgruppe ghaa:

  • z Bärn dr Bärndütsch-Verein, anne 1991 gründet, mit öppe 120 Mitglider; dä hät Läsigen und Voorträäg organisiert, isch aber aafangs 2016 uufglööst woorde, d Website isch aber no aktyv;[3]
  • z Zug d Gruppe Zugerland, aber si isch ygschlaaffe;
  • z Züri d Gruppe Züri mit öppe 250 Mitglider, wo Läsige, Züritüütsch­kürs und Voorträäg organisiert und en äigeni Website hät.[4]

S nöi mundartforum isch offe für all Gruppe, wo sich mit Mundart abgänd. Mitglider sind luut de Homepage

I guetem Kontakt staat me mit

  • em Mundartverein Schaffuuse,
  • de Walservereinigung Graubünde,
  • em Tüütschfryburger Verein KuND,
  • der Academia Glaronensis und
  • de Gruppe berndeutsch.ch.

Wüsseschaftlichi Arbete[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Grammatike und Wörterbüecher[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Veräin Schwyzertüütsch betreut d Gramatike und Wörterbücher, won i de Sery Grammatiken und Wörterbücher des Schweizerdeutschen in allgemeinverständlicher Darstellung usechömed. Bis jetz sind das scho 15 Bänd, unter anderem vo Bade, Basel, Davos, Luzärn, Rhywald, Schafuuse, Simmetal, Uri, Zug und Züri.

Zytschrift[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ab 1948 hät de Bund Schwyzertütsch und spööter de Veräin Schwyzertüütsch regelmäässig Heftli use. De Name und Form sind nöd alewyl glych gsy. Vo 2009 bis 2013 isch s e Zytschrift mit em Name SchweizerDeutsch gsy; nachanen isch s Gält uusggange.

I all däre Zyt häts immer en änge Kontakt zu de Dialäktology a de Hochschuele und de Redakzioone vo de Grammatike und de Wörterbücher ggää. Au sind aktuelli und politische Fraage diskutiert worde. Und wil i de Schwyz Alemannisch nöd nu Umgangsspraach isch, sondern zume (chlyne) Täil au Buechspraach, findt mer immer wider Täggscht – traditionelli und experimentelli.

Lüüt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Eeremitglider[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Presidänte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • 1938 bis 1958: Adolf Guggebüel
  • 1958 bis 1961: Bruno Boesch
  • 1961 bis 1963: Jacques M. Bächtold
  • 1963 bis 1987 Rudolf Trüb
  • 2008[1] bis 2015: Alfred Vogel
  • 2015 bis 2016: Stefanie Leuenberger
  • ab 2016: Luzius Thöny

Anderi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Internet[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Quälle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. 1,0 1,1 Zeitschrift SchweizerDeutsch 3/13, Editoral von Alfred Vogel, Präsident des VSD.
  2. d Jubileeumsfyr vom 15. Dezämber 2018 uf mundartforum.ch
  3. Bärndütsch-Verein
  4. Verein Schweizerdeutsch – Gruppe Zürich