Bürgergmäind

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Eidgenössisches Wappe
Gmainde i de Schwiz

D Bürgergmäind (regional au Burger-, Ortsbürger- bzw. Ortsgmäind) isch e Personalkörperschaft vom öffentlige Rächt in dr Schwiz.

Zu iire ghööre usschliesslig natürligi Persone, wo dr Status vom ene Bürger häi und eso s Häimeträcht vo dr jewilige (Bürger-)Gmäind, unabhängig vo iirem aktuelle Woonort.

D Bürgergmäinde underschäidet mä vo de politische Gmäinde, wo me-ne au Iiwoonergmäinde säit, im Wallis vo de Munizipalgmäinde, und au vo de Schuelgmäinde, wo’s aber nid in jedem Kanton git, und vo de Chillegmäinde, wo je nach Kanton und Konfessioon underschidlich organisiert sind. Wil d Mobilidäät vo de Lüt sit dr erste Helfti vom 19. Joorhundert immer grösser worden isch, verliert d Bürgergmäind imer mee an Bedütig und mit ere au s Gmäindibürgerrächt.

In de Kantöön Nidwalde, Schwyz, Appezäll Innerrhode, Nöieburg, Gämf und Waadt git s käini Bürgergmäinde. Nidwalde, Schwyz und Appezäll Innerrhode kenne aber öffentlich- und privaträchtlig organisierti Korporazioone, wo in vilem wie Bürgergmäinde funkzioniere. Hüt git’s in dr Schwiz no knapp 2000 Bürgergmäinde und Korporazioone.[1] Au dr Kanton Züri kennt käini Bürgergmäinde, aber in drei Gmäinde git s immer no bürgerligi Güeter.

In mängge Kantöön het mä d Bürgergmäinde in die politische Gmäinde scho integriert oder isch me draa das z mache. In de Kantöön Bärn, Jura und Soledurn zum Bischbil existiere nääbenenand Gmäinde, wo d Iiwooner- und d Bürgergmäind drennt si, und au Gmäinde, wo scho zämmegläit si (sogenannti Gmischti Gmäinde oder Äinhäitsgmäinde). Im Kanton Glarus si d Tagwen, wo vo de ehemolige gmäinsame Tagwärk, Fronarbete oder Gmainwärk härcho sind, uf e 1. Jänner 2011 verschwunde, wo me da di alte Gmäinde im ganze Kanton im Projäkt «Glarner Gmäindreform» abgschaffft und dur grossi Äinhäitsgmäinde ersetzt het.[2]

Au z Baasel het d Bürgergmäind iiri Existänzberächdigung scho fast ganz verloore, sit dass 2009 d Sozialhilf en Aagläägehäit vom Kanton worden isch.

Ane 1945 isch dr Schwiizerisch Verband vo de Bürgergmäinde und Korporazioone ggründet worde, wo syni Gschäftsstell z Bärn hett.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Rudolf Grüninger: Wer sind wir? uf dr Website vom Verband vo de Bürgergmäinde und Korporazioone
  2. Gemeindestrukturreform Website zu dr Gmäindreform im Kanton Glarus