Amde

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Amde
Wappe vo Amde
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: St. Galle (SG)
Wahlchrais: See-Gaster
BFS-Nr.: 3311i1f3f4
Poschtleitzahl: 8873
Koordinate: 729100 / 22340047.1489719.14091903Koordinaten: 47° 8′ 56″ N, 9° 8′ 27″ O; CH1903: 729100 / 223400
Höchi: 903 m ü. M.
Flächi: 43.48 km²
Iiwohner: 1784 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.gemeinde-amden.ch
Amde, vo Filzbach ännet em Walesee uus gseh

Amde, vo Filzbach ännet em Walesee uus gseh

Charte
PfäffikerseeZüriseeEntenseeliAatalweierSihlseeWägitalerseeObersee (Glarus)WalenseeKanton Appezäll UsseroodeKanton GlarusKanton SchwyzKanton ZüriWahlkreis SarganserlandWahlkreis ToggenburgAmdeBänggeErnetschwilEschebachGoldigeGommiswaldChaltbrunnRapperswil-JonaRiedeSanggalechappelSchänisSchmärkeUzneWeseCharte vo Amde
Iber des Bild
w

Amde isch e Gmeind vom Kanton Sanggale.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind lyt im Waalchreis See-Gaschter. S Dorf stoot am Bärghang überem Waalesee. Zwüschet em See und em Mattland bim Dorf sind höchi Felswänd, wo d Bärgbech mit spektakulääre Wasserfäll drüberabe gheie, so wie d Seerebachfäll bi dr Rinkwelle.

Uf Amde ufe chunt me mit de Auto uf dr Strooss vo Weese, wo ane 1882 bout worden isch. Am Ufer vom Walesee isch under der Felswand s Dorf Betlis. Dr Bärg grad oben am Dorf isch dr Mattstock.

Zum Gmeindgebiet vo Amde ghört im Süde öpen e Füüftel vom Walesee. Am Bärg obe lauft d Gmeindgränze uf dr Weschtsyte dr Flibach z’duruff und über de Südweschtgraat bis ufe Gipfel vom Speer. Vo da uus goot d Gränze es churzes Stuck dr Wasserscheidi zwüschet em Walesee, also em Yzugsgebiet vo dr Linth, und em Toggeburg, also em Yzugsgebiet vo dr Thur, noo. Wyter im Oschte chunt dr Bann vo Amde is obere Gebiet vom Schwemmibach, vom Sulzbach, vom Dürebach und vom Leischtbach, wo ali id Thur abe laufe. Oben am Leischtbachtobel isch dr Leischtchamm, dr höchscht Bärggipfel vo Amde mit 2101 Meter über Meer.

Ufem Gebiet vo Amde sind grossi Sidlige mit Feriehüüser bout worde.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bi Amde, wo scho sit em Middelalter es düütschsproochigs Gebiet isch, findt me no hüt einzelni Fluernääme, wo vo dr eltere rätoromanische Sprooch chöntet choo: Furggele, Tschingel, Gulme.

Z Betlis stoot d Ruyne vo dr Burg Strahlegg. S Chlooschter Schänis het vil Land bi Amde gha. Inere Urchunde vo dem Chlooschter usem Joor 1178 chunt dr Name vom Dorf in Andimo monte s erschte Mol vor.

1798 het Amde zum Kanton Linth und denn em Kanton Glarus ghört, und sid 1815 isch d gmeind bim Kanton Sanggale.

Architektur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblinks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Amde – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 2018-08-31. Abgrüeft am 2018-09-30.