Zweisprachige Straßennamen im Elsass

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Elsassisch

Zitter a pààr Johrzehnta gìtt's ìm Elsàss ìmmer mehr zweisprochiga Stroßatàfla ("zweisprochig" heisst do : uf Frànzeesch, d offiziella Sproch, un uf Elsassisch, dr regionàla Dialekt).

S elsassischa Sprochàmt (s OLCA) un verschìedena Vereiner wann durch dia Stroßanamma dr elsassischa Dialekt unterstìtza.

Dr Nàmma uf Elsassisch ìsch nìt unbedìngt d Ìwersetzung vum frànzeescha Nàmma. 's gìtt Fall wo d Stroß vu jehar a ältra Bezeichnung ghàà hàt, do ìwernìmmt s Elsassischa dr tràditionella Nàmma, aui wenn's uf Frànzeesch ìn da letschta Zitta gwachselt hàt.

Uf derra Lìscht wara dia Tàfla ufglìschtet, wo mìt em Bìld dokumentiert sìn.

Anze[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Ditsch
(H: hischtorisch)
(I: ìwersetzt)
Bemerkig
Kerchplatz Ense.jpg Kerchplatz Place de l'Église I: Kirchplatz

Barige[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Ditsch
(H: hischtorisch)
(I: ìwersetzt)
Bemerkig
Rue des Juifs à Bergheim.JPG Judagass Rue des Juifs I: Judengasse Z Barige isch ziter em 14. Joorhundert e jüdische Gmeind gsi.

A der Judagass Nummer 19 isch d Synagoog, wo ziter 1990 unter Dänkmolschutz als monument historique stoot.[1]

Buxwiller im Unterelsàss[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Buxwiller Herregass.JPG Herregass Rue des Seigneurs Do cha me no heerschaftlichi Hüüser sit em Middelalter gseh. Es sind schöni alte Fachwärchgebäu.
Bouxwiller Judegass 762.jpg Judegass Rue de Juifs Sid 1300 läbe Jude z Buxwiller. Die letscht Synagoge isch jetz es Museum.[2]
Buxwiller Kerichgässel.JPG Kerichgässel Rue de l'Église Bi der Kerich us em Johr 1614.
Buxwiller Sandgass.JPG Sandgass Rue du Sable

Eerstain[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Erstein5.JPG Katzegass Rue du Chat

Fortschwihr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Rue du grand jardin Fortschwihr.jpg Grossgardawaj Rue du Grand Jardin

Ìngwiller[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Ingwiller Röemerstross.JPG Röemerstross Route des Romains

Kaiserschbàrig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Street name sign in Kaysersberg.jpg Brunnagàssel Rue Jean Scriptoris

Làmpertschloch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Lampertsloch 454.jpg Hintergàss Rue du Général de Gaule

Màtzene[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
LàndStross.png d'Làndstross Rue du Chanoine MERTIAN

Menschter[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ortsschéld - eins mit zwei Nàmma
Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Munster die àlt Stross.JPG die àlt Stross La vieille Rue (Ìwersetzung)
Munster Kupferschmedtgass.JPG Kupferschmedtgass Rue des Chaudronniers (Ìwersetzung)
Munster Stosswihrstross.JPG Stosswihrstross Rue du 9ème Zouaves
Munster Wàseplàtz.JPG Wàseplàtz Place du 11 Novembre

Milhüüsa[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Iigàng vu dr Stàdt

Ànna 1991 hàt sìch a Verein ufgstellt fer z Milhüüsa zweisprochiga Stroßaschìlder ànamàcha. D erschta Stroßaschìlder sìn àm 23. Marz 1991 ufgstallt worra. S sìn d gànz erschta zweisprochiga Stroßaschìlder ìn era großa Stàdt ìm Elsàss gsìì.

D elsassischa Tàfla steht ìmmer unter dr Frànzeescha, sa wìrd àls nochhar derzüe gmàcht. As sìn nìt unbedìngt Ìwersetzunga vum Frànzeescha, àwer aui vìelmols d historischa Namma vu da Gàssa uf Elsassisch, wia sa ìn da àlta Text ìwer Milhüüsa stehn, zum Beispiel ìn da Gedìchta vum Auguste Lustig[3].

Ìm Novamber 2016 sìn's 215 zweisprochiga Stroßatàfla gsìì, un d Plàkàter àm Iigàng vu dr Stàdt sìn aui zweisprochig worra. Un àb un züe kämma wìder nèia Stroßa derzüe.

Bìld Elsassisch Frànzeesch Ditsch (hischtorisch) Bemerkung
Milhüüse Finster Gàsslà.JPG Finster Gàsslà Rue de la Lanterne Laternengasse
Milhüüse Gàntzeplàtzle.JPG Gàntzeplàtzle Place des Victoires Gänseplatz Uf dam Plàtz hàt ma friahier d Gans zamma brocht, vor ebb ma sa uf d Wiida gfiahrt hàt.
Milhüüse Gàrwergass.JPG Gàrwergass Rue des Tanneurs Gerbergasse (Ìwersetzung)
Milhüüse Hoffnungstross.jpg Hoffnungstross Avenue Robert Schuman Hoffnungsstraße Hoffnungstraße (uf Ditsch) oder Rue de l'Espérance (uf Frànzeesch) ìsch dr Ursprung-Nàmma vu dara Stroß.
Milhüüse Klesterlastross.JPG Kleschterlastross Rue Saint Sauveur Didenheimer Straße
Milhüüse Ochsegàsslà.JPG Ochsegàsslà Impasse des Boeufs Ochsengasse (Ìwersetzung)
Milhüüse Rothüsdurgang.JPG Rothüsdurgang Passage de l'Hôtel de Ville Rathausdurchgang (Ìwersetzung)
Milhüüse Schindergassla.JPG Schindergassla Rue de la Justice Gerechtigkeitsgasse Friahier hàr dr Schìnder vu dr Stàdt do gwoht.
Milhüüse Siàss Winkel.JPG Siass Winkel Rue Bonbonnière Süßer Winkel 's ìsch nìt direkt a Ìwersetzung, àwer 's hàt ungfahr dr gliicha Sìnn: do ìsch friahier a Bordel gsìì.
Milhüüse Uf der Sinnà.JPG Uf der Sinnà Rue de la Sinne Sinnestraße/ An der Sinne
(Ìwersetzung)
D Sinna isch e Sytebach vum Ill bi der Altstadt. Hüt isch er under der Stross ime Kanal.
Das alte alemannische Wort sinne bedütet es Mässinschtrumänt für Bhälter und en Eichstett am Wasser; das het s i vil Stedt gä.[4]
Der Name Rue de la Sinne isch eso eigetlich us zwei Sprooche zämegsetzt.
Milhüüse Wildemanngass.JPG Wildemanngass Rue du Sauvage Wildemannsgasse (Ìwersetzung)
Bis ànna 1870 ìsch ìn dara Stroß a Gàschthoff gsìì, wo "Zum Wìlda" gheißa hàt. Wahren dm Zweita Waltkriag ìsch dia Stroß a kurza Zitt uf "Adolf Hitlerstraße" umtaift worra, wàs zum Làcha gsìì ìsch wenn ma dr Zammahàng zwischa dr Wìldamànn un dr Adolf Hitler gmàcht hàt.[5]
Milhüüse Zighüsgass.JPG Zighüsgass Rue de l'Arsenal Zeughausgasse (Ìwersetzung)

Nìdermodere[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Nídermodere Kirchgassel.JPG Kirchgassel Rue de l'Église

Stroßburi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Àm 3. Septamber 2010 ìsch z Stroßburi d Adrien Zeller-Plàtz (Place Adrien Zeller) igwèiht worra.

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Strasburgo, Adrian Zeller, 1.jpeg Adrien Zeller-Platz Place Adrien Zeller
Strasbourg-Rue du Vieux-Marché-aux-Poissons (1).jpg Alter Fischmärik Rue du Vieux Marché aux Poissons
14-02-02-straszburg-RalfR-090.jpg Am Verbrennte Hof Place du Marché Gayot
Strasbourg-Impasse de l'Ancre (2).jpg Ankergässel Impasse de l’Ancre
Petite France à Strasbourg (5).JPG Em Kleine Frankrich Quai de la Petite France
Strasbourg-Rue des Balayeurs-Plaque bilingue.jpg Fejgass Rue des Balayeurs
Rue du dévidoir à Strasbourg.jpg Flachsgass Rue du Dévidoir
Strasbourg place gutenberg street sign.jpg Guteberriplatz Place Gutenberg
35-bilingue.jpg Hirtegässel Ruelle du Pâtre
Rue des Juifs street sign, Strasbourg.jpg Judegass Rue des Juifs
Absolute rue des pucelles 01.jpg Jumpfergass Rue des Pucelles
Kuppelhofgass.jpg Kuppelhofgass Rue des Couples
Strasbourg Grand’Rue mars 2015-1.jpg Langstross Grand’Rue
Strasburgo, Mählgass, 1.jpeg Mählgass Ruelle de la Farine
Strasbourg-22 rue des Hallebardes (2).jpg Müensterplatz Place de la Cathédrale
Place du marché aux poissons Strasbourg.jpg Nejer Fischmärik Place du Marché aux Poissons
Strasbourg-Place du Marché-Neuf (1).jpg Nejer Märik Place du Marché Neuf
14-02-07-straszburg-RalfR-88.jpg Nussbaumgass Rue du Noyer
Rue de la Râpe - street sign.jpg Riebisegass Rue de la Râpe
Rue du Bain-aux-roses à Strasbourg.jpg Rosebadgass Rue du Bain-aux-Roses
Quai au sable.jpg Sandplätzel Quai au Sable
Rue du fossé des tailleurs à Strasbourg.jpg Schnidergrawe Rue du Fossé des Tailleurs
Plaque quai de la Bruche (Strasbourg).jpg Wasserzoll/Brischstade Quai de la Bruche

Sulzbach[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
D'bàdgàss.jpg d'Bàdgàss Rue des Bains (Ìwersetzung)
D'r Helbschta 640.jpg D'r Helbschta Rue de l'Eglise
D'Hendergàss 2 640.jpg d'Hendergàss Rue du Rempart (Ìwersetzung)
D'grossgàss.jpg d'Grossgàss Grand Rue friaïer esch's d'Verdergàss gse, wàss meder Hendergàss oï Sen màchd
D'schlossgàss.jpg d'Schlòssgàss Impasse du Chateau esch a Sàckgàss wora

Wàlbàch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Fellsackerwaj wàlbàch.jpg Fellsackerwaj Rue de la Grotte

Waldighooffa[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Ditsch (hischtorisch) Bemerkung
Herrawag.jpg Herrawag Rue de la République - (Republikànisch Umbenennig)

Werth[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bìld Elsassisch Frànzeesch Bemerkung
Woerth 428.jpg Kirichgass Rue de l'Église

Externa Lìnks[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Referanz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. di jüdisch Gmeind z Barige uf alemannia-judaica-de
  2. Museum vo de Jude im Elsass, Buxwiller
  3. Gedìcht „Milhüse!“ vum A. Lustig (Schindergàssle, Müessbrunnegàssle, siesse Winkel)
  4. S Wort sinne bim Schwiizer Idiotikon.
  5. "Wildemannsgass" uf em Website ìwer d zweisprochiga Stroßatàfla vu Milhüüsa (fr)