Münster im Elsass

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Mìnschter
Munster
Wappe Kart
Wappe vo Munster
Munster
Lag vo Munster in Frankrich
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante Elsässisch
Lokalvariante: Meeschtrtalerésch
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsass
Département Owerelsass
Arrondissement Colmer
Kanton Mínschter
Kommünàlverbànd Kommunalverband
Mínschterdal
Geographischi Lag: 48° 02′ 31″ N 07° 08′ 05″ O
Heh 380 m
(341 m–794 m)
Inwohner 4.864 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 8,64 km²
Boschtleitzàhl 68140
INSEE-Code 68226
Adress vun dr Verwàltung
(Mairie)
1, Place du marché
F-68140 Munster
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Pierre Dischinger
2008-2014

Mìnschter (amtl. Munster (IPA (frz.): [mɛ̃stɛʀ]), dt. Münster (im Elsass)) isch e französischi Gmei im Département Haut-Rhin im Elsass. S isch de Höiptort vum Tal, wu sinr Nàmme tràjt un de chef-lieu vum Kanton Munster, wuu noch fufzäh andere Gmeine umfasst. S Stäedtel het siner Nàmme öi im typische Kas üss dr Region genn: im Meeschtrkas.

Géografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Mìnschter lìgt ìm Härz vu de Vogese, ém Mìnschterdaal, `s Tal vun dr Fecht. Oi d Elsässische Diefewene ìsch nìt witt, sällewääg sìn z Mìnschter viilsittige Aktivitäte meeglig.

Mìnschter

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Anne 660 n. Chr. isch bi Mìnschter s St. Gregor-Gloschter grindet wore - Gloschter heißt uf Latiinisch monasterium un des dr Ürsprung vum Namme vu dr Stadt un vum Dal. Der Zämmefluss vu der beide Fächt hat em Dorf züe-n-ere gìnschtige Laag verholfe, vu doo oi der Name Monasteriolo Confluentis, wuu 673 zum erschte Mool erwähnt wìrd. Üss em Johr 747 ìsch der Name Monasterio Sancti Gregorii belegt, wuu oi em Mìnschterdaal zu sinem frieiere Name "Vallée Saint-Grégoire" verhulfe hat. Nooch der Grìndig vum Heilige Remische Riich vu ditscher Nation grìndet un Mìnschter ìsch zu sällem Riich kumme. Anne 1162 hat e Brand s ganz Dorf zersteert, oi 1466 ìsch rund d Hälfte dervuu eme Brand zum Opfer gfalle. E witterer schwäärer Schlaag, wuu's erlìtte hat, ìsch d Pestépidemi gsìì, wuu 1349 d Hälfte vu der Iiwohner s Läwe kostet hat.

Anne 1308 het d Stadt e Müüre bikumme. Anne 1354 het si sich mit andere elsässische Stedt zum "Zehnstadtebund" zämmegschlosse. Im 16. Jahrhundert het sich Minschter in dr Reformation agschlosse.

Im Drissigjährige Griäg het d Stadt un ihre Umgäbig miäße viil verliide, 1648 ìsch Mìnschter ìn d Händ vu der franzeesche Krone kumme. S Johrhundert, wuu doodruf gfolgt ìsch, ìsch bräägt vu Spannunge zwìschem franzeesche Kenig un der Mìnschterer.

Nooch der franzeesche Révolution ìsch der Zähstädtbund ufgleest wore; alle zäh Gmeinde hän e eigener Gmeinderoot bikumme, ìwer sällem ìsch noch der Bìrgermeister vu Mìnschter gstande, wuu Bräsidänt vu de zäh Gmeinde gsìì isch. Sitter 1793 ìsch Mìnschter oi der Häuptort vum Kanton Mìnschter. 1791 ìsch s Glooster züegmacht wore.

Nooch em Napoleon sinne Nììderlage ìsch Mìnschter 1814 vu de Bayere un 1815 vu de Badener un Eestriicher bsetzt wore.

S 19. Johrhundert hat Mìnschter e schnälli Entwìcklung brocht; es sìn Manufakture bìldet wore (am greeschte ìsch eidittig d Hartmann-Manufaktur gsìì, wuu ìn der Mìtte vum 19. Johrhundert schu witt ìwer 3000 Aagstellte ghaa hat), Iirìchtunge wie Schüele un Spidäler sìn dohäär kumme un d Isebahn hat's erreicht.

Nooch em Ditsch-Franzeesche Krieg ìn de Johr 1870 un 1871 ìsch Mìnschter zum Ditsche Riich kumme un zur Gränzstadt wore.

Im Erschte Wältgriäg isch in de Hochvogese un um`s Mischtrtal erum bsunders verbitteret kämpft wore (Col du Linge - Lingenkopf); Minschter isch zu 85% am Bode gläge. Oi nooch em Wìderufboi ìsch kei Blietezitt kumme, wiil d Wìrtschaftskrise ìn der Stadt e hooche Zahl vu Arwetslose viregrüefe hat. Aü im Zweite Wältgriäg het d ganz Gegend viil zum liide gha. Am 5. Febber 1945 isch d Stadt vu dr Alliierte iignumme wore un zruck zu Frankrich kumme. {

|

Menschter

|}


Wìrtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Als Gmeind ìm Daal vu der Facht ìsch Mìnschter lange Zitt vu der Tekschtilìndustri bräägt gsìì, sälle Branche ìsch awer hìte ìn ere Krisesituation. Oi d Landwìrtschaft isch ìm Dorf verankert un bschäftigt sìch voor allem mìt der Broduktion vu Mìlch, wuu viilmool zum Mìnschterer Kees verarbeitet wìrd. E andere wìchtige Branche uss em èrschte Sektor ìsch d'Forschtwìrtschaft.

Langsaam entwìckelt sìch der Tourìsmus züe-n-ere bedittende Branche, e Aaziejig fìr Tourìste stelle bsunders d unberiehrte Natur un d ìmmer viilfältigere Frèizittaktivitäte daar. Züe sälle Frèizittaktivitäte ghere voor allem s Wandere, wuu oi vu me eigene Verein understìtzt wìrd, un Üssflììg mìt em Vèlo.

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vun Mìnschter ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Munster (Haut-Rhin) – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Munster in der Topographia Alsatiae (M. Merian)“.


Alemannisch.png
Des isch e Artikel oder e Absatz über e regionali Bsunderheit. Er dät no besser wirke, wänn er in dr Dialäktspiilart vu sälere Region gschriibe wär. Ich, dr erscht oder dr Hauptautor vu däm Artikel oder däm Absatz, dät mi freie, wänn eber esach in s lokal Alemannisch ibersetze dät. Schryb bitte i dr Zämmefassig dass du de Artikel i de lokale Dialäkt umänderesch.

Lueg dezue au Froge un Antworte zum Dialäkt.