Ronco sopra Ascona

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Ronco sopra Ascona
Wappe vo Ronco sopra Ascona
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Tessin (TI)
Bezirk: Locarnow
Kreis: Isole
BFS-Nr.: 5125i1f3f4
Poschtleitzahl: 6622
Koordinate: 699578 / 11106846.1437448.727401353Koordinaten: 46° 8′ 37″ N, 8° 43′ 39″ O; CH1903: 699578 / 111068
Höchi: 353 m ü. M.
Flächi: 5,0 km²
Iiwohner: 608 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.ronco-s-ascona.ch
Ronco sopra Ascona

Ronco sopra Ascona

Charte
Lago di MognóliaLago di TomèLago BaroneLago LaghettoBagina di Val MalvagliaLago di VogornoLago DelioLago d'OrglioLangeseeItalieItalieKanton GraubündeBezirk BellinzonaBezirk BlenioBezirk LeventinaBezirk LuganoBezirk RivieraBezirk VallemaggiaGambarogno TIAsconaBrissago TILosoneRonco sopra AsconaLocarnoLocarnoMuraltoOrselinaCentovalli TITerre di PedemonteBrione sopra MinusioCugnasco-GerraCugnasco-GerraGordolaMergosciaMinusioTenero-ContraGressoOnsernoneBrione (Verzasca)CorippoFrascoLavertezzoLavertezzoSonognoVogornoCharte vo Ronco sopra Ascona
Iber des Bild
w

Ronco sopra Ascona, lombardisch Rónch [roŋk], isch e Gmai im Schwyzer Kanton Tessin. Si ghert zum Chrais (circolo) Isole im Bezirk Locarno.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ronco sopra Ascona lyt zwische Ascona un Brissago uf ere Felseterrasse iber em Langesee. Zue dr Gmai ghere under anderem d Fraktione Fontana Martina, Gruppaldo un Porto Ronco. Nochbergmaine sin Ascona und Brissago und über de See au Gambarogno un di italienisch Gmai Maccagno con Pino e Veddasca (mit irer Fraktion Pino sulla Sponda del Lago Maggiore).

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ronco sopra Ascona isch zum eerschte Maal ane 1264 as Roncha gnännt woorde, 1498 dänn as Ronca de Scona. De Name Ronco bidüütet «frisch grodts Land, wo mer uurbar macht; Räbbäärg».

Z Ronco isch de Maaler Antonio Ciseri (1821–1891) uf d Wält choo, wo dänn z Floränz Kariääre gmachet hät, aber au s Altaarbild i de Chile vo Ronco gmaalet hät. Hauptsächli i der eerschte Helfti und de Mitti vom 20. Jaarhundert händ i de schöön glägene Gmäind sälber vil Künschtler und anderi Kulturlüüt gläbt, drunder de Richard Seewald (1889–1976, spööter Profässer a de Münchner Akademy), de Manfred Henninger (1894–1986, spööter Abtäiligsläiter und Räkter a de Stuegerter Akademy), der Erich Maria Remarque (1898–1970, Autor vo «Im Westen nichts Neues») und syni Frau, d Paulette Goddard (1910–1990, under anderem i Film zäme mit em Charlie Chaplin und em Gary Cooper), und hütt d Eveline Hasler (* 1933, Autoori vo de «Wachsflügelfrau»). De Wyler Fontana Martina isch vom Bäärner Buechtrucker Hans Jordan 1923 gchaufft und wider uufpoue woorde und hät dän e gwüssi Zyt as Künschtlerkolony funkzioniert, wo underem anderem de Heinrich Vogeler (1872–1942, vorane z Worpswede und nachanen i de Sowjetunion), de Clément Moreau (1903–1988) und de Paul Klee (1879–1940) gwürkt händ. Au Uusstyger im Umfäld vom Monte Verità händ im früene 20. Jaarhundert i alte, uufggääne Hüüser zwüsched Ascona und Ronco gwont.

Verwaltig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Gmaisbresidänt (Sindaco) vu Ronco sopra Ascona isch dr Paolo Senn.

Bevelkerigsentwicklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Quälle: Bundesamt für Statistik 2005[2]

Johr 1850 1860 1870 1880 1888 1900 1910 1920 1930
Yywohner 378 345 344 312 303 257 315 311 413
Johr 1941 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 2015
Yywohner 426 540 553 682 745 702 659 677 624

Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Dialäkt vu Ronco sopra Ascona ghert zum Tesines, ere Mundartgruppe vum Weschtlombardische.

Böuwärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Doorff hät en mittelalterliche Chäärne, wo spööter i de Barockzyt erwyteret und umpoue woorden isch. Us em Spaatmittelalter sind die schmaale, hööche Hüüser mit groosse, schwääre Stäi um d Türen und d Fäischter; und us em Barock sind d Hüüser mit Loggie i den obere Stockwäärch und däne chlyne Balköndli mit fyne Gländer. Tipisch isch au, das d Gassen a männgem Oort under eme Huus oder Huustäil duregönd – dänen Underfüerige säit mer im Tialäkt barchétt.[3]

Da e paar bsunderi Exämpel vo Hüüser:

  • d Pfarchile S. Martino (1498 s eerscht Maal gnännt)
  • d Kapäll SS. Annunziata
  • zwäi Privaathüüser händ Sääl mit Maalereie us em 19. Jaarhundert: d Casa Ciseri (17. Jh., umpouen öppe 1830) und d Ca’ di Pitúr

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Rodolfo Huber: Ronco sopra Ascona. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. (truckti Version: Band 10, S. 437).
  • Cornelia Ammann: Ronco com’era – wie es war. C. M. Schwarz, Ronco s/Ascona 2011.
  • Cornelia Schwarz-Ammann, i Zämenaarbet mit em Stefano Vassere, em Ermanno Barioni und em Tarcisio Pellanda: Repertorio toponomastico ticinese. I nomi di luogo dei comune del Cantone Ticino: Ronco sopra Ascona. Ug. vom Staatsarchiv vom Kanton Tessin. Bellinzona 2007 (zwäispraachig italienisch und tüütsch).
  • Niklaus Starck: Circolo Verbano. Die Maler von Ronco sopra Ascona. Porzio Verlag, Ascona 2015.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Ronco sopra Ascona – Sammlig vo Multimediadateie

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 2018-08-31. Abgrüeft am 2018-09-30.
  2. Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch, Date im Aahang)
  3. Bilder gits daa: Da vedere per esempio nel nucleo uf de Homepage vo Ronco s/A.