Gitarre

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Gitarre
Classical Guitar two views.jpg
Klassifikation Saiteninstrument (Chaste-Halslaute)
Zupfinstrument
Donumfang Range guitar.png
Doonbischbil Tonleitere uf erä Konzärtgitarre
Notation Tabulature
Note im oktavierte Violinschlüssel
Verwandti Instrumänt Hawaiigitarre, Ukulele, Laute, Banjo, Mandoline

D Gitarre isch e Saiteninstrument, wo zu de Zupfinstrument grechnet werd. Si ghört zo de Familie vo de Luute.

Name[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Name Gitarre isch usem spanische guitarra ([giˈtarra]) entleent, wo selber usem arabisch qīṯāra chunnt und schlussendli usem altgriechische kithára (κιθάρα) stammt. D Etymologie vom griechische Wort isch nöd bikannt. Gsait were mue no, as die antiki Kithara zo de Laiere ghört und kann Vorloiffer vo de moderne Gitarre isch.

Uufbau[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Ufbau von erä akustische Gitarre

D Gitarre bistoot baulich us zwee Tail, de Korpus und de Hals. De Korpus werd us Holz gmacht, typischi Hölzer sind Pinie, Fichte, Zedere, billigeri Modell verwendet Sperrholz oder Kunststoff, wa aber e weniger schööne Too gitt, do d Holzart en Iifluss uf de Chlang hett. D Deggi und de Bode vom Schallchaste sind flach, de Zarge isch gschwunge, de underi Buug isch braiter as de oberi. Uf de Deggi isch d Brugg uufgliimet, wo d Saitehalter und de Steg mit de Steegiilaag druufgmacht sind. De Schallchaste isch ine verstrebt, bi bessere Modell empfillt sich, as d Verstrebige für liggshändigi Gitarre andersch isch as bi gwöönliche Gitarre för Rechtshänder. S Etigett vom Hersteller werd im Schallchaste ine uufgchlebt, so asmers dör s Schlaloch gsie und lese cha. Da Schalloch isch zentrisch aabrocht und werd i de Regle mitere Rosette verziert.

De Hals werd oben am Schallchaste aagmacht, de Aasatz werd Halsfuess gnennt. Uf de Hals werd s bundierti Griffbrett bifestigt. Mengi Gitarre hend bim föfte, sibete und nünte Bund wiissi Pünggt oder andere Laagemarkierige, bi de spanische Gitarre isch da eber nöd de Bruuch. S Griffbrett fangt bim Schalloch aa. Am Oberen End isch de Sattel aabrocht, wo d Saite dröber lauffed. D Längi zwösched em Sattel und dem Steg werd Mensur gnennt, da isch de Tail vo de Saite wo schwinge tuet und de Chlang erzügt. Bi de gwönliche Gitarre isch d Mensur öppe 65 Santimeeter, chan aber o chlinner sii. De oberi Tail vom Hals isch s Wirbelbrett mit de Stimmechanik, wo hütt i de Regle us Metall oder emene herte Kunststoff gmecht isch, well Holz sich z starch biwegt. D Wirbel zom aaspane und lööse vo de Saite sind hinderständig.

E Gitarre het sechs Saite, die drei Saite wo tüüffer tööned wered Bassaite gnennt, die dria hööchere Melodii- oder Diskantsaite. Früenner sind d Saite us Därm oder Seene vo Tier gmacht wore hütt bi de kalssische Konzertgitarre us Nylon, wobi die drai Bassaite miteme fiine Silberdroot umwigglet sind. D stimig vo de Saite isch E – A – d – g – h – e’ . Eselsbrugge för da gitts gnueg und jede Esel cha sich sis aigni Sprüchli ersine.

D Westerngitarre isch tendenziell echli chlinner as di spanischi Konzertgitarre. De Schallchaste hett obe uf de aint Siite en Iibuchtig und s d Saite sind us Metall. Da gitt e hörtere Chlang und wegedem werd d Westerngitarre mitem Plektrum gschlage, wääred d Konzertgitarre mit de Finger zupft werd. Westerngitarre hend dromm au e Schlagschutz, demt s Plektrum d Schalldeggi nöd verletzt. Möcht mer d Konzertgitarre mitem Plektrum spile, mue druf gachtet werde, as s Plektrum useme waichere Material gmacht isch, well sös d Nylonsaite verletzt wered.

D Flamencogitarre unterschaidet sich nu wenig vo de klassiche Konzertgitarre. Si isch liechter baut, de Zarge isch öppe e Santimeeter schmööller. Bruucht werd Holz vo de Zypresse und Pinie. D Saite lieged nöcher am Griffbrett. Zuedem isch uf de Deggi e Schlagbrett (golpeador) aabroocht, well im Flamenco rhythmisch uf de Korpus gschlage werd. D Stimmig vo de Flamencogitarre isch gliichig wie bi de klassische.

D Elektorgitarre oder chorz E-Gitarre het sich us de klassische Gitarre entwicklet isch aber aigetli en aignigs Instrument, wo aber no äänlich gspillt werd. Well de Schall elektronisch erzügt werd, fallt de Schallkörper ewegg, dromm hend d E-Gitarre föligi Fraihait bi de Gsaltig vom Korpus.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gitarre stammt wohrschiinlig us Spanie und isch us dr spotmittelalterlige guitarra latina, wo vier Saite gha het, entwicklet worde. D Klangkörper vo de erste Gitarre si nit so breit, aber drfür diefer gsi as die vo modärne Instrument, und in dr Mitti si si weniger verängt gsi. Si hai drei Doppelsaite und ei eifachi Saite für die hoche Dön gha, s Schalloch isch rund gsi, hüfig mit Ornament drum. D Saite si c-f-a-d' gstimmt gsi, wie die mittlere Saite vo dr Luute und vo dr Vihuela, und dr Stimmchopf isch däm von erä Giige ähnlig gsi. No im 16. Johrhundert het si non ä Saite und im 18. ä sächsti Saite übercho.

Ä chli spöter si d Doppelsaite mit eifache Saite usgwächslet worde und die si jetzt uf E-A-d-g-b-e' gstimmt worde, so wie si s hüt immer no wärde. Sit em 19. Johrhundert wärde si mit Metalschruube gstimmt. D Bundstäb, wo ursprünglig us Darm gmacht und am Hals festbunde worde si, si mit Metalbundstäb ersetzt worde. S Griffbrätt isch ä bitz höcher as dr Körper und bis zum Schallloch verlengeret worde, und im Korpus siini Donqualitäte si verbesseret worde.

Die akustischi Gitarre[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die modärni akustischi Gitarre het sich sit em spoote 19. Johrhundert nüme vil veränderet. Si wird immer no zum groosse Deil us Holz baut, d Stäg si us Horn, Holz oder Plastik und d Mechanik us Metal, Plastik oder Holz. Bi de Saite het s Nylon d Darmsaite verdrängt.

Die elektrischi Gitarre[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die erste elektrische Gitarre si akustischi Gitarre gsi, wo mit emä Mikrofon usgrüstet gsi si. Hützudag wird im allgemeine uf ä Resonanzkörper verzichtet, wil d Schwingige vo de Saite vom ä Donabnähmer ufgnoh und denn elektronisch versterkt wärde. Dr Korpus isch dorum hüfig nüm hohl, und au si Form wird nüm vo dr Akustik bedingt.

Dr Elektrischi Bass[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elektrischi Bass (E-Bass) isch e bsunderi Form vo dr elektrische Gitarre. Wie bi dr E-Gitarre wird au do ganz uf e Resonanzkörpr vrzichtet. Als Bassinstrumänt übrnimmt är in de Lieder meistens d Bassspur. Zum Spiile zupft dr Gitarrist d Saite (meistens vier, alternativ au bis zu siebe Saite) mit de Finger, wobi s do mehreri Möglichkeite zum Spiile git.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wikibooks-logo.svg Wikibooks: Gitarre — Lern- und Lehrmaterialie

 Commons: Guitars – Sammlig vo Multimediadateie