P

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Pp
Dialäkt: Züridütsch

P bzw. p isch dr 16. Buechschtabe vom latiinische Alphabet und en Konsonant. Dr Buechschtabe P hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 0,79%. Er isch demit dr 21.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.

Uusschpraach[ändere | Quälltäxt bearbeite]

P isch en härte Verschlussluut. Am Wortendi tritt im Dütsche (allerdings nüt i viilene Dialäkt vum Alemannische) bim /b/ e Uusluutverhärtig ii. S dezueghörigi Fortis isch s P. Zäme mit eme h wirds als "ph" wie es /f/ usgsproche und cha alternativ als "f" gschribe werde.

Bim Buechschtabiere und i Abchürzige wirds zäme mit eme "e" als "pe" gschproche. Im Buechschtabieralphabet heisst s "Paula" bzw. "Peter".

Herkunft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Proto-semitische Wurfschtock Phönizisches Pe Frühgriechisches Pi Klassisch-Griechisches Pi Etruskisches P Latiinisches P
Proto-semitische
Wurfschtock
Phönizisches Pe Frühgriechisches Pi Klassisch-Griechisches Pi Etruskisches P Latiinisches P

D Früehform vom Buechschtabe im proto-semitische Alphabet isch möglicherwiise s Symbol für en Wurfschtock. Allerdings isch daas Uusgangssymbol i dr Literatur nur teilwiis akzeptiert, einzelni Quelle gänd keis Uusgangssymbol aa. Sicher isch, dass im phönizische Alphabet en Buechschtabe mit em Name Pe (Muul) exischtiert, wo em proto-semitische Wurfschtock ähnelt und d Form vonere nach links offene Schleife hät. Dr Luutwert vom Pe ei de Phönizier isch [p] gsii.

D Grieche händ de Buechschtabe mit dem Luutwert übernaah und händ ihm de Name Pi geeh. Am Aafang hät s Pi no em Pe gliche, isch aber mit em Wechsel vo dr Schriibwerchzüüg zuenehmend geometrisiert worde. Di ursprünglich verschiede lange vertikale Schtrich vom Pi sind bis zum klassische griechische Alphabet auf gliichi Längi bracht worde. Nebe ästhetische Gründe chönnti defür au d Verwechsligsmöglichkeit mit em Gamma Ursach gsii sii.

I s etruskische Alphabet isch no di früehgriechisch Form vom Pi übernaah worde. Andersch als bi de Grieche isch dr Aasatz nöd verlängeret, sondern abgrundet worde. I s latiinische Alphabet isch s P i dr etruskische Form übernaah worde, allerdings isch es bim Wechsel vo dr Schriibrichtig vo rechts-nach-links uf links-nach-rechts gschpieglet worde. Als wiiteri Modifikation isch dr abgrundeti Teil mit em Buechschtabeaasatz verbunde worde.

Bedütige[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • i dr Mathematik
    • schtaht P i dr symbolische Logik für e beliebigi Uussaag bzw. es beliebigs Prädikat
    • schtaht P i dr Wahrschiinlichkeitsrechnig für d Wahrschiinlichkeit vomene Ereignis
  • im SI-Einheitesyschtem
    • isch p d Abchürzig für d Vorsilbe Pico und schtaht für Billionschtel
    • ist P d Abchürzig für d Vorsilbe Peta und schtaht für Billiarde
  • i dr Musig
    • isch p s Dynamikzeiche für piano, "liislig"
    • isch P oder p i dr ziitgnössische Musig d Abchürzig für Klavier (Pianoforte) (es wird meischtens hinder em Musikername i de liner notes notiert)
    • bezeichnet p de Duume vo dr Zupfhand bim Fingersatz für Gitarre
  • i dr Numismatik schtaht dr Kennbuechschtabe P
    • für Dijon uf französische Münze vom 16. Jhd. bis 1772.
    • für Le Puy uf französische Münze vo 1590 bis 1592.
    • für Pesaro uf Münze vom Herzogtum Urbino (Italien) sit em 16. Jhd..
    • für Perugia uf päpstliche Münze vo dr Römische Republik.
    • für Poznan (Posen, auch CP) sit em 14. Jhd. bis 1601.
    • für Porto sit em 17. Jhd. für portugiesischi Münze.
    • für Palma de Mallorca vo 1808 bis 1837.
    • für Perth uf englische Sovereigns vo 1871 bis 1931.
    • für Philadelphia uf 5-Cent-Stück vo dr USA und Münze für d Niederlande zwüsched 1942 und 1945.
    • für Pernambuco uf brasilianische Chupferprägige vom Endi vom 17. Jhd.s.
  • in HTML schtaht
    • <p> und </p> für en Absatz.
  • i römische Inschrifte und Texte
    • isch P d Abchürzig für Publius, Populus, Pontifex, Proconsul, später au für Papa (Papst), Pastor, Pater
  • i dr düütsche Umgangsschpraach isch en völlig schtimmlos, aber chräftig di gschlossene Lippe schprengends "p !" e Interjektion, wo uusdruckt, öppis sei eim völlig gliichgültig (soviel wie "bah!").

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): P – Album mit witere Multimediadateie

Lueg au: Abchürzig, Akronym, aafangend mit em Buechschtabe P oder p


Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „P“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.