Breil/Brigels

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Breil/Brigels
Wappe vo Breil/Brigels
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Graubünde (GR)
Bezirk: Surselvaw
BFS-Nr.: 3981i1Expression-Fähler: Nit erkannt Wort „stand“f4
Poschtleitzahl: 7165
Koordinate: 723079 / 18076146.7666639.0499951280Koordinaten: 46° 46′ 0″ N, 9° 3′ 0″ O; CH1903: 723079 / 180761
Höchi: 1'280 m ü. M.
Flächi: 50,64 km²
Iiwohner: 1290 (31. Dezämber 2013)[1]
Breil/Brigels

Breil/Brigels

Karte
Karte von Breil/Brigels
ww

Brigels (amtlich: Breil/Brigels; rätoromanisch Breil: Roh-sursilvan-Breil.ogg [bʁɔɪ̯l]  ; dütsch Brigels: De-Brigels.ogg [ˈb̥ʁig̊əls] ) isch e politischi Gmaind im Bezirk Surselva z Graubünda. Es isch an Tail vum Kreis Cadi un gränzt a da Kanton Glarus.

Brigels isch zue 85 % romanischsproochig, wo au d Amtssprooch vo de Gmaind isch.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Luftufnahm vo Brigels im Winter.

Brigels lit i da Surselva un isch an Tail vum Krais Cadi. D Gmaind bestoot uss de Ortstail Tavanasa, wo uf da rächta Sita vum Vorderrhy lit un wo de Bahnhof vo da Rhätischa Bahn isch, Danis, Dardin, em Hauptort Breil/Brigels, un de Wyler Vali und Cathomen. Nochbarort sin Waltesburg im Oschte, Obersaxe im Süde, Trun un Schlans im Weschte un im Norde d Gmaind Glarus Süd.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Brigels/Breil chunt vum keltische „brigilo“, was „chlyni Burg“ bedütet. De Ort het ursprüngli de Victoride, emene rätische Adelsgschlecht, ghört, un isch vo denne im Joor 765 em Chloschter Disentis vermacht worde. In däm Joor isch au d erscht urkundliche Erwäänig vo Brigels als Bregelo im Teschtament vom Bischof Tello. Bis zum Joor 1737 sin d Brigelser verpflichtet gsi de Zehntel aa s Chloschter z zaale; s Chloschter isch defür für de Schutz vo de Bevölcherig un für d Verwaltig verantwortlich gsi.

Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bevölkerigsentwiklig
Joor 1850 1900 1960 1980 2000 2010
Ywohnerzaal 827 859 1272 1212 1327 1298

D offizieli Amtssprooch vo Brigels isch s Rätoromanisch; d Mundart vo Brigels ghört zum Sursilvanische. Im Joor 2008 isch s Romanisch vo 85 % vo de Ywohner gsproche worde. Dütschsproochig sin 13 % gsi, un 2 % hen e andri Sprooch gha. 89 % vo de Bevölcherig isch katholisch.[2]

Brigels het zwei Schuele, eini im Hauptort Breil/Brigels wo bis zur 6. Klass unterrichtet wird, un eini im Ortsdeil Danis/Tavanasa, wo vum Chindergarte bis zur Sekundarschuel unterrichtet wird. Bis zur 4. Klass isch de Unterricht numme uff Romanisch.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Breil/Brigels – Sammlig vo witere Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)
  2. http://www.breil.ch/index.cfm?content=seiten&nav=gemeinde&seite=205