Hagenau

Hàwenàu

Hàwenàu Haguenau
Wappe	Kart
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante	Elsassisch
Regionalvariante	Unterelsassisch
Basisdate
Stààt	Frànkrich
Region	Elsàss
Département	Unterelsàss
Arrondissement	Haguenau
Kanton	Hàwenàu
Kommünàlverbànd	Région de Haguenau
Geographischi Lag:	48° 49′ 02″ N 07° 47′ 19″ O
Heh	150 m (115 m–203 m)
Inwohner	34.648 (1. Jänner 2009) [1]
Flech	182,59 km²
Boschtleitzàhl	67500
INSEE-Code	67180
Internetuftritt:	http://www.ville-haguenau.fr/
Maire (Bürgemeischter): lfd. Amtszitt	Claude Sturni 2008
D Halle au Houblon (Hupfahàlla)

Dialäkt: Elsassisch

Hàwenàu oder Hàjenöi (frz. Haguenau, dt. Hagenau) ìsch a Stàdt ìm Elsàss, ungfahr 25 Kilometer ìm Norda vu Stroßburi, 50 Kilometer Südwetschlisch vu Kàrlsruh un 75 Kilometer Südäschtlisch vu Sààrbrìcka. Noch Bevälkerung ìsch's d viartgreeschta Stàdt vum Elsàss un d zweitgreeschta Stàdt vum Unterelsàss.

D Stàdt ìsch dr Sìtz vum Bezìrk Hàwenàu un s Hàuiptort vum Kànton Hàwenàu.

Geogràphie

D Lag vo Hàwenàu

D Dìcka Eicha un s Kàpalla, ìm Hàwenàuier Wàld

Hàwenàu lìegt àn dr Moder un hàt ìn sim Gebìet dr Hàwenàuier Wàld; s Gebìet vu Hàwenàu ìsch sehr groß, dr greescht ìm Elsàss. Da Wàld màcht a geogràphischa Granza fer d Region wo ìm Norda vum Wàld lìegt: dia Region heißt "Outre-Forêt" uf Frànzeesch, uf Elsassisch "Hìnterm Wàld". (Dr elsassischer Dialekt, wo dert gsprocha wìrd, ìsch nìmm Àlemànnisch, àwer Frànkisch.)

Gschìcht

D Ursprung ìsch a Jàgdgebìet uf'ra Ìnsel uf dr Moder, wo ìn de Herzoga vu Schwowa gheert hàt.

Àm Àfàng vum 12. Johrhundert hàt dernoh do dr Frìedrìch II. dr Eiàuigig a Wàsserburg gebàuia. Si Suhn, dr Kaiser Frìedrìch I. Barbarossa hàt a Pfàlz drüs gmàcht un hàt d Stàdt Hàwenàu grìndat.

Zitter 1262 ìsch Hàwenàu a frèia Stàdt gsìì. Àm 28. Àuigscht 1354 ìsch dr Zehnstädtebund ufgstellt worra un Hàwenàu ìsch derbii gsìì, àss Hàuiptstàdt. Ànna 1648 ìsch dr Weschtfàlischer Frìeda unterschrìwa worra; do hàt Hàwenàu si Stàtus às frèia Stàdt verlora. D Städter vum Zehnstädtebund sìn mit dam nìt iverstànda gsìì un han Wìederstànd dergega gmàcht. Ànna 1680 hàt sa àwer dr Keenig Ludwig XIV. unterworfa; do ìsch Hàwenàu verbrennt worra, durch d Truppa vum Generàl de Monclar, ànna 1677.

Ànna 1871 ìsch Hàwenàu ditsch worra. Uf Ditsch schribt ma si Nàma Hagenau, d ditscha Üssproch ìsch fàscht gliich wia uf Frànzeesch.

Nohnem Erschta Waltkriag ìsch's wìeder frànzeesch worra.

Verwàltung

Dr Maire vun Hàwenau ìsch dr Claude Sturni. Hàwenau ghert zem Kommünàlverbànd Communauté de communes de la région de Haguenau.

Dialekt

Dr elsassisch Dialekt vun Hàwenau ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

Städtepàrtnerschàfta

Hàwenàu hàt a Pàrtnerschàft mìt dr Stàdt Landàu ìn dr Pfàlz (Ditschlànd).

Beriahmta Hàwenàuier

• Josel von Rosheim (1476–1554), Rachtsgelehrter
• Wolfgang Capito (1478–1541), Reformàtor
• Heinrich Gran (tàtig 1489–1527), Drucker
• Caspar Bitsch (1579-1636), Rachtsgelehrter
• Philipp Friedrich Böddecker (1607–1683), Komponischt un Orgànischt
• Philippe Christophe Hallez (1778 – 1842), militär un frànzeescher Politiker
• Joseph Guerber (1824-1909), Schrìftsteller un Journalischt, Vikar z Hàwenàu
• Louis Eisenmann (1867–1937), Slàwischt un Historiker
• Paul Senge († 1913), Flugzigpionier
• Karl Gengler (1886–1974), Politiker, Làndtàgsàbgeordneter
• Johannes Stroux (1886–1954), Philologe, Àlthistoriker
• Werner Barkholt (1902–1942), kàtholischer Geischtlicher
• Marius Schneider (1903–1982), Musikwìssaschàftler
• Roger Corbeau (1908 - 1995), Fotogràf
• Alfred Klein (1916 - 1944), Resischant gegem Nazismis
• Pierre Seel (1923–2005), KZ-Ìwerlawender
• Marie-Louise Roth (*1926), Literàturwìssaschàftlera
• Sébastien Loeb (*1974), frànzeescher Rallye-Fàhrer
• Stéphane Besle (1984) Füeßbàller

Sahnswìrdigkeita

Museum

• Gschìcht Museum, ehemàliga Kànzlei
• Elsassisches Museum, greescht Museum vum Unterelsàss noh Stroßburg

• 

  Gschìcht Museum

• 

  Elsassisches Museum

Kìrch

• Romànischa und gotischa Kìrch St. Georg Kìrch
• Gotischa Kìrch St. Niklàus Kìrch

• 

  Georgkìrch

• 

  Niklàuskìrch

Gebäi

• Rascht vu dr mìttelàlterliga Stàdtbefeschtigung : Weißaburger Tor, Fìschertor, Rìtterturm

• 

  Weißaburger Tor

• 

  Fìschertor

• 

  Rìtterturm

• Theàter (1842-46)
• Synagoge (1820, 1940 durch d Nàzis kàpüt gmàcht, 1959 wìeder ufgbàuia)

• 

  Stàdttheàter

• 

  Synagoge

• Hupfahàlla (1867, erwitert 1881 un 1908)
• Àlta Wàssermìhle
• Brìnna: Georgabrunnen (Mìttelàlter), Ìmmalabrunna (18. Johrhundert), Delphinbrunna (1825)
• Àlta Zoll vum Spotmìttelàlter
• Bàrocka Bìrgerhiiser (18. Johrhundert)

Externa Links

 Allmänd (Commons): Hàwenàu – Sammlig vo witere Multimediadateie

• (de) Die Sehenswürdigkeiten Haguenaus