Hagenau

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Hàwenàu
Haguenau
Wappe Kart
Wappe vo Haguenau
Haguenau
Lag vo Haguenau in Frankrich
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante Elsassisch
Regionalvariante Unterelsassisch
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsàss
Département Unterelsàss
Arrondissement Haguenau
Kanton Hàwenàu
Kommünàlverbànd Région de Haguenau
Geographischi Lag: 48° 49′ 02″ N 07° 47′ 19″ O
Heh 150 m
(115 m–203 m)
Inwohner 34.619 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 182,59 km²
Boschtleitzàhl 67500
INSEE-Code 67180
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Claude Sturni
2014-2020
D Halle au Houblon (Hupfahàlla)
Dialäkt: Elsassisch

Hàwenàu oder Hàjenöi (frz. Haguenau, dt. Hagenau) ìsch a Stàdt ìm Elsàss, ungfahr 25 Kilometer ìm Norda vu Stroßburi, 50 Kilometer Südwetschlisch vu Kàrlsruh un 75 Kilometer Südäschtlisch vu Sààrbrìcka. Noch Bevälkerung ìsch's d viartgreeschta Stàdt vum Elsàss un d zweitgreeschta Stàdt vum Unterelsàss.

D Stàdt ìsch dr Sìtz vum Bezìrk Hàwenàu un s Hàuiptort vum Kànton Hàwenàu.

Geogràphie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Lag vo Hàwenàu
D Dìcka Eicha un s Kàpalla, ìm Hàwenàuier Wàld

Hàwenàu lìegt àn dr Moder un hàt ìn sim Gebìet dr Hàwenàuier Wàld; s Gebìet vu Hàwenàu ìsch sehr groß, dr greescht ìm Elsàss. Da Wàld màcht a geogràphischa Granza fer d Region wo ìm Norda vum Wàld lìegt: dia Region heißt "Outre-Forêt" uf Frànzeesch, uf Elsassisch "Hìnterm Wàld". (Dr elsassischer Dialekt, wo dert gsprocha wìrd, ìsch nìmm Àlemànnisch, àwer Frànkisch.)

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Ursprung ìsch a Jàgdgebìet uf'ra Ìnsel uf dr Moder, wo ìn de Herzoga vu Schwowa gheert hàt.

Àm Àfàng vum 12. Johrhundert hàt dernoh do dr Frìedrìch II. dr Eiàuigig a Wàsserburg gebàuia. Si Suhn, dr Kaiser Frìedrìch I. Barbarossa hàt a Pfàlz drüs gmàcht un hàt d Stàdt Hàwenàu grìndat.

Zitter 1262 ìsch Hàwenàu a frèia Stàdt gsìì. Àm 28. Àuigscht 1354 ìsch dr Zehnstädtebund ufgstellt worra un Hàwenàu ìsch derbii gsìì, àss Hàuiptstàdt. Ànna 1648 ìsch dr Weschtfàlischer Frìeda unterschrìwa worra; do hàt Hàwenàu si Stàtus às frèia Stàdt verlora. D Städter vum Zehnstädtebund sìn mit dam nìt iverstànda gsìì un han Wìederstànd dergega gmàcht. Ànna 1680 hàt sa àwer dr Keenig Ludwig XIV. unterworfa; do ìsch Hàwenàu verbrennt worra, durch d Truppa vum Generàl de Monclar, ànna 1677.

Ànna 1871 ìsch Hàwenàu ditsch worra. Uf Ditsch schribt ma si Nàma Hagenau, d ditscha Üssproch ìsch fàscht gliich wia uf Frànzeesch.

Nohnem Erschta Waltkriag ìsch's wìeder frànzeesch worra.

Verwàltung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Maire vun Hàwenau ìsch dr Claude Sturni. Hàwenau ghert zem Kommünàlverbànd Communauté de communes de la région de Haguenau.

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vun Hàwenau ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

Städtepàrtnerschàfta[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Hàwenàu hàt a Pàrtnerschàft mìt dr Stàdt Landàu ìn dr Pfàlz (Ditschlànd).

Beriahmta Hàwenàuier[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Josel von Rosheim (1476–1554), Rachtsgelehrter
  • Wolfgang Capito (1478–1541), Reformàtor
  • Heinrich Gran (tàtig 1489–1527), Drucker
  • Caspar Bitsch (1579-1636), Rachtsgelehrter
  • Philipp Friedrich Böddecker (1607–1683), Komponischt un Orgànischt
  • Philippe Christophe Hallez (1778 – 1842), militär un frànzeescher Politiker
  • Joseph Guerber (1824-1909), Schrìftsteller un Journalischt, Vikar z Hàwenàu
  • Louis Eisenmann (1867–1937), Slàwischt un Historiker
  • Paul Senge († 1913), Flugzigpionier
  • Karl Gengler (1886–1974), Politiker, Làndtàgsàbgeordneter
  • Johannes Stroux (1886–1954), Philologe, Àlthistoriker
  • Werner Barkholt (1902–1942), kàtholischer Geischtlicher
  • Marius Schneider (1903–1982), Musikwìssaschàftler
  • Roger Corbeau (1908 - 1995), Fotogràf
  • Alfred Klein (1916 - 1944), Resischant gegem Nazismis
  • Pierre Seel (1923–2005), KZ-Ìwerlawender
  • Marie-Louise Roth (*1926), Literàturwìssaschàftlera
  • Sébastien Loeb (*1974), frànzeescher Rallye-Fàhrer
  • Stéphane Besle (1984) Füeßbàller


Sahnswìrdigkeita[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Museum[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Gschìcht Museum, ehemàliga Kànzlei
  • Elsassisches Museum, greescht Museum vum Unterelsàss noh Stroßburg


Kìrch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Romànischa und gotischa Kìrch St. Georg Kìrch
  • Gotischa Kìrch St. Niklàus Kìrch


Gebäi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Rascht vu dr mìttelàlterliga Stàdtbefeschtigung : Weißaburger Tor, Fìschertor, Rìtterturm


  • Theàter (1842-46)
  • Synagoge (1820, 1940 durch d Nàzis kàpüt gmàcht, 1959 wìeder ufgbàuia)


  • Hupfahàlla (1867, erwitert 1881 un 1908)
  • Àlta Wàssermìhle
  • Brìnna: Georgabrunnen (Mìttelàlter), Ìmmalabrunna (18. Johrhundert), Delphinbrunna (1825)
  • Àlta Zoll vum Spotmìttelàlter
  • Bàrocka Bìrgerhiiser (18. Johrhundert)


Externa Links[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Hàwenàu – Sammlig vo witere Multimediadateie