Muralto

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Muralto
Wappe vo Muralto
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Tessin (TI)
Bezirk: Locarnow
Kreis: Locarno
BFS-Nr.: 5120i1f3f4
Poschtleitzahl: 6600
Koordinate: 705143 / 11371046.1666648.799998207Koordinaten: 46° 10′ 0″ N, 8° 48′ 0″ O; CH1903: 705143 / 113710
Höchi: 207 m ü. M.
Flächi: 0.6 km²
Iiwohner: 2727 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.muralto.ch
Muralto

Muralto

Charte
Charte vo Muralto
w

Muralto (lombardisch Müralt) isch e Gmai im Schwyzer Kanton Tessin. Si ghert zum Chrais (circolo) Locarno im Bezirk Locarno.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Muralto lyt am Langesee am Oschtrand vum Maggia-Delta un isch Dail vu dr Agglomeration Locarno. Zue dr Gmai ghere au no d Fraktione San Vittore un Burbaglio. Nochbergmaine sin näbe Locarno Minusio, Orselina un Gambarogno.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Muralto isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1235 as Muralto.

Muralto isch langi Zyt wichtiger gsy weder Locarno. I de Römerzyt isch deet en grooße Vicus gläge, mit Wonviertel, Gschäftsviertel, Nekropoole und Truppelaager. E Chile gits syt em 5. oder 6. Jaarhundert, und di hüttig Stifts-Chile vo 1190/1200 isch bis 1816 au d Pfarchile vo Locarno gsy. Im früene 19. Jaarhundert häts aber sy Bidüütig a di nööchgläge Stadt verloore, wo die 1825/26 en nöie Hafe poue ghaa hät. Mit der Ysebaan, wo z Muralto 1874 aachoo isch, isch d Bidüütig wider gstige: De Tourismus hät afa blüe, und s Grand Hôtel Locarno vo 1874/76 lyt uf Muralter Bode. Hüt isch es mit sym Meerzwäck-Kongrässzäntrum wider es Oort vo regionaaler Bidüütig.

Vo 1803 bis 1881 hät Muralto zue Orselina ghöört ghaa, hät sich dän aber nach eme Stryt sälbständig gmachet.

Verwaltig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Gmaisbresidänt (Sindaco) vu Muralto isch dr Stefano Gilardi.

Bevelkerigsentwicklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1888 1900 1910 1920 1930 1941
Yywohner 1019 1502 1950 1857 2196 2312
Johr 1950 1960 1970 1980 1990 2000
Yywohner 2673 2924 3090 2814 2600 2676

Dialäkt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Dialäkt vu Muralto ghert zum Tesines, ere Mundartgruppe vum Weschtlombardisch.

Böuwärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Chorherrestift S. Victoris de Locarno mit dr Chilche San Nicolao di Giornico (zum erschte Mol gnännt anne 1152, romanische Freskezyklus us em 12. Jh., gotische Freskezyklus us em 14. un 15. Jh., reschtauriert 1965–84, Glockedurm 1524–27, 1932 ufgstockt, Dootekapäll (Baihuus) vu 1745, Molereie vu 1857 vum Giacomo Antonio Pedrazzi un em Giovanni Antonio Vanoni)
  • Chilche Santa Maria Annunciata (1502, neogotische Umböu 1883–85)
  • Kapäll San Giuseppe
  • di letschte Ville us de Belle Epoque, wo d Abrissbire überläbt händ

Lyt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Paul Klee (1879–1940), Moler, gstorbe z Muralto
  • Richard Katz (1888–1968), Journalischt un Raiseschriftsteller, gstorbe z Muralto
  • Erich Fromm (1900–1980), Psychoanalytike, Philosoph un Sozialpsycholog, gstorbe z Muralto
  • Flavio Cotti (* 1939 z Muralto), Bundesroot
  • Diego Bianconi (* 1957 z Muralto), Chinschtler
  • Franco Forini (* 1958 z Muralto), Formel-1-Rännfahrer

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Muralto – Sammlig vo Multimediadateie