Matura

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
E Maturidäätszügnis vom Collège de Genève

D Matura, Matur oder Maturität (lat. maturitas ‚d Rifi‘) isch d Rifibrüefig noch ere hööchere Schuelusbildig. Vor allem in dr Umgangssprooch bezäichnet si dr Schuelabschluss, wo dr Maturand bechunnt wenn er d Brüefig bestande het.

Verwändet wird d Bezäichnig Matura in Ööstriich, Matura bzw. Maturität in Liechtestäi, in dr Schwiz (dört offiziell und im Schriftvercheer vilmol Maturität bzw. Maturitätsbrüefig,[1] in dr Umgangssprooch mäistens Matur oder au Matura; in de andere Sproochen mit em gliiche Wortstamm analoog) und Südtirol (dört au Rifibrüefig, staatligi Abschlussbrüefig). Usdrück wo dr Matur entsprache git s in Italie (maturità), Bulgarie, Ungarn, Tschechie (maturita), Slowakei (maturita), Sloweenie, Kroazie, Serbie, Montenegro, Nordmayedoonie, Bosnie und Herzegowina, Albaanie, Kosovo und Poole. Z Dütschland reedet mä vom Abitur (im Sinne vo: d Schuel mit em Rifizüügnis verloo).

Mit em Maturazüügnis (oder Maturitätszüügnis) het dr Maturant (in Ööstriich) bzw. Maturand (in dr Dütschschwiz) d Hoochschuelrifi und cha an ere Uniwersidäät oder andere Hoochschuel studiere.

Mit dr Bruefsmaturität in dr Schwiz und Liechtestäi (au: Bruefsmatura, Bruefsrifibrüefig) darf mä e fachiischleegigs Studium an ere Fachhoochschuel mache. In Östriich macht d Bruefsrifibrüefig dr vollwärdig Uniwersidäätszuegang innerhalb vo Ööstriich mööglig und die entsprächendi Ghaltsstuefe im öffentlige Dienst.[2]

Rifi- und Diplombrüefig isch dr ööstriichisch Usdruck für die kombinierti Hochschuelrifi mit Bruefsabschluss (Diplombrüefig, BHS), Zentralmatura für d Matura im Ganze, wil d Abschlüss vo alle Schuelsparte veräihäitligt wärde.

D Matura z Ööstriich[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Matura wird je noch Schueltüp in dr 12. oder 13. Klass gmacht. Allgemäinbildendi hööcheri Schuele (AHS) schliesse im 12. Schueljoor ab; Bruefsbildendi hööcheri Schuel(BHS) im 13. Schueljoor.

«Matura» isch die umgangssproochligi Bezäichnig und «Rifipbüefig» die offizielli.

D Matura wird im Allgemäine an dr Schuel gmacht, wo d Maturantin oder dr Maturant zletscht gleert häi. Persoone, wo nid uf e Middelschuel gange si, chönne e Externistematura oder e Bruefsrifibrüefig mache. Bi dere Brüefig häi nid alli Schüeler vom gliiche Joorgang die gliiche Ufgoobe überchoo. D Ufgoobe für d Klausuure si bis zur Iifüerig vo dr Zentralmatura nume für e Schuelklass äihäitlig gsi, die für die mündlige Brüefige si vo Brüefling zu Brüefling verschiide gsi. Jede Leerer het Frooge noch de Schweerpünkt vo sim Underricht chönne frooge. D Matura isch in däm underschiidlig gsi zum Zentralabitur in mängge dütsche Länder oder zum franzöösische Baccalauréat.

Sit em Schueljoor 2014/15 isch d AHS-Matura zum Däil zentraal. Sit 2015/16 si au d Maturabrüefige vo dr BHS zum Däil zentraal.

Im Schuljoor 2019/20 isch d Matura wäge dr Covid-19-Pandemii abkürzt worde (Corona-Matura).

D Matura in dr Schwiz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bis 1995 het s säggs verschidnigi Maturidäätsbrofiil gee, vo denn aa chönne d Schüeler noch bestimmte Reegle iiri Maturidäätsfächer sälber uuselääse und en entsprächends Underrichtsbrogramm zsämmestelle (s nöije Maturidäätsanerkennigsreglemänt MAR vom 15. Februar 1995, Revision am 27. Juni 2007).[3]

Brüeft wird mä in mindestens fümf Fächer, schriftlig und mündlig (in e baar Kantöön git s bi nitsproochlige Fächer kä mündligi Brüefig, in andere Kantöön gältet das nume für Mathematik):

  • Erstsprooch
  • zwäiti Landessprooch
  • Mathematik
  • Schweerpunktfach
  • e witers Fach; d Bedingige für d Waal vo däm Fach si kantonaal festgläit, mänggisch sogar vo de äinzelne Schuele.

D Resultaat vo deene Brüefige mache 50 % vo dr Maturnoote in däm Fach us, d Noote vom letschte Schueljoor, die so genannti Erfaarigsnoote zelt au 50%. In de Fächer ooni Maturidäätsbrüefig zelt nume d Noote vom letschte Joor. Es wird grundsätzlig in dr Richdig vo dr Brüefigsnoote uf- oder abgrundet. Es git Kantöön wo halbi Noote kenne (6, 5.5, 5, 4.5 etc.).

Mä isch dur d Maturidäätsbrüefig duurechoo, wenn die dobbleti Summe vo alle Nooteabwiichige vo 4 gege unde nit gröösser isch as die äifachi Summe vo alle Noteabwiichige vo 4 gege oobe und nid mee as vier Noote under eme Vieri si.

Bi dr äidgenössische Matura git s in alle nüün Maturidäätsfächer nume Brüefigsnoote. An kantonaale Gümnaasie und Kantoonsschuele macht mä e kantonaali Matura, wo äidgenössisch anerkennt isch; je noch Kantoon git s no zuesätzligi Noote (Matuuraarbet, Filosofii etc.).

D Maturidäätsbrüefig daf nume äimol widerhoolt wärde.

Liddratuur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Juliane Mikoletzky, Ute Georgeacopol-Winischhofer, Margit Pohl: „Dem Zuge der Zeit entsprechend …“: Zur Geschichte des Frauenstudiums in Österreich am Beispiel der Technischen Universität Wien. Wien 1997, ISBN 3-85114-258-6.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Matura – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Maturität auf sfbi.admin.ch
  2. Berufsreifeprüfung. Bundesministerium für Bildung, Forschung und Wissenschaft, abgruefen am 28. November 2018.
  3. Schweizerische Eidgenossenschaft: 413.11 Verordnung vom 15. Februar 1995 über die Anerkennung von gymnasialen Maturitätsausweisen (Maturitäts-Anerkennungsverordnung, MAV); Systematische Sammlung des Bundesrechts auf admin.ch
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Matura“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.