Luzerner Fasnacht

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Lozärnerdütsch
E Lozärner Grend

D Lozärner Fasnacht isch de gröscht Aalass e de Schtadt Lozärn und de Zentralschwiiz, wo all Johr stattfendt. Sie isch noch de Basler Fasnacht und vor de Bärner Fasnacht die zweitgröschti Fasnachtsveraaschtaltig vo de Schwiiz.

Tagwach, Urknall und Fötzälirääge[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Fasnacht foht am Schmotzige Donnschtig, em Donnschtig vor em Güdismäntig, aa. Met de Tagwach am Morge am föifi foht s Volchsfäscht e dr Altstadt aa. Es Boot mit em Brüeder Fritschi und synere Fritschifamilie fahrt uf em Vierwaldstättersee z Lozärn am Schwiizerhofquai ii. De Brüeder Fritschi esch s imaginäri Oberhoupt vo de gröschte und älteschte Zonft vo Lozärn, de Zonft zu Safran, wo um 1400 gründet worden esch. Dr «Urknall», e sehr luuti Detonation, get de Guuggemusege und allne Fasnächtler s Signal zom Schreye ond Umecheibe.

De Fritschivater als Zouftmeister zu Safran empfoht de Brüeder Fritschi und gleitet ihne zom Fritschebronne uf em Chappuplatz. Begleitet wärded sie vo de Ehregescht, de Fritschifamilie (d Fritschene, die Frou vom Brüeder Fritschi, met em Narr, em Bajazzo, de Chendsmagd und de Puure) ond ou vo Harschthornblöser ond e paar Guuggene. Uf em Chappelplatz träffed sich denn die tuusige Fasnächtler, wo scho am Morge uf de Beine send, zom «Fötzälirääge» , wo us Millione vo Papierschnipsu beschtoht. D Papierschnipsu wärded us alte Telefonbüecher gmacht und sie sind i Seck mit je eim Explosivkörper abgfüllt. Die Seck, wo am Vortag höch über em Chappelplatz aabrocht worde send, wärded zur Explosion brocht, sobald d Fritschifamilie bim Fritschibrunne yytroffen esch. D «Fötzäli» rägned denn uf d Mönschemängi abe. Nochhär foht s traditionelle Orangen­usrüehre rond om de Fritschibrunne aa. En Bsuecherrekord hets be de Tagwach 2017 mit 18'000 Teilnämere gäh.[1]

D Omzüüg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Eine vo de Lozärner Umzüüg 2009

Am Nomittag vom Schmotzige Donnschtig fendet dr erschti vo de beide vom Lozärner Fasnachtskomitee (LFK) organisierte grossen Omzüüg schtatt. Uf dr Omzugsschtrecki vo de Hofchele über d Seebrugg bis i d Nöischtadt presentiered sech d Zönft ond Gsellschafte vo de Schtadt Lozärn, Guuggenmusige ond wyteri Gruppierige met Wäge, wo chlini Bühnene droffe hend. So wärded aktuelli Ereignis us de Politik und Gseuschaft persifliert. Immer hüüfiger gets aber ou Phantasie-Sujets drunder. Bi dene schtoht vor allem die handwärchlechi Kunscht bim Bou vom Wage ond de Maske («Grende») im Vordergrund. E Groppe, wo fürs Intrigiere bekannt esch, send d Chrienser met em Bärnerwyb, em Wöschwyb oder em Techuböögg.

Rond vierzg offizielli, bim LFK registrierte, ond öppe nochmou sövu inoffizielli Nummere wärded a de Lozärner Fasnachtsomzüüg zeigt.

De zweiti wechtegi Tag esch de Güdismäntig, wo em tüütsche Rosenmontag entschprecht. Güdis chonnt vo Güdel ond bedüütet Magesack, Buuch oder Wanscht. Demit isch gmeint, dass me sech am Güdismäntig und -ziischtig nomou de Buuch gfüllt, bevor ab em Äschlimettwoch d Faschtezyt aafoht.[2][3] De Tag werd von ere zweite Zonft treit, de Wey-Zonft. D Wey-Tagwach fendet am sächsi schtatt. Urknall und «Fötzelirääge» gets am Mäntig nümme, aber es wyters Orangenusrüehre bim Chappelplatz. Am Nomittag fendet dr Omzug schtatt, wo bis uf ei Wage, de Wage vo de Wey-Zonft aschtöu vo de Zonft zu Safran, glych wie de am Schmotzige Donnschtig esch.

De Monschtercorso 2009

E wytere Höhepunkt vo de Fasnacht esch de «Monschtercorso» am druuf folgende Güdisziischtigobe. Bi dem nächtliche Omzug loufed alli Lozärner Guuggenmusige, wo sech im Dachverband vo de "Vereinigte" vo Lozärn zämegeschlosse hend, über d Seebrugg ond dur d Altstadt, em Zentrum vo de Schtrossefasnacht. D Reihefoug vo de verschidne Guuggenmusige esch traditionell schtrukturiert, denn die ältere Musige döffed wyter vore laufe. Zerscht die, wo sech im ene Jubiläumsjohr befendet, denn alli em Alter noo. Deby wärded keini odr nur sehr chlini Wäge mitgfüehrt. Grösseri hätted i de änge Altschtadtgasse kä Platz. S Monschter esch es einzigs wild-rhythmischs Dröhne vo de Blos- und Schlagenschtrumänt in ere usgelasse tanzende Mönschemängi. D Fasnacht hört met em Aafang vo de Faschtezyt, em Äschlimettwoch, also am Morge noch em Monschtercorso aa.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Karl Lüönd: Trommeln, Träume, Traditionen. Die Luzerner Fasnacht in Wort und Bild. Harlekin, Luzern 1972
  • Silvio Panizza (Hrsg.): Faszination Lozärner Fasnacht, 3 Bände. Verlag Lozärner Fasnachtsfüerer, ISBN 3-9521102-0-5
    • Band 1: Die Guggenmusigen, Luzern 1988
    • Band 2: Geschichte, Zünfte, Umzug, Fasnachtsbälle, Luzern 1989
    • Band 3: Brauchtum – Fasnachtskunst, Luzern 1996
  • Margrit Thüler (Red.): Feste im Alpenraum. Migros-Presse, Zürich 1997, ISBN 3-9521210-0-2, Seite 84–91
  • Emanuel Ammon (Hrsg.): Luzerner Fasnacht, Eine Zeitreise durch zwei Generationen (Bildband). Aura, Luzern 2005, ISBN 3-033-00508-X
  • Emanuel Ammon (Hrsg.): JoDu-Fäscht: Luzerner Fasnacht 2008 (Bildband). Aura, Luzern 2008, ISBN 978-3-9523375-0-9

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Lozärner Fasnacht – Sammlig vo Multimediadateie

Einzelnochwys[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Urknall und Fötzeliregen: Die Tagwache läutet die Luzerner Fasnacht ein, Lozärner Zitig, 23. Februar 2017, abgrüefe am 25. Februar 2017.
  2. SRF: Tagesschau vom 11. Februar 2002: Güdismäntig, abgrüefe am 11. Februar 2013.
  3. Güdisdienstag. Wörterbuch Deutsch. Abgrüeft am 2015-01-31.
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Luzerner_Fasnacht“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.