Lumino TI

Lumino
Wappe vo Lumino
Basisdate
Staat:	Schwiiz
Kanton:	Tessin (TI)
Bezirk:	Bellinzonaw
Kreis:	Arbedo-Castione
BFS-Nr.:	5010i1f3f4
Poschtleitzahl:	6533
Koordinate:	725582 / 12151246.2333339.066661270
Höchi:	270 m ü. M.
Flächi:	9.92 km²
Iiwohner:	1613 (31. Dezämber 2022)
Website:	www.lumino.ch
Lumino Lumino
Charte
Charte vo Lumino w

Lumino (lombardisch Lümin, dytsch veraltet Lugmin) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Arbedo-Castione im Bezirk Bellinzona.

Geografi

Lumino lyt an dr Moesa am Yygang vum Misox (it. Val Mesolcina). S Dal duruf chunnt mer zum San Bernardino-Pass. Vu Lumino goht e Sailbahn uf d Monti Savorù (1000–1300 m) uffe. Nochbergmaine sin Arbedo-Castione un Bellinzona (friejer Claro) im Tessin, un Roveredo un San Vittore z Graubinde.

Gschicht

Lumino isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1168 as locus Lugomini.

Uf dr 2. April 2017 het d Gmai Lumino zäme mit Arbedo-Castione us em Chrais Bellinzona in Chrais Arbedo-Castione gwechslet, wo neu grindet woren isch.

Verwaltig

Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Lumino isch dr Curzio De Gottardi.

Bevelkerigsentwicklig

Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Johr	1850	1860	1870	1880	1888	1900	1910	1920
Yywohner	522	536	601	657	561	588	592	588
Johr	1930	1941	1950	1960	1970	1980	1990	2000
Yywohner	602	587	600	631	768	964	1065	1127

Dialekt

Dr lombardisch Dialäkt vu Lumino ghert zum Ticinese.

Böuwärch

• D Chilche S. Mamette isch anne 1237 zum erschte Mol gnännt un scho vor 1591 Bfaarchilche wore.

Literatur

• Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 194.
• Virgilio Gilardoni: Inventario delle cose d’arte e di antichità. Edizioni dello Stato. Bellinzona 1955, S. 223–232; Idem: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 396.
• Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, S. 17, 60, 61, 62, 491, 513.
• Marco de Gottardi: Cenni storici su Lumino Castione e Monticello. Arti Grafiche Bernasconi & Co., Agno 1980.
• Giuseppe Chiesi: Lumino.. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.

Weblink

 Commons: Lumino – Sammlig vo Multimediadateie

• http://www.lumino.ch